1959 మే 1న విడుదలైన ఇల్లరికం తెలుగు కుటుంబ చిత్రాల పరిణామంలో ఒక ముఖ్యమైన మలుపుగా నిలిచింది. అనుమోలు వెంకట సుబ్బారావు నిర్మించిన ప్రసాద్ ఆర్ట్ పిక్చర్స్ సంస్థకు ఇది మూడవ చిత్రం కాగా, టి. ప్రకాశరావు దర్శకత్వం వహించారు. వేంపటి సదాశివబ్రహ్మం కథను అందించగా, ఆరుద్ర సంభాషణలు రాశారు. ఇల్లరికం అనే సామాజిక వ్యవస్థను కేంద్రంగా చేసుకుని, అత్తింట్లో నివసించే అల్లుడు ఎదుర్కొనే ఆత్మగౌరవ సమస్యలు, కుటుంబంలో స్థాయి భేదాలు, అపార్థాలు, దాంపత్య అనుమానాలు, చివరికి కుటుంబ ఐక్యత వంటి అంశాలను కథలో మేళవించారు. అక్కినేని నాగేశ్వరరావు, జమున, గుమ్మడి, హేమలత, రమణారెడ్డి, రేలంగి, సి.ఎస్.ఆర్., గిరిజ తదితరులతో కూడిన బలమైన తారాగణం కథకు విస్తృతమైన భావోద్వేగ, హాస్య పరిధిని ఇచ్చింది.
ఇల్లరికం నిర్మాణంలో టి. ప్రకాశరావు దర్శకత్వ శైలి ప్రత్యేకంగా కనిపిస్తుంది. కథలో కుటుంబ సభ్యులు ఎక్కువగా ఉన్నప్పటికీ, ప్రతి పాత్రకు స్పష్టమైన ప్రయోజనం కల్పిస్తూ కథను వేగంగా నడిపించారు. ఛాయాగ్రహణ బాధ్యతలను అలొసియస్ విన్సెంట్ నిర్వహించగా, పి.ఎన్. సుందరం ఆపరేటివ్ కెమెరామన్గా పనిచేశారు. కొల్లి ప్రత్యగాత్మ, కొగంటి గోపాలకృష్ణ సహాయ దర్శకులుగా వ్యవహరించారు. టి. ప్రకాశరావు నటీనటుల నుంచి భావోద్వేగాలను సహజంగా రాబట్టడంలో ప్రత్యేక నైపుణ్యం చూపించారు. కుటుంబ కథలో హాస్యం, ప్రేమ, అనుమానం, ఉద్వేగం పరస్పరం ఢీకొన్నప్పటికీ, చిత్రం ఏ ఒక్క రసానికీ పూర్తిగా లోబడిపోకుండా సమతుల్యమైన వినోదంగా సాగడం ఆయన దర్శకత్వ ప్రతిభకు నిదర్శనం.
అక్కినేని నాగేశ్వరరావు వెంకుగా అత్యంత సున్నితమైన నటనను ప్రదర్శించారు. భార్య ఇంట్లో నివసించాల్సిన పరిస్థితి వల్ల తన పురుషత్వాన్ని, ఆత్మగౌరవాన్ని నిరంతరం సమర్థించుకోవాల్సిన వ్యక్తిగా ఆయన పాత్రలో కనిపించే అంతర్మథనాన్ని సంభాషణలకన్నా ముఖకవళికలు, స్వరంలోని మార్పులు, శరీరభాష ద్వారా వ్యక్తం చేశారు. జమున రాధగా రెండు విభిన్న మానసిక స్థితులను సమర్థంగా చూపించారు. ఒకవైపు తండ్రికి ఎంతో ఇష్టమైన కూతురు, మరోవైపు భర్తపై అనుమానంతో బాధపడే భార్యగా ఆమె నటనలో వచ్చిన మార్పులు సహజంగా అనిపిస్తాయి. అక్కినేని, జమున మధ్య అప్పటికే ఏర్పడిన నటనా అనుబంధం ఇక్కడ మరింత పరిపక్వమైంది. గుమ్మడి గంభీరమైన జమీందారుగా, హేమలత మొండితనంతో కూడిన సుందరమ్మగా, రమణారెడ్డి–రేలంగి హాస్య జంటగా, సి.ఎస్.ఆర్. కుట్రపూరిత పాత్రలో చక్కగా రాణించారు. ముఖ్యంగా రమణారెడ్డి, రేలంగి సన్నివేశాలు ప్రధాన కథలోని ఉద్రిక్తతకు మధ్య సహజమైన హాస్య విరామాలను అందించాయి.
ఇల్లరికం విజయాన్ని సంగీతం మరింత బలపరిచింది. టి. చలపతిరావు స్వరపరిచిన గీతాలకు ఆరుద్ర, కొసరాజు, శ్రీశ్రీ సాహిత్యాన్ని అందించారు. నిలువవే వాలు కనులదానా, నేడు శ్రీవారికి మేమంటే పరాకా, చేతులు కలిసిన చప్పట్లు, అడిగినదానికి చెప్పి వంటి పాటలు కథలోని ప్రేమ, దాంపత్యం, కుటుంబ సంబంధాలను వివిధ కోణాల్లో ఆవిష్కరించాయి. ముఖ్యంగా నిలువవే వాలు కనులదానా పాటను తొలగించాలని అక్కినేని నాగేశ్వరరావు ఒక దశలో సూచించినప్పటికీ, నిర్మాత, దర్శకులు ఆ పాటను కొనసాగించారు. విడుదల తరువాత ప్రేక్షకుల నుంచి వచ్చిన అపూర్వ స్పందనతో తన అంచనా తప్పని అక్కినేని స్వయంగా అంగీకరించడం ఆ పాట ప్రజాదరణకు చక్కని ఉదాహరణ. ఘంటసాల, పి. సుశీల, జిక్కి, మాధవపెద్ది సత్యం వంటి గాయకుల స్వరాలు చలపతిరావు మెలోడీలకు ప్రత్యేకమైన జీవాన్ని అందించాయి.
ఈ చిత్రంలోని భలే చాన్సులే పాట ప్రత్యేకంగా చెప్పుకోవాలి. మాధవపెద్ది సత్యం గాత్రంలో వినిపించే ఈ హాస్యగీతం ఇల్లరికంలో ఉన్న మజాను సరదాగా, కొద్దిగా వ్యంగ్యంగా ఆవిష్కరిస్తుంది. కొసరాజు రాసిన పదాలు, చలపతిరావు స్వరరచన, మాధవపెద్ది సత్యం స్వరంలోని ఉత్సాహభరితమైన హాస్య ధోరణి కలిసి పాటను ప్రత్యేకమైన కామెడీ పీస్గా తీర్చిదిద్దాయి. రేలంగి తెరపై ఈ పాటను తనదైన హావభావాలతో అందుకోవడం వల్ల గీతం కేవలం వినోదపరమైన పాటగా కాకుండా పాత్ర స్వభావాన్ని తెలియజేసే సన్నివేశంగా మారింది. అదే సమయంలో చేతులు కలిసిన చప్పట్లు వంటి పాటలో సమూహ గానం, హాస్యం, కుటుంబ ఆనందం కలసి చిత్రంలోని సానుకూల వాతావరణాన్ని పెంచాయి. ఇల్లరికం పాటల ప్రత్యేకత ఏమిటంటే, అవి కథకు వెలుపల నిలిచే సంగీత విరామాలుగా కాకుండా, పాత్రల భావాలను మరియు సన్నివేశాల వినోదాన్ని మరింత బలపరిచే కథన సాధనాలుగా పనిచేయడం.
ఇల్లరికం విడుదలైన తరువాత ఘన విజయాన్ని సాధించింది. హైదరాబాద్లో 50 రోజులు పూర్తి చేసిన తొలి తరం తెలుగు చిత్రాల్లో ఇది ఒకటిగా నిలిచింది. 18 కేంద్రాల్లో 100 రోజుల ప్రదర్శన సాధించడంతో పాటు సిల్వర్ జూబ్లీ వేడుకలు కూడా నిర్వహించబడటం దాని వాణిజ్య విజయాన్ని స్పష్టంగా తెలియజేస్తుంది. ఇదే కథ హిందీలో ససురాల్ పేరుతో, కన్నడలో మనే అలియే, మలయాళంలో కలితోజన్, తమిళంలో మాడి వీట్టు మాప్పిళై పేర్లతో పునర్నిర్మించబడి అన్ని భాషల్లోనూ విజయాన్ని సాధించడం కథ యొక్క ప్రత్యేకత.. ఇల్లరికం అందువల్ల ఒక విజయవంతమైన కుటుంబ చిత్రం మాత్రమే కాదు; సామాజికంగా ప్రత్యేకమైన ఒక తెలుగు కుటుంబ వ్యవస్థను హాస్యం, ప్రేమ, అపార్థం, సంగీతం, నటనల సమన్వయంతో విశాలమైన ప్రేక్షకాదరణ పొందే చలనచిత్ర భాషగా మార్చిన 1950ల తెలుగు సినిమా సృజనాత్మకతకు ఒక చక్కని ఉదాహరణ.
కామెంట్లు లేవు:
కామెంట్ను పోస్ట్ చేయండి