భారతీయ ఆధ్యాత్మిక చరిత్రలో రామానుజాచార్యుల వారు అతి విశిష్టమైన స్థానాన్ని అలంకరించిన అవతారపురుషులు. విశిష్టాద్వైత సిద్ధాంతానికి ప్రాణప్రతిష్ఠ చేసి, భక్తి–జ్ఞాన–కర్మల సమన్వయాన్ని ప్రజలకు సులభముగా బోధించిన జగద్గురువులు. వారి జీవితం ఒక స్థలంలో స్థిరముగా ఉండిన జీవితం కాదు; అది ధర్మప్రచారం నిమిత్తం దేశమంతా విస్తరించిన ఒక మహాయాత్ర.
శ్రీపెరుంబుదూరు – అవతార స్థలం:
శ్రీ రామానుజాచార్యుల జన్మస్థానముగా ప్రసిద్ధి పొందినది శ్రీపెరుంబుదూరు గ్రామము. ఇది తమిళనాడులోని ఒక పుణ్యక్షేత్రము. క్రీస్తుశకం 11వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో ఇక్కడ వారు జన్మించారు. చిన్ననాటి నుంచే అపూర్వమైన బుద్ధిశక్తి, ధార్మిక స్వభావం కలిగిన బాలకుడిగా ప్రసిద్ధి చెందారు. వేదపాఠనానికి అనుకూలమైన వాతావరణంలో పెరిగిన ఈ బాలుడు, భవిష్యత్తులో భారతీయ తత్వచింతనకు దిశానిర్దేశం చేసే మహాచార్యుడవుతాడని అప్పుడే సంకేతాలు కనిపించాయి.
కాంచీపురం – విద్యాభ్యాసము మరియు అంతర్మథనం:
బాల్యానంతరం రామానుజులు కాంచీపురానికి చేరుకున్నారు. ఇది ఆ కాలంలో విద్యా–సాంస్కృతిక-ఆధ్యాత్మిక కేంద్రముగా వెలుగొందిన నగరం. ఇక్కడ యాదవప్రకాశుడు అనే అద్వైతాచార్యుని వద్ద వేదాంత విద్యను అభ్యసించారు. అయితే గురువు బోధించిన అద్వైత భావన, శిష్యుని హృదయంలోని భక్తి ప్రధానమైన దృష్టితో సరిగా ఏకీభవించలేదు. ఈ అంతర్మథనమే భవిష్యత్తులో విశిష్టాద్వైత సిద్ధాంత రూపకల్పనకు బీజమైంది.
కాంచీపురంలోనే వారు దేవాలయ సేవలలో పాల్గొని, శ్రీ వరదరాజ స్వామి అనుగ్రహంతో భక్తి మార్గాన్ని లోకానికి బోధించసాగారు. ఇక్కడ గృహస్థ జీవితం నుంచి విరక్తి చెంది, క్రమంగా సన్యాస మార్గానికి పయనించారు.
శ్రీరంగం – ప్రధాన పీఠము మరియు కార్యక్షేత్రము:
రామానుజాచార్యుల జీవితంలో అత్యంత ముఖ్యమైన దశ శ్రీరంగంలో ప్రారంభమైంది. కావేరి నదీ తీరంలో విరాజిల్లే శ్రీరంగనాథస్వామి ఆలయం వారి ఆధ్యాత్మిక కార్యాలకు కేంద్రబిందువైంది. ఇక్కడ వారు శ్రీ వైష్ణవ సంప్రదాయాన్ని సుస్థిరంగా స్థాపించారు. ఆలయ ఆరాధనా విధానాలను శాస్త్రీయంగా పునర్వ్యవస్థీకరించి, సామాన్య ప్రజలకు సైతం భక్తి మార్గాన్ని అందుబాటులోకి తెచ్చారు.
శ్రీరంగంలోనే వారు శ్రీభాష్యం, గీతాభాష్యం వంటి మహాగ్రంథాలను రచించి, బ్రహ్మసూత్రాలకు విశిష్టాద్వైత వ్యాఖ్యానాన్ని అందించారు. వారి జీవితాంతం ఈ పుణ్యక్షేత్రమే వారి నివాసముగా, కార్యక్షేత్రముగా నిలిచింది. చివరికి ఇక్కడే వారు దేహత్యాగం చేశారు. ఈనాటికీ వారి శరీరావశేషాలు ఆలయ ప్రాంగణంలో సజీవ సంప్రదాయంగా దర్శనమిస్తాయి.
మేల్కోటే (తిరునారాయణపురం) – విరోధముల నడుమ ధర్మస్థాపన:
చోళ రాజుల కాలంలో కొన్ని మతపరమైన సంఘర్షణల కారణంగా రామానుజాచార్యులు శ్రీరంగాన్ని విడిచి కర్ణాటక ప్రాంతానికి వెళ్లవలసి వచ్చింది. అప్పుడు వారు మేల్కోటే అనే ప్రాంతంలో దీర్ఘకాలం నివసించారు. ఇది కూడా వారి జీవితంలో అత్యంత ప్రాముఖ్యమైన స్థలముగా నిలిచింది.
మేల్కోటేలో వారు దేవాలయాలను పునరుద్ధరించి, విగ్రహారాధనకు ప్రాధాన్యతనిచ్చారు. అక్కడ యదుగిరి యతిరాజ మఠాన్ని స్థాపించి, అనేక శిష్యులను తయారుచేశారు. సామాజిక సంస్కరణలు, భక్తి ప్రచారం, తత్వవాద బోధన — అన్నీ కలిసిన సమగ్ర కార్యాచరణ అక్కడ సాగింది. కొందరు వారు అక్కడ 12 సంవత్సరాలు, మరికొందరు 30 సంవత్సరాలకు పైగా నివసించినట్లు చెప్పారు.
ఉపసంహారం:
శ్రీ రామానుజాచార్యుల జీవితం ఒక వ్యక్తిగత యాత్ర కాదు. అది సమాజాన్ని, ఆధ్యాత్మికతను, తత్వచింతనను ఒక కొత్త దిశగా నడిపించిన మహాప్రయాణం. శ్రీపెరుంబుదూరులో జన్మించి, కాంచీపురంలో విద్యనభ్యసించి, శ్రీరంగంలో సిద్ధాంతాన్ని స్థాపించి, మేల్కోటేలో ధర్మాన్ని నిలబెట్టిన ఈ మహాచార్యుడు భారతదేశ ఆధ్యాత్మిక భూభాగమంతటా తన ప్రభావాన్ని చాటాడు.
వారి నివసించిన ప్రతి స్థలమూ ఈనాటికీ ఒక తీర్థక్షేత్రమే. వారి బోధనలు కాలాతీతమైనవి, వారి జీవితం అనుసరణీయమైనది, వారి సిద్ధాంతం సనాతనమైనది.
