డా. టి. ఎస్. సత్యవతి గారు కర్ణాటక సంగీతం, సంస్కృతం, భారతీయ సంస్కృతి రంగాలలో ప్రసిద్ధి పొందిన విదుషీమణి.
విదుషి సత్యవతి గారు 1954 సెప్టెంబరు 26న టి. ఎస్. శ్రీనివాసమూర్తి, రంగలక్ష్మి దంపతులకు జన్మించారు. సంగీతంలో విశేషమైన సాధన చేయడమే కాకుండా సంస్కృత సాహిత్యంలోనూ గొప్ప పాండిత్యాన్ని సంపాదించారు. సంస్కృతంలో ఎం.ఎ., ఎం.ఫిల్., పిహెచ్.డి. పట్టాలు పొందారు. బెంగళూరులోని విద్యావర్ధక సంఘ మహిళా ప్రథమ శ్రేణి కళాశాలలో మూడు దశాబ్దాలకు పైగా అధ్యాపకురాలిగా సేవలందించారు.
కర్ణాటక కళాశ్రీ విదుషి వసంత మాధవి, పద్మభూషణ్ ఆర్. కె. శ్రీకంఠన్ గార్ల వద్ద సంగీత గాత్రంలో శిక్షణ పొందారు. సంగీత కళారత్న బి. వి. కె. శాస్త్రి గారి వద్ద సంగీతశాస్త్రాన్ని అభ్యసించారు. సంగీత కళారత్న విద్వాన్ బెంగళూరు కె. వెంకటరామ్ గారి వద్ద మృదంగ వాదనలోనూ శిక్షణ పొందారు.
సత్యవతి గారు కేవలం రెండేళ్ల వయసులోనే మైసూరు మహారాణి లక్ష్మీ అమ్మణ్ణి సమక్షంలో గానం చేసి ప్రశంసలు పొందిన అసాధారణ ప్రతిభాశాలి. పదహారేళ్ల వయసులో కర్ణాటక గానకళా పరిషత్లో తన తొలి సభా కచేరీ నిర్వహించారు. దేశంలోని అనేక ప్రతిష్ఠాత్మక వేదికలపై కచేరీలు చేశారు. 1985 సార్క్ శిఖరాగ్ర సమావేశం, అక్క ప్రపంచ సదస్సులతో సహా వివిధ దేశాలలో జరిగిన అనేక కార్యక్రమాలలో తన సంగీతంతో శ్రోతలను అలరించారు.
గాత్ర కచేరీలకే పరిమితం కాకుండా రాష్ట్ర, జాతీయ, అంతర్జాతీయ సదస్సులలో అనేక ఉపన్యాస ప్రదర్శనలు ఇచ్చారు. వివిధ వాగ్గేయకారులు, హరిదాసులు, కవుల గురించి ఆమె నిర్వహించిన ప్రత్యేక కార్యశాలలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రశంసలు పొందాయి. అత్యంత క్లిష్టమైన రాగమాలిక తాళావధాన పల్లవులను రూపొందించి, గానం చేసి, ప్రదర్శించిన ప్రతిభ ఆమె సొంతం. ఆకాశవాణి, దూరదర్శన్లలో అనేక కార్యక్రమాలకు దర్శకత్వం వహించారు. దక్షయజ్ఞం, గీతగోవిందం, అభిజ్ఞాన శాకుంతలం వంటి అనేక నృత్యరూపకాలకు సంగీత దర్శకత్వం చేశారు. ఆమె సంగీత రికార్డింగులు అనేకం విడుదలయ్యాయి. సంగీతం, సంస్కృతం, సంస్కృతికి సంబంధించిన అనేక పరిశోధనాత్మక వ్యాసాలు, పుస్తకాలు రచించారు. ఎంతోమంది విద్యార్థులకు ఉన్నత స్థాయి సంగీత శిక్షణనిచ్చి వారిని కళాకారులుగా తీర్చిదిద్దడంలో కీలకపాత్ర పోషించారు. నేడు ఆమె శిష్యులలో అనేకమంది వివిధ వేదికలపై కచేరీలు చేస్తూ పేరు పొందుతున్నారు.
సత్యవతి గారు కర్ణాటక సంగీత నృత్య అకాడమీ సభ్యురాలిగా, కన్నడ మరియు సంస్కృతి శాఖ ఆధ్వర్యంలోని హరిదాస, వచనాల ధ్వనిముద్రణలకు దర్శకురాలిగా, ఇందిరాగాంధీ నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ ది ఆర్ట్స్ దక్షిణ ప్రాంతానికి వనరుల వ్యక్తిగా సేవలందించారు. బెంగళూరు విశ్వవిద్యాలయం బోర్డ్ ఆఫ్ స్టడీస్ సభ్యురాలిగా, బోర్డ్ ఆఫ్ ఎగ్జామినర్స్ అధ్యక్షురాలిగా, కర్ణాటక సంస్కృత విశ్వవిద్యాలయ పరిపాలనా మండలి సభ్యురాలిగా, దిశా వ్యక్తిత్వ వికాస కేంద్రం మార్గదర్శక మండలి సభ్యురాలిగా, కర్ణాటకలోని వివిధ విశ్వవిద్యాలయాలకు వనరుల వ్యక్తిగా అనేక బాధ్యతలను విజయవంతంగా నిర్వహించారు.
భారతీయ విద్యాభవన్ సత్యవతి గారి చతుఃషష్టి కళే అనే గ్రంథాన్ని ప్రచురించింది. బెంగళూరు విశ్వవిద్యాలయం కోసం ఆమె పాఠ్యగ్రంథాన్ని రచించారు. ఇందిరాగాంధీ జాతీయ సార్వత్రిక విశ్వవిద్యాలయం కోసం సంస్కృత–సంస్కృతి శ్రేణి కార్యక్రమాలను నిర్వహించారు. ఇండియా ఫౌండేషన్ ఫర్ ది ఆర్ట్స్ సహకారంతో అనన్య సంస్థ కోసం పిల్లల్లో శాస్త్రీయ సంగీతంపై అభిరుచిని పెంపొందించేందుకు హాడు హక్కి అనే 21 భాగాల కార్యక్రమానికి దర్శకత్వం వహించి నిర్వహించారు.
ముత్తుస్వామి దీక్షితుల కృతులపై ఆమె చేసిన విశేష కృషి దీక్షితానుభావః పేరుతో పలు సంగీత సంపుటాలుగా వెలువడింది. ఇందులో ముత్తుస్వామి దీక్షితుల 124 కృతులు పొందుపరచబడ్డాయి. అదేవిధంగా త్యాగరాజస్వామి వారి 108 కృతులతో కూడిన విస్తృతమైన ప్రాజెక్టు కూడా చేపట్టారు.
సంగీతం, సంస్కృతం, భారతీయ సంస్కృతి రంగాలలో విశిష్టమైన సేవలందించిన డా. టి. ఎస్. సత్యవతి గారికి కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ పురస్కారం లభించింది. అంతకుముందు మద్రాస్ మ్యూజిక్ అకాడమీ నుంచి మూడుసార్లు ఉత్తమ యువ గాయని పురస్కారాన్ని అందుకున్నారు. కర్ణాటక గానకళా పరిషత్ గానకళాశ్రీ పురస్కారం, అనన్య పురస్కారం అందుకున్నారు. గానవిశారదే, నాదజ్యోతి, గానచతుర్దండీ, సంగీత సరస్వతి, కర్ణాటక సంగీత కళారత్న వంటి అనేక బిరుదులు ఆమెను వరించాయి. ఇస్కాన్, ఆవణి శంకర మఠం ఆస్థాన విదుషి గౌరవాలతో పాటు శ్రీ షణ్ముఖానంద భారతరత్న డా. ఎం. ఎస్. సుబ్బులక్ష్మి సంగీత ప్రచార్య గౌరవం వంటి అనేక ప్రతిష్ఠాత్మక సత్కారాలను అందుకున్నారు.
సంగీత గాత్రం, సంగీతశాస్త్రం, సంస్కృత సాహిత్యం, అధ్యాపనం, పరిశోధన, సంగీత దర్శకత్వం, శిష్య శిక్షణ వంటి విభిన్న రంగాలలో విశేషమైన కృషి చేసిన డా. టి. ఎస్. సత్యవతి గారికి జన్మదిన సందర్భంగా హృదయపూర్వక శుభాకాంక్షలు.
