26, సెప్టెంబర్ 2026, శనివారం

చేతః శ్రీ బాలకృష్ణం భజరే - ముత్తుస్వామి దీక్షితుల కృతి


చేతః శ్రీ బాలకృష్ణం భజరే రే

చింతితార్ధ ప్రద చరణారవిందం ముకుందం

నూతన నీరద సదృశ శరీరం నంద కిశోరం
పీత వసన ధరం కంబు కంధరం గిరిధరం
పూతనాది సంహారం పురుషోత్తమావతారం
శీతల హృదయ విహారం శ్రి రుక్మిణీ దారం 

నవనీత గంధ వాహ వదనం మృదు గదనం
నళిన పత్ర నయనం వటపత్ర శయనం
నవచంపక నాసికం అతసీ సుమ భాసకం
నతేంద్రాది లోకపాలకం మృగమద తిలకం
నవ తులసీ వనమాలం నారదాది ముని పాలం
కువలయాది పరిపాలం గురుగుహ నుత గోపాలం 

ఓ మనసా! బాలకృష్ణుని భజింపుము. కామ్యములను తీర్చే చరణారవిందములు కలిగిన ముకుందుని భజింపుము. క్రొత్త నీరుతో నిండిన నల్లని మేఘము వంటి శరీర ఛాయ కలవాడు, నందుని కుమారుడు, పీతాంబరము ధరించిన వాడు, శంఖము వంటి కంఠము కలవాడు, గోవర్ధన గిరిధరుడు, పూతనాది రాక్షస గణాన్ని సంహరించిన వాడు, పురుషోత్తముడైన అవతారుడు, సహృదయాలలో విహరించే వాడు, రుక్మిణీ దేవి పతి యైన బాలకృష్ణుని భజింపుము. నవనీతము, గంధము ముఖముపై కలవాడు, మృదువైన వాక్కు కలవాడు, నల్లని కలువ రేకుల వంటి కన్నులు కలవాడు, మఱ్ఱాకుపై శయనించే వాడు, అప్పుడే విరిసిన సంపెంగ పూవి వంటి ముక్కు కలవాడు, అవిసెపూవు వలె ప్రకాశించే వాడు, ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతలచే నుతించబడిన వాడు, లోకేశ్వరుడు, కస్తూరి తిలకము, తులసీమాల ధరించిన వాడు, నారదాది మునులను పాలించే వాడు, భూమ్యాది గ్రహములను పరిపాలించే వాడు, గురుగుహునిచే నుతించబడిన వాడు అయిన గోపాలుని భజింపుము. 

ద్విజావంతి రాగంలోని ఈ కృతిని రంజని-గాయత్రి సోదరీమణులు గానం చేశారు. విని ఆనందించండి. 

25, సెప్టెంబర్ 2026, శుక్రవారం

వినాయకుని వలెను బ్రోవవే - త్యాగరాజస్వామి కృతి

 


వినాయకుని వలెను బ్రోవవే నిను వినా వేల్పులెవరమ్మా

అనాథరక్షకి శ్రీకామాక్షి సుజనాఘమోచని శంకరి జనని

నరాధములకును వరాలొసగనుండరాములై భూసురాది దేవతలు
రాయిడిని జెందరాదు దయ జూడరాదా కాంచీపురాధినాయకి

పితామహుడు జనహితార్థమై నిన్ను తా తెలియ వేడ తాళిమి గల
అవతారమెత్తి యికను తామసము సేయ తాళజాలము నతార్తిహారిణి

పురాణి దయచే గిరాలు మూకునికి రా జేసి బ్రోచు రాజధరి
త్యాగరాజుని హృదయ సరోజమేలిన రామసోదరి పరాశక్తి నను 

ఓ కాంచి కామాక్షీ! నీ కుమారుడైన వినాయకుడిని బ్రోచిన రీతి నన్ను కాపాడుము. నీవు అనాథులకు రక్షకియని, మంచివారికి పాపవిముక్తి కలిగించే శంకరివని నమ్మినాము తల్లీ! నీచమానవులకు నీవు వరాలివ్వగా బ్రాహ్మణులు, అధిదేవతలు అందరూ ఈ నీచుల ఒత్తిడిని పొందకూడదు. కాంచిపురానికి అధినాయకివైన కామాక్షీ దేవీ! దయ చూపించుము. జనుల హితము కోసము బ్రహ్మదేవుని ప్రార్థనపై పరదేవత నీవు కామాక్షీదేవిగా ఓర్పుగల అవతారమెత్తినావు కదా! ఇక మాపై పరాకు చేయకు, మేము తాళలేము, నీవు ప్రార్థించే వారి ఆర్తిని హరించే అమ్మవు! అనాది స్వరూపిణీ! నీ దయతో మూకునికి మాటలు వచ్చాయి. చంద్రుని శిరసున ధరించే తల్లీ! త్యాగరాజుని హృదయ కమలమును ఏలే రామసోదరివైన పరాశక్తివి నీవ్ ఉ. నన్ను వినాయకుని బ్రోచిన రీతి కాపాడుము.  

మధ్యమావతి రాగంలో స్వరపరచబడినె ఈ త్యాగరాజస్వామి కృతిని ఎమ్మెస్ సుబ్బులక్ష్మి ఆలపించారు.  

రాముని వారము మాకేమి విచారము - భద్రాచల రామదాసు కృతి


రాముని వారము మాకేమి విచారము స్వామీ నీదే భారము దాశరథే జీవాధారము

తెలిసీ తెలియ నేరము మా దేవునిదే ఉపకారము
తలచిన శరీరము మది పులకాంకురపూరము

ఘోరాంధకారము సంసారమే నిస్సారము
శ్రీరాముల అవతారము మది చింతించుటే సారము

ఎంతెంతో విస్తారము ఆ వింతల వయ్యారము
ఎంతో శృంగారము మా సీతేశుని అవతారము

ఇతరుల సేవ కోరము రఘుపతినే నమ్మినారము
అతి రాజసుల జేరము మా రాముని దాసులమైనాము

రాముని వారమైన మాకు ఇక ఎటువంటి విచారమూ లేదు. దశరథ రాముడే మాకు జీవనాధారము. స్వామీ మా భారమంతా నీదే. తెలిసి చేసినా, తెలియక చేసినా మా నేరములను మన్నించి మాకు ఉపకారము చేయవలసినది మా దేవుడవైన నీవే. నిన్ను తలచినంతనే మా శరీరమంతా పులకాంకురాలతో నిండిపోతుంది. ఈ సంసారము ఘోరాంధకారమై నిస్సారమైనది; అందువల్ల శ్రీరాముని అవతారాన్ని మనసులో నిరంతరం చింతించడమే జీవితానికి నిజమైన సారము. ఆ రామావతారంలోని లీలలు ఎంతో విస్తారమైనవి, వింతైనవి, మనోహరమైనవి. సీతాపతియైన శ్రీరాముని అవతారము ఎంతో సుందరమైనది, శృంగారరసపూరితమైనది. మేము ఇతరుల సేవను కోరము. రఘుపతినే పూర్తిగా నమ్ముకున్నాము. ఎంతటి గొప్ప రాజులనైనా ఆశ్రయించము, ఎందుకంటే మేము మా శ్రీరాముని దాసులమైనాము. ఆనందభైరవి రాగంలో స్వరపరచబడిన ఈ భద్రాచల రామదాసు కృతిని శేషులతా విశ్వనాథ్ గారు నేర్పించారు. వీడియో చూడండి.  

ఎటులైన భక్తి వచ్చుటకే - త్యాగరాజస్వామి కృతి


ఎటులైన భక్తి వచ్చుటకే యత్నము సేయవే

మటుమాయ భవమును మనదని యెంచక
వటపత్ర శయనుని పాదయుగములందు

విద్యాగర్వములేల? నీవవిద్యా వశము గానేల?
ఖద్యోతాన్వయ తిలకుని పురమేలు బుద్ధి యాశుగ దోచనేల? ఓ మనసా!

రామ నామము సేయ సిగ్గా? కారాదేమి బల్కవు పుంటి బుగ్గ
భామలు గరదాటక యుండిన జగ్గ పామర మేను నమ్మక నీటిబుగ్గ
భోగ భాగ్యములందు నిజ భాగవతులకౌ నీ పొందు
త్యాగరాజ వరదుని నీ యందు బాగుగ ధ్యానించు భవ రోగమందు

ఓ మనసా! ఏ విధముగానైనా భక్తి వచ్చే ప్రయత్నము చేయుము. మటుమాయమయ్యే ఈ భవసాగరము శాశ్వతమని తలచక వటపత్రశాయి అయిన శ్రీహరి పాదములందు ఏ విధముగానైనా భక్తి వచ్చే ప్రయత్నము చేయుము. విద్యతో గర్వము ఎందుకు? నీవు అజ్ఞానానికి వశుడవగుట ఎందుకు? సూర్యవంశతిలకుడైన శ్రీరాముని పురమైన అయోధ్యకు త్వరగా పోవుటకు నీకు బుద్ధి ఎందుకు కలుగదు? ఏ విధముగానైనా భక్తి వచ్చే ప్రయత్నము చేయుము. రామనామ స్మరణ చేయుటకు సిగ్గా? లేక నామస్మరణ నిషిద్ధమా? లేక నీ నోట కురుపేమైనా లేచినదా? వారకాంతల వైపు నీ దృష్టి మరలకున్న మేలు. ఓ పామరుడా! ఈ శరీరమును నమ్మకు, ఇది నీటి బుగ్గలా అశాశ్వతము. భోగ భాగ్యములందు కూడా నిజమైన భాగవతోత్తములతో సాంగత్యమునుంచుకొని త్యాగరాజునికి అభయమిచ్చిన శ్రీరాముని మనసులో బాగా ధ్యానించి అదే ఈ భవరోగమునకు మందు. ఓ మనసా! ఏ విధముగానైనా భక్తి వచ్చే ప్రయత్నము చేయుము.

మాయామయమైన ప్రపంచములో మునిగి తేలే మానవుడికి త్యాగరాజస్వామి ఎలాగైనా భక్తిమార్గములోకి వెళ్లే ప్రయత్నం చేయమని ఓ చక్కని కృతి రచించి సామ రాగంలో కూర్చారు. ఈ కృతిని మల్లాది సోదరులు ఆలపించారు.


కృష్ణమ్మా గోపాల బాలకృష్ణమ్మా - ప్రయాగ రంగదాసు కృతి


కృష్ణమ్మా గోపాల బాలకృష్ణమ్మా గోవింద బాల కృష్ణమ్మా గోపాల బాల కృష్ణమ్మా

నందకుమారా కృష్ణమా గోపాల బాలకృష్ణమ్మా నవనీతచోర కృష్ణమ్మా గోపాల బాలకృష్ణమ్మా
మందరధీర కృష్ణమ్మా మణిమాలహార కృష్ణమ్మా గోపాల బాలకృష్ణమ్మా గోపాల బాలకృష్ణమ్మా

లాలపోసెద చిన్నిబాలుడ నిన్ను ఉయ్యాలలోననుంచి జోలపాడెద రారా కృష్ణమ్మా
కృష్ణమ్మా గోపాల బాలకృష్ణమ్మా గోవింద బాల కృష్ణమ్మా గోపాల బాల కృష్ణమ్మా

తిరుమణశ్రీచూర్ణము ఆరువుగ దిద్ది పెరుగేసి చద్దిబువ్వ త్వరగా పెట్టెద రారా కృష్ణమ్మా
కృష్ణమ్మా గోపాల బాలకృష్ణమ్మా గోవింద బాల కృష్ణమ్మా గోపాల బాల కృష్ణమ్మా

పట్టుపుట్టముగట్టి పట్టంచుకండువగట్టి పట్టుదట్టి నడుముకు గట్టిగ కట్టెద రారా కృష్ణమ్మా
కృష్ణమ్మా గోపాల బాలకృష్ణమ్మా గోవింద బాల కృష్ణమ్మా గోపాల బాల కృష్ణమ్మా

పప్పు బెల్లము తియ్య అప్పాలు చెఱుకు నీకు ఇపుడే పెట్టెద మాయప్పా ఒప్పులకుప్ప కృష్ణమ్మా
కృష్ణమ్మా గోపాల బాలకృష్ణమ్మా గోవింద బాల కృష్ణమ్మా గోపాల బాల కృష్ణమ్మా

పానకము వడపప్పు పంచదారయు తేనె తిన మిఠాయి నీకు చానా పెట్టెద రారా కృష్ణమ్మా
కృష్ణమ్మా గోపాల బాలకృష్ణమ్మా గోవింద బాల కృష్ణమ్మా గోపాల బాల కృష్ణమ్మా

వెన్నపెట్టెద పైడిచిన్నిగిన్నెలో మీగడ ఉన్నాది తిందువు రారా చిన్ని ముద్దుల బాల కృష్ణమ్మా
కృష్ణమ్మా గోపాల బాలకృష్ణమ్మా గోవింద బాల కృష్ణమ్మా గోపాల బాల కృష్ణమ్మా

మామిడి పెద్ద పెద్ద జామి నేరేడి జీడిమామిడి పండు నీకు జాముసేపాయె తెచ్చి కృష్ణమ్మా
కృష్ణమ్మా గోపాల బాలకృష్ణమ్మా గోవింద బాల కృష్ణమ్మా గోపాల బాల కృష్ణమ్మా

కదళీ కర్పూర నారికేళ పనస ద్రాక్ష ఖండ శర్కర నీకు కలిపి పెట్టెద రారా కృష్ణమ్మా
కృష్ణమ్మా గోపాల బాలకృష్ణమ్మా గోవింద బాల కృష్ణమ్మా గోపాల బాల కృష్ణమ్మా

మురళీ గొలుసులు కంటె ముంజేతిమురుగులు పెట్టుదు పరుగుపరుగున రారా బాజాబందీలు కట్టెద కృష్ణమ్మా
కృష్ణమ్మా గోపాల బాలకృష్ణమ్మా గోవింద బాల కృష్ణమ్మా గోపాల బాల కృష్ణమ్మా

వేణునాదము చేత ఆడుకొందువు మృదువాణి జపమావర్తి వేణుగోపాల బాల కృష్ణమ్మా
కృష్ణమ్మా గోపాల బాలకృష్ణమ్మా గోవింద బాల కృష్ణమ్మా గోపాల బాల కృష్ణమ్మా

పుడమిలో గుడిమెళ్లంకపురవాసుడైన వరరంగదాసునికిపుడు వరములిచ్చిన తండ్రి కృష్ణమ్మా
కృష్ణమ్మా గోపాల బాలకృష్ణమ్మా గోవింద బాల కృష్ణమ్మా గోపాల బాల కృష్ణమ్మా

ఓ కృష్ణమ్మా! గోపాల బాలకృష్ణా! గోవిందా! నందకుమారా! వెన్నను దొంగిలించే నవనీతచోరా! మందర పర్వతాన్ని ధరించిన ధీరుడా! మణిమాలలు ధరించిన సుందర కృష్ణా! నిన్ను చిన్నిబాలుడిగా ఉయ్యాలలో ఉంచి లాలపోస్తూ జోలపాడెదను, రారా కృష్ణా. నీకు తిరుమణి శ్రీచూర్ణము చక్కగా దిద్ది, పెరుగుతో చద్దిబువ్వ కలిపి త్వరగా తినిపించెదను. పట్టుబట్టలు తొడిగి, పట్టంచు కండువా వేసి, నడుముకు వస్త్రమును గట్టిగా కట్టెదను. పప్పు, బెల్లము, తియ్యని అప్పాలు, చెరకు నీకు పెట్టెదను; నా తండ్రీ, అందాలరాశివైన కృష్ణా రారా. పానకము, వడపప్పు, పంచదార, తేనె, మిఠాయిలు సమృద్ధిగా పెట్టెదను. చిన్న బంగారు గిన్నెలో వెన్నను, మీగడను పెట్టి తినిపించెదను, నా చిన్ని ముద్దుల బాలకృష్ణా రారా. పెద్ద పెద్ద మామిడిపండ్లు, జామపండ్లు, నేరేడుపండ్లు, జీడిమామిడిపండ్లు తెచ్చి నీకు పెట్టెదను; అరటిపండ్లు, కర్పూరం, కొబ్బరి, పనస, ద్రాక్ష, ఖండశర్కర అన్నీ కలిపి సమర్పించెదను. నీకు మురళి, గొలుసులు, చేతులకు మురుగులు అలంకరించి, బాజాబందీలు కట్టెదను; పరుగుపరుగున రారా కృష్ణా. మధురమైన మాటలు పలికే వేణుగోపాలా! వేణునాదము చేస్తూ ఆనందంగా ఆడుకొందువు గాక. ఈ భూమిపై గుడిమెళ్లంకపురంలో నివసించే వరరంగదాసునికి వరములు ప్రసాదించిన తండ్రివి నీవే కృష్ణా!

ప్రయాగ రంగదాసు గారు మన ఆంధ్రప్రదేశ్ లో పుట్టిన ఒక వాగ్గేయకారులు. మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణగారి మాతామహులు వీరు. ఈయన ఎన్నో మంచి కీర్తనలు శ్రీరాముని మీద, కృష్ణుని మీద, అమ్మ వారి మీద రచించారు. రంగదాసు గారు శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలోని బాలకాండం ప్రేరణతో రాముడుద్భవించినాడు అనే కీర్తన రాశారు. కోనసీమలోని గుడిమెళ్లంకపురం వీరి స్వగ్రామం. రంగదాసు గారు తన ముద్రగా తన స్వగ్రామాన్ని వాడటం ఆయన వ్యక్తిత్వాన్ని చూపుతుంది. వీరు గుడిమెళ్లంక నుండి వెళ్లి ప్రయాగలో స్థిరపడ్డారని, కొన్ని వందల కృతులను రచించి, స్వరపరచి ఎందరికో నేర్పించారని నోటిమాట ద్వారా బాలమురళీకృష్ణ గారు శిష్యులకు చెప్పారు. వారు రచించిన ఓ అద్భుతమైన కృతి, అచ్చతేనెతెలుగులో. ఈ కృతిని ప్రిన్స్ రామవర్మ గారు ఆలపించారు.

బ్రోవ భారమా! రఘురామా! - త్యాగరాజస్వామి కృతి


బ్రోవ భారమా! రఘురామా! భువనమెల్ల నీవై నన్నొకని 

శ్రీవాసుదేవ! అండ కోట్ల కుక్షిని యుంచుకోలేదా?

కలశాంబుధిలో దయతోనమరులకై యదిగాక
గోపికలకై కొండ లెత్త లేదా కరుణాకర త్యాగరాజుని బ్రోవ భారమా!
ఓ వాసుదేవా! ఈ విశ్వంలో జీవరాశుల సృష్టిని నీ కడుపులో ఉంచుకోలేదా? క్షీరసాగర మథనంలో దేవతలపై దయతో కూర్మాకృతిని దాల్చిన నీవు, మరల కృష్ణావతారంలో ఇంద్రుని ఆగ్రహానికి గురైన గోపకులాన్ని చిటికెన వేలిపై గోవర్ధన పర్వతాన్ని ఎత్తి వారిని కాపాడావు. కరుణాకరుడవైన ఓ రామా! నన్ను కాపాడటం నీకు భారమా? ఈ ప్రపంచమంతా నీవై యున్నావే? నన్ను బ్రోవ భారమా?
వాగ్గేయకారుల కృతులలో విశ్వవ్యాపకుడైన పరమాత్మ వైభవాన్ని అవతారాలను నుతిస్తూ అద్భుతంగా ఆవిష్కరించారు. అన్నమాచార్యులవారు వందేహం జగద్వల్లభం అనే కృతిలో మందరధరం గురుం అంటే త్యాగరాజులవారు తనదైన శైలిలో ఈ బ్రోవ భారమా అనే కృతిలో కలశాంబుధిలో దయతోనమరులకై అని పలికారు. తనను నమ్ముకున్న గోకులాన్ని రక్షించి గోవర్ధన గిరిధరుడైనాడు అని మనకు తెలియజేశారు త్యాగరాజ స్వామి. అంతటి మహత్కర కార్యాలను చేసిన ఆయనకు ఒక మానవుడుని కాపాడటం భారమా! అని ప్రశ్నించాడు. ఈ త్యాగరాజస్వామి వారి కృతిని మల్లాది సోదరులు ఆలపించారు .

24, సెప్టెంబర్ 2026, గురువారం

బ్రోచే వారెవరే రఘుపతే - త్యాగరాజస్వామి కృతి


బ్రోచే వారెవరే రఘుపతే!

నిను వినా బ్రోచే వారెవరే!
శ్రీరామ నెనరున బ్రోచే వారెవరే!
సకల లోక నాయక! బ్రోచేవారెవరే!
నరవర! నీ సరి బ్రోచేవారెవరే!

ముని సవంబు జూడ వెంట జని ఖల మారీచాదుల హతంబు జేసి బ్రోచే వారెవరే!

వాలి నొక్క కూల నేసి రవి బాలుని రాజుగ గావించి జూచి బ్రోచే వారెవరే!

దేవేంద్రాదులు మెచ్చుటకు లంక దయతో దానమొసంగి సదా బ్రోచే వారెవరే!

భవాబ్ధి తరుణోపయము నేరని త్యాగరాజు కరంబిడి బ్రోచే వారెవరే!

ఓ రామా! నీవు తప్ప నన్ను బ్రోచేవారెవరు? దుష్టులైన మారీచాదులను చంపి విశ్వామిత్రుని యాగమును గాచినావు, వాలిని ఒక్క బాణముతో చంపి సుగ్రీవుని రాజుగా చేసినావు, రావణుని సంహరించి లంకను విభీషణునికి అప్పగించి దేవేంద్రాది దేవతల మెప్పు కూడా పొందినావు. ఈ భవసాగరము దాటే ఉపాయము తెలియని ఈ త్యాగరాజుని చేయిపట్టుకుని బ్రోవుము.

శ్రీరంజని రాగంలో స్వరపరచబడిన ఈ త్యాగరాజస్వామి కృతిని సౌమ్య ఆలపించారు.  

చేతః శ్రీ బాలకృష్ణం భజరే - ముత్తుస్వామి దీక్షితుల కృతి

చేతః శ్రీ బాలకృష్ణం భజరే రే చింతితార్ధ ప్రద చరణారవిందం ముకుందం నూతన నీరద సదృశ శరీరం నంద కిశోరం పీత వసన ధరం కంబు కంధరం గిరిధరం పూతనాది సంహారం...