21, నవంబర్ 2026, శనివారం

తులసీ! జగజ్జననీ! దురితాపహారిణీ! - త్యాగరాజస్వామి కృతి


తులసీ! జగజ్జననీ! దురితాపహారిణీ!

నిలవరమగు నీసరి వేల్పులు లేరట బ్రోవుమికను

చరణ యుగంబులు నదులకు పరమ వైకుంఠమట
సరసీరుహాక్షి నీ మధ్యము సకల సురవాసమట
శిరమున నైగమ కోటులు చెలగుచున్నారట
సరస త్యాగరాజాది వరభక్తులు పాడేరట

ఓ తులసీమాతా! సమస్త జగత్తుకూ తల్లివైన జగజ్జననీ! భక్తుల పాపములను, కష్టములను తొలగించే దురితాపహారిణీ! నీతో సమానమైన మహిమగల దేవతలు మరెవరూ లేరని పెద్దలు చెబుతారు. అందువల్ల ఇకనైనా నన్ను కరుణతో రక్షించుము తల్లీ! నీ పాదయుగళములే సమస్త పవిత్ర నదులకు, పరమ వైకుంఠధామమునకు నిలయములని చెబుతారు. కమలములవంటి సుందరమైన కన్నులు గల తల్లీ! నీ మధ్యభాగమున సమస్త దేవతలు నివసిస్తున్నారని, నీ శిరస్సున కోట్లాది వేదములు ప్రకాశిస్తున్నాయని చెబుతారు. ఇంతటి దివ్యమైన, పవిత్రమైన, సర్వదేవతా స్వరూపిణివైన నీ మహిమలను త్యాగరాజస్వామి వంటి శ్రేష్ఠభక్తులు ఆనందముతో గానము చేస్తున్నారు. ఓ తులసీమాతా! సర్వతీర్థములు, సర్వదేవతలు, వేదములు నీలోనే కొలువై ఉన్నందున నిన్ను భక్తితో శరణు వేడుతున్న నన్ను దయతో కాపాడుము.

సావేరి రాగంలో స్వరపరచబడిన ఈ త్యాగరాజస్వామి కృతిని మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ గారు ఆలపించారు.   

తులసీ దళములచే సంతోషముగా పూజింతు - త్యాగరాజస్వామి కృతి


తులసీ దళములచే సంతోషముగా పూజింతు

పలుమారు చిరకాలము పరమాత్ముని పాదములను

సరసీరుహ పున్నాగ చంపక పాటల కురవక
కరవీర మల్లికా సుగంధ రాజ సుమముల
ధరనివి యొక పర్యాయము ధర్మాత్ముని సాకేత
పురవాసుని శ్రీరాముని వర త్యాగరాజ నుతుని

అనేకమార్లు చాలాకాలము పరమాత్ముడైన శ్రీరాముని పాదములను తులసీదళములతో సంతోషముగా పూజించెదను. కలువలు, పున్నాగలు, సంపెంగలు, ఎఱ్ఱ గోరింటలు, గన్నేరు, మల్లెపూలవంటి సుగంధ పుష్పములతో ఒక్కొక్క పర్యాయము ధర్మాతుడు, సాకేతపురవాసుడు, శుభకరుడు, పరమశివునిచే నుతించబడిన శ్రీరాముని సంతోషముగా పూజించెదను.

మాయామాళవగౌళవ రాగంలో స్వరపరచబడిన ఈ త్యాగరాజస్వామి కృతిని ఎమ్మెస్ సుబ్బులక్ష్మి గారు ఆలపించారు. 

సిఱుత నవ్వులవాడు సిన్నెకా - అన్నమాచార్యుల వారి కృతి



సిఱుత నవ్వులవాడు సిన్నెకా వీడు
వెఱపెఱగడు సూడవే సిన్నెకా

పొలసు మేనివాడు బోర వీపువాడు
సెలసు మోరవాడు సిన్నెకా
గొలసుల వంకల కోరలతో బూమి
వెలసినాడు సూడవే సిన్నెకా

మేటి కుఱచవాడు మెడమీది గొడ్డలి
సీటకాలవాడు సిన్నెకా
ఆటదానిబాసి అడవిలో రాకాసి
వేటలాడీ జూడవే సిన్నెకా

బింకపు మోతల పిల్లగోవివాడు
సింక సూపులవాడు సిన్నెకా
కొంకక కలికియై కొసరి కూడె నన్ను
వేంకటేశుడు సూడవే సిన్నెకా 

ఈ అన్నమాచార్యుల దశావతార సంకీర్తనలో శ్రీమహావిష్ణువు ధరించిన పది అవతారాలను ఎంతో చమత్కారంగా, సరళమైన జానపద భాషలో వర్ణించారు. ఓ చిన్నక్కా! చిరునవ్వులు చిందించే అందగాడు, ఎవరికీ భయపడని పరాక్రమశాలి అయిన ఆ శ్రీహరి అద్భుతమైన అవతారాలను చూడు! చేపవలె పొలుసులతో కూడిన శరీరాన్ని ధరించి మత్స్యావతారంలో లోకాలను రక్షించినవాడు ఆయనే. దృఢమైన, విశాలమైన వీపుతో కూర్మావతారమెత్తి మందర పర్వతాన్ని మోసినవాడూ ఆయనే. వరాహముఖాన్ని ధరించి భూమాతను రక్షించినవాడూ, వంకరగా తిరిగిన బలమైన కోరలతో భయంకరమైన నరసింహరూపాన్ని ధరించి హిరణ్యకశిపుని సంహరించినవాడూ ఆయనే. మరొక అవతారంలో పొట్టివాడైన వామనునిగా వచ్చి మూడడుగులతో ముల్లోకాలను ఆక్రమించినవాడు ఆయనే. భుజంపై గొడ్డలిని ధరించి పరశురామునిగా అధర్మాన్ని అణచివేసినవాడూ ఆయనే. సీతాదేవికి ప్రియుడైన శ్రీరామచంద్రునిగా అవతరించి, సీతావియోగంలో అడవులలో సంచరిస్తూ రాక్షసులను సంహరించినవాడూ ఆయనే. బలరామునిగా అవతరించి తన బలపరాక్రమాలను ప్రదర్శించినవాడూ ఆయనే. మధురమైన నాదాలు పలికించే పిల్లనగ్రోవిని చేతబట్టి, చిలిపి చూపులతో గోపికల మనసులను దోచుకున్న శ్రీకృష్ణుడూ ఆయనే. ఈ విధంగా అనేక రూపాలను ధరించి లోకాలను రక్షించిన ఆ పరమాత్మ, చివరికి కలియుగంలో కల్కిగా వచ్చేవాడు శ్రీ వేంకటేశ్వరునిగా వెలసి, ఏమాత్రం సంకోచించకుండా ప్రేమతో నా చెంతకు చేరి నన్ను తనవానిగా చేసుకున్నాడు. ఓ చిన్నక్కా! ఆ స్వామి లీలావిలాసాలను చూడు! ఈ సంకీర్తనలో అన్నమయ్య మత్స్య, కూర్మ, వరాహ, నరసింహ, వామన, పరశురామ, రామ, బలరామ, కృష్ణ, కల్కి అవతారాలను వరుసగా ప్రస్తావించి, వాటన్నింటికీ మూలమైన పరమాత్మ శ్రీ వేంకటేశ్వరుడేనని చాటుతున్నారు. 

సింధుభైరవి రాగంలో స్వరపరచబడిన ఈ అన్నమాచార్యుల వారి కృతిని శోభారాజు గారు ఆలపించారు.  

20, నవంబర్ 2026, శుక్రవారం

అవధారు రఘుపతి - అన్నమాచార్యుల వారి కృతి



అవధారు రఘుపతి అందరిని చిత్తగించు
ఈవల నిండే కొలువిదేనదే సాసముఖాన

రామరాఘవరామ రామచంద్రప్రభో
శ్రీమదయోధ్యాధిపతి సీతాపతి
ప్రేమ నారదుడు పాడి పెక్కురంభాదులాడేరు
మోమెత్తి కపులెల్ల మ్రొక్కేరదివో

ఇనవంశకులజాత ఇక్ష్వాకుకులతిలక
ఘనదశరథసుత కౌశికప్రియ
మునులు దీవించేరు ముందట భరతుడదే
వెనక లక్ష్మణుడు సేవించీ వింజామర 

కందువ కౌసల్యాగర్భరత్నాకర
చెందిన శ్రీవేంకటాద్రి శ్రీనివాస
సందడి కుశలవులు చదివేరు ఒక వంక
చెంది నీ రాజసము చెప్పరాదు రామ

ఓ రఘుపతీ! శ్రీరామచంద్రప్రభూ! దయచేసి అవధరించుము. నీ సన్నిధిలో కొలువుదీరిన వారందరినీ కరుణతో చిత్తగించుము. నీ ఎదురుగా సమస్త దేవతలు, మునులు, భక్తులు నిండుగా కొలువై నీ దివ్యదర్శనాన్ని ఆస్వాదిస్తున్నారు. ఓ రామా! రాఘవా! రామచంద్రా! అయోధ్యానగరానికి అధిపతివైనవాడా! సీతాదేవికి ప్రియపతివైనవాడా! నీ దివ్యసభలో నారదమహర్షి ప్రేమతో నీ మహిమలను గానం చేస్తుండగా, రంభ మొదలైన అప్సరసలు ఆనందంతో నాట్యం చేస్తున్నారు. వానర వీరులందరూ నీ దివ్యముఖాన్ని దర్శిస్తూ భక్తితో శిరస్సులు వంచి నమస్కరిస్తున్నారు. సూర్యవంశంలో జన్మించినవాడా! ఇక్ష్వాకువంశానికి తిలకమై ప్రకాశించేవాడా! మహారాజైన దశరథుని కుమారుడా! విశ్వామిత్ర మహర్షికి ప్రియమైనవాడా! నీ కొలువులో మునులందరూ నిన్ను ఆశీర్వదిస్తున్నారు. నీ ముందర భరతుడు వినయంతో నిలిచి ఉండగా, నీ వెనుక లక్ష్మణుడు వింజామరతో సేవ చేస్తున్నాడు. కౌసల్యాదేవి గర్భమనే రత్నాకరమున ఉద్భవించిన అమూల్యమైన రత్నమా! తిరుమల శ్రీవేంకటాద్రిపై శ్రీనివాసునిగా వెలసినవాడా! నీ దివ్యసభలో ఒకవైపు నీ కుమారులైన కుశలవులు రామాయణ గాథను మధురంగా గానం చేస్తున్నారు. మరొకవైపు దేవతలు, మహర్షులు, వానర ప్రముఖులు నీ వైభవాన్ని కీర్తిస్తున్నారు. ఇంతటి దివ్యమైన పరివారంతో, అపూర్వమైన రాజఠీవితో, అనంతమైన తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తున్న నీ మహారాజ వైభవాన్ని మాటలతో వర్ణించడం ఎవరి తరమూ కాదు రామా! నీ కొలువులోని ఈ దివ్యమంగళ దృశ్యాన్ని దర్శించి, నీ అనుగ్రహాన్ని పొందడమే మా పరమభాగ్యము.

ఖమాస్ రాగంలో స్వరపరచబడిన ఈ అన్నమాచార్యుల వారి కృతిని మల్లాది సోదరులు ఆలపించారు.  

పరమ పురుష నిరుపమాన - అన్నమాచార్యుల వారి కృతి


పరమ పురుష నిరుపమాన శరణు శరణు రే ఇందిరా నిజమందిరా

కమలనాభ కమల నయన కమల చరణు రే
అమిత సురముని నాథ యూధప నాయకా వరదాయకా

చతుర మూరితి చతుర బాహు శంఖ చక్రధరా
అతిశయ శ్రీవేంకటాధిప అంజనాకృతి రంజనా 

పరమపురుషుడవైన ఓ శ్రీనివాసా! సర్వోత్తముడవు, సాటిలేని మహిమాన్వితుడవు అయిన నీకు పదేపదే శరణు వేడుచున్నాను. శ్రీమహాలక్ష్మికి నిజమైన నివాసస్థానమైనవాడా! నీ నాభియందు కమలము కలిగిన పద్మనాభా! కమలములవంటి సుందరమైన నేత్రములు, పాదములు కలిగినవాడా! నీ పాదపద్మములనే శరణు కోరుచున్నాను. అసంఖ్యాకులైన దేవతలకు, మునులకు, దివ్యగణాలకు నాయకుడవైనవాడా! భక్తులు కోరిన వరములను ప్రసాదించే వరదాయకా! నాలుగు దివ్యరూపములతో ప్రకాశించేవాడా! నాలుగు భుజములలో శంఖచక్రాది ఆయుధములను ధరించినవాడా! అపారమైన మహిమలతో విరాజిల్లే శ్రీ వేంకటేశ్వరా! అంజనాద్రిపై వెలసి, నీ దివ్యసుందర రూపముతో భక్తుల హృదయాలను ఆనందింపజేసేవాడా! నీకు మరల మరల శరణు వేడుచున్నాను. నీ పాదసేవయే నాకు పరమాశ్రయము, నీ అనుగ్రహమే నాకు సర్వస్వము. 

షణ్ముఖప్రియ రాగంలో స్వరపరచబడిన ఈ అన్నమాచార్యుల వారి కృతిని ఎమ్మెస్ సుబ్బులక్ష్మి గారు ఆలపించారు. 

భగవాన్ సత్యసాయి బాబా శతజయంతి సందర్భంగా ప్రత్యేక వ్యాసం


1926 నవంబరు 23న ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని పుట్టపర్తి గ్రామంలో జన్మించిన శ్రీ సత్యసాయి బాబా శతజయంతి ఉత్సవాలు 2025 నవంబరు 23న ప్రారంభమయ్యాయి.. ఒక మారుమూల గ్రామంలో జన్మించి, ప్రపంచవ్యాప్తంగా కోట్లాది ప్రజల ఆధ్యాత్మిక జీవితాలను ప్రభావితం చేసిన సత్యసాయి బాబా జీవితం ఒక విశిష్టమైన అధ్యాయం. ఆయనను భక్తులు దైవావతారంగా ఆరాధించగా, మరెందరో గొప్ప ఆధ్యాత్మిక గురువుగా, మానవతావాదిగా, విద్యా వైద్య సేవలకు ప్రేరణనిచ్చిన మహనీయుడిగా గౌరవించారు. ఆయన బోధనలలో ప్రధానమైనది ప్రేమ. ప్రేమతో జీవించడం, నిస్వార్థంగా సేవ చేయడం, సత్యధర్మాలను ఆచరించడం, సర్వమతాలను గౌరవించడం ఆయన చూపిన ఆధ్యాత్మిక మార్గానికి పునాదులు.

సత్యసాయి బాబా జీవితంలో విశేషంగా కనిపించే అంశం ఆయన భక్తులకు కలిగిన వ్యక్తిగత అనుభవాలు. కొందరు ఆయన సన్నిధిలో అసాధారణ సంఘటనలను చూశామని చెప్పారు. మరికొందరు తీవ్రమైన అనారోగ్యం, కుటుంబ సంక్షోభం, మానసిక వేదన వంటి పరిస్థితులలో ఆయన అనుగ్రహం తమను ఆదుకుందని విశ్వసించారు. ఇంకొందరు ఆయన ఒక్క మాటతో తమ జీవిత దృక్పథమే మారిపోయిందని వివరించారు. ఇటువంటి అనుభవాలను పరిశీలించినప్పుడు వాటిని భక్తుల వ్యక్తిగత సాక్ష్యాలుగా, ఆధ్యాత్మిక విశ్వాసాలుగా అర్థం చేసుకోవడం సముచితం. ఆయా వ్యక్తుల జీవితాలపై వాటి ప్రభావం ఎంతో లోతైనదని వారి వృత్తాంతాలు తెలియజేస్తాయి.

సత్యసాయి బాబా జీవితంతో ముడిపడిన అత్యంత ప్రసిద్ధ అనుభవాలలో డాక్టర్ జాన్ హిస్లాప్ అనుభవాలు ప్రత్యేకమైనవి. అమెరికాకు చెందిన విద్యావేత్త, ఆధ్యాత్మిక అన్వేషకుడు అయిన హిస్లాప్ భారతదేశానికి వచ్చి సత్యసాయి బాబాను దర్శించారు. తొలుత ప్రశ్నించే మనస్తత్వంతో ఆయనను సమీపించిన హిస్లాప్, తరువాత అత్యంత సన్నిహిత భక్తులలో ఒకరిగా మారారు. తన రచనలలో బాబాతో జరిగిన సంభాషణలను, ఆయన బోధనలను, తాను ప్రత్యక్షంగా చూశానని చెప్పిన అసాధారణ సంఘటనలను వివరించారు. ముఖ్యంగా బాబా తనకు ఆధ్యాత్మిక విషయాలను వివరించిన తీరు, తన అంతరంగంలోని సందేహాలను గ్రహించినట్లు అనిపించిన సందర్భాలు ఆయనను అమితంగా ప్రభావితం చేశాయి.

హిస్లాప్ వర్ణించిన ఒక ప్రసిద్ధ అనుభవం బాబా తనకు ప్రసాదించిన ఉంగరానికి సంబంధించినది. బాబా తన సమక్షంలో ఒక ఉంగరాన్ని సృష్టించి ఇచ్చారని, తరువాత దాని రూపాన్ని మార్చిన సందర్భాన్ని కూడా చూశానని ఆయన వివరించారు. అయితే హిస్లాప్‌ను అత్యంత ప్రభావితం చేసింది ఆ వస్తువు కంటే దాని వెనుక ఉన్న ఆధ్యాత్మిక సందేశం. భౌతిక వస్తువులు శాశ్వతమైనవి కావని, వాటి ద్వారా భక్తుని మనస్సును దైవచింతన వైపు మళ్లించడమే ముఖ్యమని ఆయన భావించారు. బాబాతో దీర్ఘకాల అనుబంధం హిస్లాప్ జీవితంలో భక్తి, ఆత్మపరిశీలన, నైతిక క్రమశిక్షణలకు మరింత ప్రాధాన్యం కల్పించింది. తన అనుభవాలను ఇతరులకు అందించడం ద్వారా ఆయన పాశ్చాత్య ప్రపంచంలో సత్యసాయి బోధనల వ్యాప్తికి దోహదపడ్డారు.

ప్రఖ్యాత అమెరికన్ వ్యాపారవేత్త ఐజాక్ టైగ్రెట్ జీవితంలో చోటుచేసుకున్న పరివర్తన కూడా ఎంతో విశిష్టమైనది. హార్డ్ రాక్ కేఫ్ సంస్థ సహవ్యవస్థాపకుడైన టైగ్రెట్ వ్యాపారరంగంలో గొప్ప విజయాన్ని సాధించిన వ్యక్తి. సంపద, పేరు, ప్రతిష్ఠ ఉన్నప్పటికీ జీవితానికి మరింత లోతైన అర్థాన్ని వెతుకుతున్న సమయంలో ఆయన సత్యసాయి బాబా వైపు ఆకర్షితులయ్యారు. బాబాతో ఏర్పడిన అనుబంధం తరువాత ఆయన తన సంపదను సమాజసేవకు వినియోగించాలనే సంకల్పాన్ని బలపరచుకున్నారు. పుట్టపర్తిలో అత్యాధునిక వైద్యసేవలను పేదలకు పూర్తిగా ఉచితంగా అందించాలనే మహత్తర కార్యక్రమానికి ఆయన అందించిన ఆర్థిక సహకారం ఈ పరివర్తనకు గొప్ప నిదర్శనం.

1991లో ప్రారంభమైన శ్రీ సత్యసాయి ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ హయ్యర్ మెడికల్ సైన్సెస్ నిర్మాణానికి టైగ్రెట్ ప్రధాన దాతలలో ఒకరు. గుండె సంబంధిత క్లిష్టమైన శస్త్రచికిత్సలను కూడా రోగుల ఆర్థిక స్థితితో సంబంధం లేకుండా ఉచితంగా అందించాలనే ఆలోచన ఆ కాలంలో అత్యంత సాహసోపేతమైనది. బాబా ప్రేరణతో ఏర్పడిన ఈ ఆసుపత్రి వేలాది కుటుంబాలకు ఆశాకిరణమైంది. టైగ్రెట్ అనుభవంలోని ప్రత్యేకత ఏదైనా అద్భుత వస్తువు ప్రత్యక్షం కావడంలో కాకుండా, ఒక సంపన్న వ్యాపారవేత్త తన విజయానికి కొత్త అర్థాన్ని కనుగొని, మానవసేవకు భారీ వనరులను సమర్పించడంలో ఉంది. వ్యక్తిగత భక్తి సమాజానికి ఉపయోగపడే శాశ్వతమైన సంస్థగా మారిన సందర్భమిది.

ప్రసిద్ధ క్రికెటర్ సునీల్ గవాస్కర్ జీవితంలో కూడా సత్యసాయి బాబాకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. గవాస్కర్ కుటుంబానికి బాబాతో సుదీర్ఘ అనుబంధం ఉండేది. తన జీవితంలోని క్లిష్టమైన సందర్భాలలో బాబా ఇచ్చిన ధైర్యం, ఆశీర్వాదం, మార్గదర్శకత్వం గురించి గవాస్కర్ అనేక సందర్భాలలో భక్తితో ప్రస్తావించారు. ముఖ్యంగా తన కుమారుడు రోహన్ చిన్నతనంలో ఎదుర్కొన్న తీవ్రమైన ఆరోగ్య సమస్య సమయంలో కుటుంబం అనుభవించిన ఆందోళన, బాబా ఆశీస్సులపై తమకు కలిగిన నమ్మకం ఆయన చెప్పిన అనుభవాలలో ప్రముఖమైనవి. కుటుంబ సభ్యులు ఆ పరిణామాన్ని బాబా అనుగ్రహంతో ముడిపెట్టుకున్నారు. వైద్యచికిత్సల ప్రాధాన్యాన్ని తగ్గించకుండా చూసినప్పుడు, ఈ అనుభవం కష్టకాలంలో ఆధ్యాత్మిక విశ్వాసం ఒక కుటుంబానికి ఎంతటి ధైర్యాన్ని ఇవ్వగలదో తెలియజేస్తుంది.

సత్యసాయి బాబా భక్తుల అనుభవాలలో అత్యంత ఆశ్చర్యకరమైనదిగా చెప్పబడే సంఘటన అమెరికాకు చెందిన వాల్టర్ కోవన్ జీవితానికి సంబంధించినది. వాల్టర్ కోవన్, ఆయన భార్య ఎల్సీ కోవన్ బాబా తొలి పాశ్చాత్య భక్తులలో ప్రముఖులు. 1971 డిసెంబరులో మద్రాసులో ఉన్నప్పుడు వాల్టర్ తీవ్రమైన న్యుమోనియాతో అస్వస్థతకు గురయ్యారు. ఆయన పరిస్థితి విషమించి మరణించినట్లు భావించిన సమయంలో బాబా తనను తిరిగి జీవింపజేశారని వాల్టర్ స్వయంగా వివరించారు. ఆ సమయంలో తనకు శరీరబాధలు తెలియలేదని, అపూర్వమైన ప్రశాంతత అనుభవించానని, బాబా తన పక్కనే ఉన్నట్లు దర్శనమిచ్చారని ఆయన వర్ణించారు. తన గతజన్మలకు సంబంధించిన దృశ్యాలను కూడా చూశానని పేర్కొన్నారు. ఈ సంఘటనను జాన్ హిస్లాప్ సహా పలువురు భక్తులు తమ రచనలలో నమోదు చేశారు. ఈ అనుభవంలో ఆధ్యాత్మికంగా గమనించదగిన అంశం వాల్టర్ మనస్తత్వంలో వచ్చిన మార్పు. మరణం పట్ల తనకు ఉన్న భయం తొలగిపోయిందని, జీవితం పట్ల కొత్త అవగాహన కలిగిందని ఆయన చెప్పారు. భక్తుల దృష్టిలో ఇది బాబా కరుణకు అపూర్వమైన నిదర్శనంగా నిలిచింది.

ఆస్ట్రేలియాకు చెందిన రచయిత హోవర్డ్ మర్ఫెట్ అనుభవాలు మరొక ఆసక్తికరమైన అధ్యాయం. ఆధ్యాత్మిక విషయాలపై ఆసక్తి కలిగిన మర్ఫెట్ భారతదేశానికి వచ్చి సత్యసాయి బాబాను దర్శించారు. బాబా సమక్షంలో జరిగినట్లు తాను భావించిన అసాధారణ సంఘటనలు, ఆయన వ్యక్తిత్వం, బోధనలు మర్ఫెట్‌ను విశేషంగా ఆకర్షించాయి. ఆయన రచించిన ‘సాయి బాబా: మ్యాన్ ఆఫ్ మిరకిల్స్’ ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఎంతోమంది పాఠకులకు సత్యసాయి బాబాను పరిచయం చేసింది. మర్ఫెట్ అనుభవాలలో ప్రధానమైనది బాబా వ్యక్తుల అంతరంగాన్ని తెలుసుకుంటున్నట్లు అనిపించే సందర్భాలు. భక్తులు తమ సమస్యలను చెప్పకముందే వాటిని ప్రస్తావించడం, వారి మనస్సులోని సందేహాలకు సమాధానాలు ఇవ్వడం వంటి అనుభవాలను ఆయన వివరించారు. ప్రారంభంలో అద్భుతాల పట్ల ఆకర్షితుడైన మర్ఫెట్ క్రమంగా ఆధ్యాత్మిక పరివర్తన, నిస్వార్థ ప్రేమ, ఆత్మజ్ఞానం వంటి విషయాలకు ఎక్కువ ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు. బాబా మహిమలను తెలుసుకోవడం కంటే ఆయన బోధించిన విలువలను జీవితంలో ఆచరించడమే ముఖ్యమనే భావన ఆయన రచనలలో కనిపిస్తుంది.

అమెరికాకు చెందిన ప్రముఖ మానసిక వైద్యుడు డాక్టర్ శామ్యూల్ శాండ్వీస్ జీవితంలో జరిగిన పరివర్తన కూడా విశేషమైనది. మానవ మనస్సు, భావోద్వేగాలు, వ్యక్తిత్వ సమస్యలను శాస్త్రీయ దృష్టితో అధ్యయనం చేసిన శాండ్వీస్‌కు సత్యసాయి బాబాతో ఏర్పడిన పరిచయం ఒక కొత్త అన్వేషణకు దారితీసింది. ఆయన రచించిన ‘ది హోలీ మ్యాన్ అండ్ ది సైకియాట్రిస్ట్’ గ్రంథంలో తన అనుభవాలను విశదీకరించారు. బాబా సమక్షంలో తనకు కలిగిన ప్రశాంతత, ఆయన చూపిన వ్యక్తిగత శ్రద్ధ, ప్రేమతో కూడిన వ్యవహారశైలి తనను లోతుగా ప్రభావితం చేశాయని వివరించారు. మానసిక వైద్యశాస్త్రం మనిషి భావోద్వేగ సమస్యలను అర్థం చేసుకోవడానికి తోడ్పడుతుందని, అయితే ప్రేమ, కరుణ, ఆధ్యాత్మిక సాధన వంటి అంశాలు కూడా అంతరంగ వికాసంలో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించగలవని ఆయన భావించారు. శాండ్వీస్ అనుభవంలోని ప్రత్యేకత ఒక వైద్య నిపుణుడు తన వృత్తిపరమైన అవగాహనను విడిచిపెట్టకుండా, మానవ జీవితంలోని ఆధ్యాత్మిక కోణాన్ని మరింత లోతుగా పరిశీలించడంలో ఉంది.

శ్రీలంకకు చెందిన ఇరంగనీ తిల్లెకరత్నే అనుభవం భక్తి జీవితంలో ఎదురయ్యే అనూహ్యమైన పరివర్తనకు మరొక ఉదాహరణ. 1971లో ఆమె తొలిసారిగా బాబాను దర్శించారు. ప్రారంభంలో సందేహాలతో, సంకోచంతో ఆయనను సమీపించిన ఆమెకు బెంగళూరు సమీపంలోని బృందావనంలో ఒక అసాధారణ అనుభూతి కలిగిందని వివరించారు. బాబా రూపంలోనే బుద్ధుడు, మహావిష్ణువు, సుబ్రహ్మణ్యస్వామి రూపాలను దర్శించినట్లు ఆమె చెప్పారు. ఈ అనుభవం ఆమె ఆధ్యాత్మిక దృక్పథాన్ని మార్చింది. తరువాత ఆమె భజన గాయనిగా, సేవా కార్యక్రమాలలో పాల్గొనే భక్తురాలిగా మారారు. జీవితంలో ఒక తీవ్రమైన ప్రమాదం కారణంగా చూపును కోల్పోయిన సందర్భంలో కూడా ఆమె తన విశ్వాసాన్ని విడిచిపెట్టలేదు. బాబాకు రాసిన శరణాగతి లేఖ, ఆ తరువాత తనకు లభించిన అంతరంగ ధైర్యం గురించి ఆమె ఎంతో భావోద్వేగంతో వివరించారు. బాహ్య ప్రపంచాన్ని చూసే శక్తి కంటే అంతరంగంలో విశ్వాసం, ప్రేమ, ధైర్యం నిలుపుకోవడం గొప్పదనే సందేశం ఆమె అనుభవంలో కనిపిస్తుంది.

అమెరికాలో హృద్రోగ వైద్యునిగా పనిచేసిన డాక్టర్ యతీష్ మర్చంట్ అనుభవాలు కూడా ఎంతో ఆసక్తికరమైనవి. 1990లో తొలిసారిగా బాబాను దర్శించినప్పుడు తనకు తెలియకుండానే ఆనందబాష్పాలు వచ్చాయని ఆయన చెప్పారు. ఆ తరువాత తన కుటుంబ జీవితంలోనూ, వైద్యవృత్తిలోనూ ఎదురైన పలు సంఘటనలను బాబా అనుగ్రహంగా భావించారు. ముఖ్యంగా ఒక క్లిష్టమైన గుండె శస్త్రచికిత్స సమయంలో లభించిన సహాయం, అనారోగ్యంతో ఉన్న చిన్నారికి సంబంధించిన అనుభవం, కుటుంబ సభ్యుల మధ్య జరిగిన వ్యక్తిగత సంభాషణను బాబా యథాతథంగా ప్రస్తావించినట్లు తాను భావించిన సందర్భం గురించి వివరించారు. ఒక వైద్యునిగా రోగులకు చికిత్స చేయడం తన బాధ్యత అయినప్పటికీ, రోగి పట్ల ప్రేమ, కరుణ, ధైర్యం కలిగించడం కూడా వైద్యసేవలో అంతర్భాగమని ఆయన అనుభవాలు తెలియజేస్తాయి. వైద్యవిజ్ఞానాన్ని ఆధ్యాత్మిక విశ్వాసంతో విరోధంగా చూడకుండా, రెండింటికీ వాటి ప్రత్యేక స్థానాన్ని గుర్తించడం ఈ అనుభవం అందించే ముఖ్యమైన సందేశం.

సత్యసాయి బాబా భక్తుల జీవితాలలో కనిపించే మరో విశేషం ఆయన చిన్నచిన్న సంఘటనల ద్వారా గొప్ప నైతిక పాఠాలను బోధించేవారని వారు చెప్పడం. కొందరు విద్యార్థులు బాబా తమ చదువు, ఆహారం, ఆరోగ్యం, కుటుంబ పరిస్థితుల గురించి వ్యక్తిగతంగా ఆరా తీసేవారని గుర్తుచేసుకున్నారు. మరికొందరు ఆయన తమ తప్పులను కఠినంగా ఖండించకుండా, ప్రేమతో సరిదిద్దేవారని వివరించారు. విద్యార్థులలో క్రమశిక్షణ, వినయం, తల్లిదండ్రుల పట్ల గౌరవం, సమాజం పట్ల బాధ్యత పెంపొందించడం ఆయన విద్యావిధానంలో ప్రధానమైన అంశాలు. విద్య అనేది కేవలం ఉద్యోగం సంపాదించడానికి ఉపయోగపడే సాధనం కాదని, మంచి వ్యక్తిత్వాన్ని నిర్మించడానికి తోడ్పడాలని ఆయన నొక్కిచెప్పారు. జ్ఞానంతోపాటు శీలం, ప్రతిభతోపాటు వినయం, విజయంతోపాటు సేవాభావం ఉండాలని బోధించారు.

సత్యసాయి బాబా చూపిన ఆధ్యాత్మిక మార్గంలోని ప్రత్యేకత ప్రేమను సాధనగా, సేవను ఆరాధనగా, మానవతను మతాలన్నిటికీ ఉమ్మడి పునాదిగా ప్రతిపాదించడంలో ఉంది. సత్యం, ధర్మం, శాంతి, ప్రేమ, అహింస అనే ఐదు మానవీయ విలువలకు ఆయన అత్యంత ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు. భజనలు, ధ్యానం, నామస్మరణ, ప్రార్థన వంటి సంప్రదాయ ఆధ్యాత్మిక సాధనలతోపాటు ఆకలితో ఉన్నవారికి ఆహారం అందించడం, రోగులను ఆదుకోవడం, నిరక్షరాస్యులకు విద్యను అందించడం, పేదల బాధలను తొలగించడం కూడా ఆధ్యాత్మిక జీవితంలో భాగమేనని చెప్పారు. ఆయన బోధనలలో అత్యంత ప్రసిద్ధమైన సందేశం అందరినీ ప్రేమించడం, అందరికీ సేవ చేయడం. మతాల పేరుతో మనుషులు విడిపోకుండా, తమ తమ విశ్వాసాలను అనుసరిస్తూనే పరస్పరం గౌరవించుకోవాలని ఆయన సూచించారు. హిందువులు, క్రైస్తవులు, ముస్లింలు, బౌద్ధులు, సిక్కులు తదితర మతాలకు చెందిన భక్తులు ఆయన కార్యక్రమాలలో పాల్గొనడం ఈ విశ్వమానవతా దృక్పథానికి నిదర్శనం.

ఆయన ఆధ్యాత్మిక మార్గంలో మరొక ప్రత్యేకత భక్తుని అంతరంగ పరివర్తనకు ఇచ్చిన ప్రాధాన్యం. అద్భుతాలు భక్తుని దృష్టిని ఆకర్షించవచ్చుగానీ, అవే ఆధ్యాత్మిక సాధనకు పరమావధి కావని ఆయన బోధించారు. కోపం తగ్గడం, అసూయను విడిచిపెట్టడం, స్వార్థాన్ని అధిగమించడం, ఇతరుల బాధలను తన బాధలుగా భావించడం, ప్రతిఫలం ఆశించకుండా సహాయం చేయడం నిజమైన ఆధ్యాత్మిక పురోగతికి సూచనలని వివరించారు. భగవంతుని ప్రేమిస్తున్నామని చెప్పే వ్యక్తి తోటి మనిషిని ద్వేషించడం సరికాదనే భావన ఆయన సందేశాలలో తరచుగా కనిపిస్తుంది. దైవభక్తిని దైనందిన జీవితంలోని నైతిక ప్రవర్తనతో అనుసంధానించడం ఆయన బోధనలకు విశిష్టమైన ప్రాసంగికతను కల్పించింది.

సత్యసాయి బాబా సమాజంపై చూపిన ప్రభావాన్ని పరిశీలించినప్పుడు ఆయన ప్రేరణతో ఏర్పడిన విద్యా, వైద్య, తాగునీటి సంస్థలు ప్రత్యేకంగా కనిపిస్తాయి. పుట్టపర్తిలోని శ్రీ సత్యసాయి ఉన్నత వైద్యవిజ్ఞాన సంస్థ, బెంగళూరు సమీపంలోని వైట్‌ఫీల్డ్‌లో ఏర్పడిన సూపర్ స్పెషాలిటీ ఆసుపత్రి ఆధునిక వైద్యసేవలను ఉచితంగా అందించే ఆదర్శంతో పనిచేస్తున్నాయి. గుండెజబ్బులు, ఇతర క్లిష్టమైన వ్యాధులతో బాధపడుతున్న అనేకమంది రోగులకు ఈ సంస్థలు చికిత్స అందించాయి. వైద్యసేవ పొందడానికి రోగి ధనవంతుడా, పేదవాడా అన్నది ప్రమాణం కాకూడదనే ఆలోచన ఈ కార్యక్రమాలకు పునాది. వైద్యులు, నర్సులు, సాంకేతిక సిబ్బంది, స్వచ్ఛంద సేవకులు కలిసి పనిచేసే ఈ విధానం మానవసేవకు ఒక ఆచరణాత్మక రూపాన్ని ఇచ్చింది.

అలాగే అనంతపురం జిల్లాలోని అనేక గ్రామాలకు తాగునీరు అందించేందుకు చేపట్టిన శ్రీ సత్యసాయి తాగునీటి పథకం ఆయన సామాజిక సేవా కార్యక్రమాలలో ముఖ్యమైనది. నీటి కొరతతో ఇబ్బందులు పడుతున్న గ్రామీణ ప్రజలకు సురక్షితమైన తాగునీరు అందించాలనే లక్ష్యంతో భారీ మౌలిక సదుపాయాలు నిర్మించబడ్డాయి. తరువాత ఇతర ప్రాంతాలలోనూ నీటి సరఫరా కార్యక్రమాలు చేపట్టబడ్డాయి. విద్యారంగంలో శ్రీ సత్యసాయి విద్యాసంస్థలు విద్యార్థులకు విద్యతోపాటు మానవీయ విలువలను బోధించే విధానాన్ని అభివృద్ధి చేశాయి. విశ్వవిద్యాలయ స్థాయి వరకు ఉచిత విద్యను అందించడం ఆయన విద్యా సేవలో ప్రత్యేకమైన అంశం. సమాజంలో మార్పు రావాలంటే ముందుగా వ్యక్తిలో మార్పు రావాలని, వ్యక్తి మార్పుకు విద్య అత్యంత శక్తిమంతమైన సాధనమని ఆయన విశ్వసించారు.

ప్రపంచవ్యాప్తంగా విస్తరించిన సత్యసాయి సేవా సంస్థలు రక్తదాన శిబిరాలు, వైద్యశిబిరాలు, అన్నదానం, విపత్తుల సమయంలో సహాయక చర్యలు, పర్యావరణ పరిరక్షణ, విద్యా సహాయం వంటి కార్యక్రమాలను నిర్వహిస్తున్నాయి. ఈ సేవలలో పాల్గొనే వారిలో అనేకమంది తమ జీవితాలలో కలిగిన ఆధ్యాత్మిక అనుభవాలే సేవా మార్గంలో నడవడానికి ప్రేరణనిచ్చాయని చెబుతారు. ఒక వ్యక్తికి కలిగిన విశ్వాసం కుటుంబాన్ని ప్రభావితం చేయడం, కుటుంబం సేవా కార్యక్రమాలలో పాల్గొనడం, ఆ సేవ సమాజానికి ఉపయోగపడడం అనే పరిణామక్రమం సత్యసాయి ఉద్యమంలో గమనించదగినది. వ్యక్తిగత భక్తిని సామూహిక సేవగా మలచడం ఆయన ప్రభావంలోని అత్యంత ముఖ్యమైన అంశాలలో ఒకటి.

సత్యసాయి బాబా 2011 ఏప్రిల్ 24న భౌతికంగా కనుమరుగైనప్పటికీ, ఆయన ప్రేరణతో ప్రారంభమైన సంస్థలు, సేవా కార్యక్రమాలు కొనసాగుతున్నాయి. ఆయన శతజయంతి సందర్భంగా ప్రపంచంలోని అనేక దేశాలలో భక్తులు ప్రార్థనలు, భజనలు, వైద్యశిబిరాలు, అన్నదానాలు, విద్యా కార్యక్రమాలు, పర్యావరణ సేవా కార్యక్రమాలు నిర్వహించారు. ఈ కార్యక్రమాలు ఆయన బోధనల ప్రభావం ఒక ప్రాంతానికో, ఒక మతానికో పరిమితం కాలేదని తెలియజేస్తున్నాయి.

శతజయంతి సందర్భంగా సత్యసాయి బాబాకు సమర్పించగల అత్యుత్తమ నివాళి ఆయన బోధించిన ప్రేమను ఆచరణలో చూపించడం. ఆకలితో ఉన్నవారికి అన్నం పెట్టడం, బాధలో ఉన్నవారికి ధైర్యం చెప్పడం, రోగులకు సహాయం చేయడం, విద్యార్థులకు మంచి విలువలను నేర్పించడం, మతవిద్వేషాలకు అతీతంగా మానవత్వాన్ని గౌరవించడం వంటి పనులలో ఆయన సందేశం సజీవంగా నిలుస్తుంది. అద్భుతాలు కొందరిలో విశ్వాసాన్ని కలిగించవచ్చు. కానీ ఆ విశ్వాసం మనిషిని మరింత దయగలవాడిగా, నిస్వార్థపరుడిగా, బాధ్యతగల పౌరుడిగా తీర్చిదిద్దినప్పుడే దాని పరిపూర్ణత వ్యక్తమవుతుంది. ప్రేమను ఆధ్యాత్మికతకు కేంద్రంగా నిలిపి, సేవను జీవితధర్మంగా ప్రతిపాదించిన సత్యసాయి బాబా సందేశంలోని శాశ్వతమైన ప్రాసంగికత ఇదే.

18, నవంబర్ 2026, బుధవారం

నిను విడిసి ఉండలేనయా - గోపరాజు వేంకటసుబ్బారావు గారి రచన

నిను విడిసి ఉండలేనయా కైలాసవాసా నిను విడిసి ఉండలేనయా

నిను విడిసి ఉండలేను కన్నతండ్రివగుటచేత
ఎన్నబోకు నేరములను సిన్నికుమరుడనయ్యా శివా

సర్వమునకు కర్త నీవు సర్వమునకు భోక్త నీవు
సర్వమునకు ఆర్త నీవు పరమపురుష! శివా!హరా!

వరద భక్తపాల శంభో బిరుదులన్నీ గలవు నీకు
కరుణతోడ బ్రోవకున్న బిరుదులన్నీ సున్నాలెన్న

శివ మహాదేవ శంకర నీవే తోడు నీడ మాకు
కావుమయ్య శరణు శరణు దేవ దేవ సాంబశివా

ఓ కైలాసవాసా! శివా! నిన్ను విడిచి నేను ఉండలెను తండ్రీ! నీకు నా కన్నతండ్రివి కావటం చేత నిన్ను విడిచి ఉండలేను, నా నేరాలను లెఖ్ఖబెట్టకు, నీ చిన్ని కుమారుడను తండ్రీ! ఓ పరమపురుషా! నా పాపములను హరించే పరమశివా! అన్నిటికీ కర్త నీవే, ఫలితాలను భుజించే భోక్తవు నీవే, అన్నిటినీ భరించేవాడవూ నీవే. భక్తులను కాపాడి వరములనిచ్చేవాడవని, సమస్త శుభములు కలిగించేవాడవని నీకు ఎన్నో బిరుదులున్నాయి, నన్ను కరుణతో బ్రోవకపోతే నీ బిరుదులన్నీ వ్యర్థమే తండ్రీ. ఓ శివా! మహాదేవా! శంకరా! నువ్వే మాకు తోడు, నీడ. నిన్ను శరణు కోరి యున్నాము, మమ్ములను కాపాడుము దేవదేవా! సాంబశివా! 

గోపరాజు వేంకటసుబ్బారావు గారి రచనను హుసేనీ రాగంలో స్వరపరచి ఆకాశవాణి కోసం చిత్తరంజన్, వేదవతీ ప్రభాకర్ గారితో కలిసి ఆలపించార్ మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ గారు ఆలపించారు. అసలు సాహిత్యానికి స్వరానికి తగ్గట్లు మార్పులు చేర్పులు చేశారు.    

తులసీ! జగజ్జననీ! దురితాపహారిణీ! - త్యాగరాజస్వామి కృతి

తులసీ! జగజ్జననీ! దురితాపహారిణీ! నిలవరమగు నీసరి వేల్పులు లేరట బ్రోవుమికను చరణ యుగంబులు నదులకు పరమ వైకుంఠమట సరసీరుహాక్షి నీ మధ్యము సకల సురవాసమ...