ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా, వెంకటాచలం మండలంలోని గొలగమూడి గ్రామంలో వెలసిన భగవాన్ శ్రీ వెంకయ్యస్వామి ఆశ్రమం ఒక ప్రసిద్ధ ఆధ్యాత్మిక క్షేత్రం. నెల్లూరు పట్టణానికి సుమారు 15 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న ఈ క్షేత్రం భక్తులకు ఎంతో పవిత్రమైనది. వెంకయ్యస్వామిని భక్తులు అవధూతగా, సద్గురువుగా, దత్తాత్రేయస్వామి అవతారంగా ఆరాధిస్తారు. గొలగమూడిని దక్షిణ భారతదేశపు షిరిడీ అని కూడా పిలుస్తుంటారు. నిరాడంబరమైన జీవితం, తపస్సు, దైవచింతన, జీవులపట్ల అపారమైన కరుణ ఆయన జీవితంలోని ముఖ్యమైన విశేషాలు.
వెంకయ్యస్వామి నెల్లూరు జిల్లాలోని నాగులవెల్లటూరు గ్రామంలో పెంచలయ్య, పిచ్చమ్మ దంపతులకు జన్మించారు. ఆయన జన్మించిన ఖచ్చితమైన సంవత్సరం తెలియకపోయినా, పందొమ్మిదవ శతాబ్దం చివరి భాగంలో జన్మించినట్లు భావిస్తారు. చిన్నతనం నుంచే ఆయనకు ఆధ్యాత్మిక విషయాలపట్ల ఆసక్తి ఉండేది. యవ్వనంలోనే ప్రాపంచిక సుఖాలపట్ల ఆసక్తిని వదులుకొని ఏకాంత ప్రదేశాలలో, అడవులలో చాలా సంవత్సరాలు తపస్సు చేశారు. తరువాత అనేక గ్రామాలలో సంచరిస్తూ సాధారణ ప్రజలతో కలిసిమెలిసి జీవించారు. ఆయనకు ఆస్తిపాస్తులు, ధనసంపదలు, పేరు ప్రతిష్ఠలపట్ల ఎటువంటి ఆసక్తి ఉండేది కాదు. తన వద్దకు వచ్చిన పేదవారిని, రోగులను, కష్టాలలో ఉన్నవారిని ఆదరించేవారని భక్తులు చెబుతారు. మనుషులపట్ల మాత్రమే కాకుండా పశుపక్ష్యాదులపట్ల కూడా ఆయన ఎంతో ప్రేమ చూపించేవారు. ఆయనను దర్శించుకున్నవారికి మనశ్శాంతి కలిగేదని, వారి కష్టాలు తొలగేవని అనేక అనుభవాలు భక్తులలో ప్రచారంలో ఉన్నాయి.
వెంకయ్యస్వామి జీవితంలో గొలగమూడి గ్రామానికి ప్రత్యేకమైన స్థానం ఉంది. అనేక ప్రాంతాలలో సంచరించిన ఆయన చివరకు ఈ గ్రామాన్ని తన నివాసస్థానంగా ఎంచుకున్నారు. ఇక్కడ చాలా సంవత్సరాలు తపస్సు చేస్తూ భక్తులకు దర్శనమిచ్చేవారు. ఆయన వద్దకు వచ్చే భక్తుల సంఖ్య క్రమంగా పెరగడంతో ఆశ్రమ నిర్మాణానికి ప్రయత్నాలు ప్రారంభమయ్యాయి. 1980 మే 7న స్వామివారు స్వయంగా ఆశ్రమ నిర్మాణానికి పునాది వేశారు. ఆయన జీవించి ఉన్నప్పుడే ఆశ్రమ అభివృద్ధి ప్రారంభమైంది. 1982 ఆగస్టు 24న వెంకయ్యస్వామి మహాసమాధి చెందారు. అనంతరం ఆయన భౌతికదేహాన్ని గొలగమూడిలో సమాధి చేసి, ఆ ప్రదేశాన్ని పవిత్రమైన సమాధి మందిరంగా అభివృద్ధి చేశారు. స్వామివారు భౌతికంగా కనిపించకపోయినా, సమాధి నుంచే భక్తులను అనుగ్రహిస్తున్నారని ఆయన అనుచరుల ప్రగాఢ విశ్వాసం.
గొలగమూడి ఆశ్రమం విశాలమైన ప్రాంగణంలో నిర్మించబడింది. ఇక్కడ ప్రధానమైనది వెంకయ్యస్వామి సమాధి మందిరం. మందిరంలో స్వామివారి విగ్రహాన్ని దర్శించుకోవచ్చు. గర్భగుడి చుట్టూ ప్రదక్షిణలు చేయడానికి అనువైన స్థలం ఉంది. ఆలయ ముఖద్వారం, మండపాలు, గోపుర నిర్మాణం భక్తులను ఆకర్షిస్తాయి. ఆశ్రమంలోని అఖండ ధునికి ప్రత్యేకమైన ప్రాధాన్యం ఉంది. ధుని అంటే నిరంతరం పవిత్ర అగ్నిని నిలిపే ప్రదేశం. వెంకయ్యస్వామి తన తపస్సులో ధునికి ప్రాధాన్యం ఇచ్చేవారని చెబుతారు. ఇక్కడి ధునిని భక్తులు పవిత్రంగా భావించి నమస్కరిస్తారు. ఆశ్రమ ప్రాంగణంలో శ్రీరామాలయం, సుబ్రహ్మణ్యస్వామి పుట్ట, నవగ్రహ మండపం వంటి ఇతర సన్నిధులు కూడా ఉన్నాయి. ప్రశాంతమైన వాతావరణంలో కొంతసేపు కూర్చుని ధ్యానం చేసుకోవడానికి ఈ ప్రాంగణం అనుకూలంగా ఉంటుంది.
వెంకయ్యస్వామి ఆరాధనలో ఓం నారాయణ ఆదినారాయణ అనే నామస్మరణకు ప్రత్యేకమైన స్థానం ఉంది. స్వామివారి భక్తులు ఈ నామాన్ని ఎంతో భక్తిశ్రద్ధలతో జపిస్తారు. ఆలయంలో నిత్యపూజలు, హారతులు, భజనలు నిర్వహిస్తారు. మంగళవారం, శనివారం ప్రత్యేక పూజలు, పల్లకిసేవలు జరుగుతుంటాయి. ప్రతి సంవత్సరం ఆగస్టు నెలలో స్వామివారి మహాసమాధిని పురస్కరించుకొని ఆరాధనోత్సవాలు వైభవంగా నిర్వహిస్తారు. ఈ సందర్భంగా ప్రత్యేక పూజలు, భజనలు, ఊరేగింపులు, అన్నదాన కార్యక్రమాలు జరుగుతాయి. వివిధ ప్రాంతాల నుంచి పెద్ద సంఖ్యలో భక్తులు గొలగమూడికి చేరుకుంటారు.
గొలగమూడి ఆశ్రమం కేవలం ఆధ్యాత్మిక కేంద్రంగానే కాకుండా సేవా కార్యక్రమాలకు కూడా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఇక్కడ భక్తులకు అన్నప్రసాద వితరణ జరుగుతుంది. విద్య, వైద్యసేవలు, వృద్ధుల సంరక్షణ వంటి కార్యక్రమాలను కూడా ఆశ్రమం చేపట్టింది. పేదలకు ఆహారం అందించడం, అవసరంలో ఉన్నవారికి సహాయం చేయడం వంటి సేవలను వెంకయ్యస్వామి బోధనలకు అనుగుణంగా కొనసాగిస్తున్నారు. భక్తుల సౌకర్యార్థం దర్శన ఏర్పాట్లు, తాగునీరు, వసతి వంటి సదుపాయాలు కూడా అభివృద్ధి చేశారు.
వెంకయ్యస్వామి జీవితం మనకు నిరాడంబరత, వైరాగ్యం, దయ, సేవాభావం, దైవభక్తి వంటి విలువలను గుర్తుచేస్తుంది. భగవంతుని చేరుకోవడానికి ఆడంబరాలు అవసరం లేదని, నిర్మలమైన మనస్సు, నిస్వార్థమైన ప్రేమ, జీవులపట్ల కరుణ ఉంటే చాలని ఆయన జీవనవిధానం తెలియజేస్తుంది. అందుకే గొలగమూడి కేవలం ఒక సమాధి మందిరం మాత్రమే కాకుండా భక్తులకు మనశ్శాంతిని, ఆధ్యాత్మిక ప్రేరణను అందించే పవిత్రమైన సద్గురు క్షేత్రంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
