కర్ణాటక సంగీత చరిత్రలో చెంబై వైద్యనాథ భాగవతార్ ఒక మహాయుగానికి ప్రతీకగా నిలిచిన గాయక విద్వాంసుడు. దాదాపు ఏడు దశాబ్దాల పాటు సాగిన ఆయన సంగీత జీవితం కేవలం ఒక గాయకుడి విజయగాథ కాదు. గాత్ర సంగీతంలో అపారమైన పాండిత్యం, అసాధారణమైన శ్రుతిశుద్ధి, లయపై అద్భుతమైన పట్టు, రాగభావాన్ని స్పష్టంగా ఆవిష్కరించే సామర్థ్యం, కల్పనాస్వరాలలో చాతుర్యం, పల్లవి గానంలో నైపుణ్యం, సహవాద్యకారులను ప్రోత్సహించే ఔదార్యం, యువ కళాకారుల ప్రతిభను గుర్తించే దృష్టి, భక్తి మరియు సంగీతాన్ని ఒకటిగా చూసే ఆధ్యాత్మిక దృక్పథం ఆయనను ప్రత్యేకమైన మహావిద్వాంసుడిగా నిలబెట్టాయి. భారత ప్రభుత్వ సంగీత నాటక అకాడమీ అధికారిక జీవితచరిత్ర ఆయనను కర్ణాటక గాత్రసంగీతానికి అగ్రగణ్య ప్రతినిధిగా పేర్కొంటూ, ఆయన గాత్రం గంభీరమైనది, మధురమైనది, ప్రకాశవంతమైనది అని ప్రశంసించింది. పల్లవి, లయ, కచేరీ నిర్మాణంపై ఆయనకు ఉన్న అసాధారణమైన పట్టు కూడా ప్రత్యేకంగా గుర్తించబడింది.
చెంబై వైద్యనాథ భాగవతార్ 1896లో కేరళలోని పాలక్కాడ్ ప్రాంతానికి చెందిన చెంబై గ్రామంలో అనంత భాగవతార్, పార్వతీ అమ్మాళ్ దంపతులకు జన్మించారు. ఆయన జన్మతేదీ విషయంలో వివిధ ఆధారాలలో ఆగస్టు 28, సెప్టెంబరు 1, సెప్టెంబరు 14 వంటి భేదాలు కనిపిస్తాయి. అయితే 1896 సంవత్సరం, చెంబై ప్రాంతం ఆయన జన్మస్థలంగా ఉండటం విషయంలో ప్రధాన ఆధారాలు ఏకాభిప్రాయంతో ఉన్నాయి. ఆయన అసలు పేరు వైద్యనాథ అయ్యర్. తరువాత తన జన్మస్థలమైన చెంబై పేరుతోనే ప్రపంచ సంగీతరంగంలో ప్రసిద్ధి చెందారు. కేరళ ప్రభుత్వ పర్యాటక శాఖ కూడా కొట్టాయి ప్రాంతాన్ని చెంబై వైద్యనాథ భాగవతార్ జన్మస్థలంగా గుర్తిస్తూ ఆయన సంగీత వారసత్వాన్ని ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావిస్తుంది.
చెంబై కుటుంబానికి సంగీతంతో ఉన్న అనుబంధం అనేక తరాల నాటిది. సంగీత నాటక అకాడమీ అధికారిక జీవితచరిత్ర ప్రకారం, ఆయన కుటుంబానికి సుమారు ఐదు వందల సంవత్సరాల సంగీత సంప్రదాయం ఉంది. ఆయన ముత్తాతలలో ఘనచక్ర తానం సుబ్బయ్యర్ వంటి ప్రముఖ సంగీతజ్ఞులు ఉన్నారు. ఆయన తండ్రి అనంత భాగవతార్ గాయకుడిగానే కాకుండా వయోలిన్ విద్వాంసుడిగా కూడా ప్రతిభ కలిగినవారు. ప్రత్యేకమైన తానం గాన పద్ధతిలో ఆయనకు ఉన్న ప్రావీణ్యానికి గుర్తింపుగా రాజసంస్థానం నుంచి ఘనచక్రతానం అనే గౌరవం లభించింది.
చిన్నతనంలోనే వైద్యనాథుడికి సంగీతం జీవితంలో సహజమైన భాగమైంది. సుమారు మూడేళ్ల వయస్సు నుంచే తండ్రి అనంత భాగవతార్ వద్ద సంగీతాభ్యాసం ప్రారంభించారు. ఆయనతో పాటు ఆయన తమ్ముడు సుబ్రహ్మణ్యం కూడా సంగీతాన్ని అభ్యసించారు. తండ్రి ఇద్దరు కుమారులకు కేవలం పాటలు నేర్పడం మాత్రమే కాకుండా, శాస్త్రీయ సంగీతాన్ని వినే సంస్కారాన్ని కూడా కల్పించారు. తన కచేరీలకు కుమారులను వెంట తీసుకెళ్లేవారు. ఇతర మహావిద్వాంసుల కచేరీలను కూడా వారు ప్రత్యక్షంగా వినేలా చేసేవారు. ఈ వినికిడి సాధన వారి సంగీత వికాసంలో ఎంతో ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించింది.
తండ్రి వద్ద గాత్ర సంగీతంతో పాటు వైద్యనాథుడు వయోలిన్, వేణువు వంటి వాద్యాలలో కూడా శిక్షణ పొందారు. ఈ బహుముఖ సంగీతాభ్యాసం తరువాత ఆయన గానంలో ప్రయోజనకరంగా మారింది. వాద్య సంగీతంలోని స్వరనిర్మాణం, స్వరాల మధ్య సంబంధం, శ్రుతి, గమకాలను అవగాహన చేసుకోవడం వల్ల ఆయన గాత్రంలో స్వరస్థానాలపై మరింత స్పష్టత ఏర్పడింది.
1904లో ఆయన తొమ్మిదేళ్ల వయస్సులో మొదటి ప్రజా కచేరీ ఇచ్చారు. ఆయన తమ్ముడు సుబ్రహ్మణ్యంతో కలిసి ఈ తొలి ప్రదర్శన జరిగింది. ఈ చిన్న వయస్సులోనే వేదికపై పాడటం ఆయనలోని అసాధారణ ప్రతిభకు నిదర్శనం. తరువాతి సంవత్సరాలలో ఈ ఇద్దరు సోదరులు కలిసి అనేక కార్యక్రమాలలో పాల్గొన్నారు. ఈ ప్రారంభ దశలోనే చెంబై గాత్రంలోని గంభీరత, స్పష్టత, శ్రుతిశుద్ధి శ్రోతల దృష్టిని ఆకర్షించాయి.
1907లో వైకోం, గురువాయూర్ వంటి ప్రముఖ క్షేత్రాలలో జరిగిన దేవాలయ ఉత్సవాలలో ఆయన సోదరుడితో కలిసి పాడారు. ముఖ్యంగా గురువాయూర్ కృష్ణుడి ఆలయంతో ఏర్పడిన ఆయన అనుబంధం జీవితాంతం కొనసాగింది. సంగీతం ఆయనకు కేవలం కళ కాదు, భగవంతుని ఆరాధించే మార్గం అనే భావన ఈ ప్రారంభ దశలోనే ఆయనలో బలపడింది. తరువాత ఆయన గురువాయూరప్పన్కు అత్యంత ప్రగాఢ భక్తుడిగా ప్రసిద్ధి చెందారు.
1909లో తిరువారూరుకు చెందిన కలియకుడి నటేశ శాస్త్రి చెంబై ప్రాంతానికి వచ్చారు. ఆయన హరికథా ప్రవచనాలలో సంగీతానికి ప్రధాన స్థానం ఉండేది. అనంత భాగవతార్ కుటుంబం ఆయన కార్యక్రమాలను విని ఆకర్షితులైంది. అనంతరం వైద్యనాథుడు, ఆయన తమ్ముడు నటేశ శాస్త్రి బృందంతో కొంతకాలం ప్రయాణిస్తూ సంగీత కార్యక్రమాలలో పాల్గొన్నారు. ఈ కాలం చెంబై సంగీత వికాసంలో అత్యంత ముఖ్యమైన దశ.
నటేశ శాస్త్రితో ఉన్న సమయంలో ఆయనకు కేవలం పాడే అవకాశం మాత్రమే లభించలేదు. దక్షిణ భారతదేశంలోని అనేక ప్రాంతాలకు వెళ్లి వివిధ సంగీత విద్వాంసుల గానాన్ని ప్రత్యక్షంగా వినే అవకాశం లభించింది. నామక్కల్ నరసింహ అయ్యంగార్, కళ్లిడైకురిచ్చి వేదాంత భాగవతార్, రామనాథపురం శ్రీనివాస అయ్యంగార్, కోనేరిరాజపురం వైద్యనాథ అయ్యర్, హరికేశనల్లూరు ముత్తయ్య భాగవతార్, మదురై పుష్పవనం, తిరుకోడికావల్ కృష్ణ అయ్యర్, మలైకోటై గోవిందస్వామి పిళ్లై, పుదుక్కోటై దక్షిణామూర్తి పిళ్లై వంటి అనేక మహావిద్వాంసుల సంగీతాన్ని వినే అవకాశం ఈ దశలో ఆయనకు లభించింది. ఒక యువ కళాకారుడి సంగీత పరిధిని విస్తరించడంలో ఇలాంటి ప్రత్యక్ష అనుభవం ఎంతో కీలకమైనది.
1910 ప్రాంతంలో చెంబై తిరిగి తన స్వగ్రామానికి వచ్చారు. అప్పటికే ఆయనకు వేదిక అనుభవం, వివిధ గాయకుల సంగీతంపై అవగాహన, రాగతాళాలపై పట్టు పెరిగింది. చిన్న వయస్సులోనే సంగీత ప్రపంచంలోని ప్రముఖుల దృష్టిని ఆకర్షించడం ప్రారంభించారు. 1911లో పాలక్కాడ్ అనంతరామ భాగవతార్ ఆయన గానాన్ని విని ఆయనలోని ప్రతిభను గుర్తించి ప్రోత్సహించారు. ఇది చెంబై వృత్తిపరమైన సంగీత ప్రస్థానంలో మరో ముఖ్యమైన మలుపు.
తరువాతి సంవత్సరాలలో ఆయన కచేరీలు కేరళను దాటి దక్షిణ భారతదేశంలోని వివిధ ప్రాంతాలకు విస్తరించాయి. వివాహాలు, దేవాలయ ఉత్సవాలు, సంగీత సభలు, ఆధ్యాత్మిక కార్యక్రమాలు వంటి అనేక వేదికలపై ఆయన పాడారు. క్రమంగా ఆయన పేరు ప్రముఖ కర్ణాటక గాయకుల జాబితాలో చేరింది.
1915లో ఎర్నాకులంలోని త్యాగరాజ ఆరాధనలో చెంబై, ఆయన తమ్ముడు సుబ్రహ్మణ్యం కలిసి పాడారు. ఈ ప్రదర్శనకు విశేష స్పందన లభించింది. అప్పటి నుంచి ఎర్నాకులం మరియు కేరళలోని అనేక ప్రాంతాలలో ఆయనకు మరింత ఆదరణ పెరిగింది. దేవాలయ ఉత్సవాలు మరియు సంగీత సభలు ఆయనకు ఒకవైపు భక్తి సంగీతానికి, మరోవైపు శాస్త్రీయ కచేరీ సంగీతానికి విస్తృతమైన ప్రేక్షకులను అందించాయి.
1916లో పాలక్కాడ్ రామనవమి ఉత్సవంలో ఆయన చేసిన కచేరీ ఆయన జీవితంలో మరో ముఖ్యమైన ఘట్టంగా నిలిచింది. ఆ కచేరీని పుదుక్కోటై దక్షిణామూర్తి పిళ్లై విన్నారు. ఆయన చెంబై ప్రతిభను గుర్తించి, ప్రముఖ వయోలిన్ విద్వాంసుడు మలైకోటై గోవిందస్వామి పిళ్లై దృష్టికి తీసుకెళ్లారు. ఆ తరువాత చెంబైకు గోవిందస్వామి పిళ్లై, దక్షిణామూర్తి పిళ్లై వంటి మహావిద్వాంసుల సహకారం లభించింది. ఈ పరిచయం ఆయన కచేరీ జీవితానికి కొత్త స్థాయి తెచ్చింది.
1918లో చెన్నైలోని ట్రిప్లికేన్ సంగీత సభలో ఆయన తొలి ముఖ్యమైన మద్రాస్ కచేరీ జరిగింది. గోవిందస్వామి పిళ్లై వయోలిన్, అళగునంబి పిళ్లై మృదంగం, దక్షిణామూర్తి పిళ్లై కంజీర సహకారంతో జరిగిన ఈ కచేరీ ఆయనను మద్రాస్ సంగీత ప్రపంచానికి పరిచయం చేసింది. అప్పటికి మద్రాస్ దక్షిణ భారత కర్ణాటక సంగీతానికి ప్రధాన కేంద్రంగా ఎదుగుతోంది. అక్కడి సంగీత సభలలో స్థానం సంపాదించడం ఒక కళాకారుడి ప్రతిష్ఠకు ముఖ్యమైన ప్రమాణం.
1920లలో చెంబై కచేరీ జీవితం మరింత విస్తరించింది. ఆయన కచేరీలలో శాస్త్రీయ గాంభీర్యం, భక్తి, లయ, శ్రోతలను ఆకట్టుకునే సహజమైన సంభాషణాత్మకత అన్నీ కలిసేవి. ఆయన గాత్రం శక్తివంతమైనది, నాదమయమైనది. ఎత్తైన స్వరాలను కూడా గంభీరంగా, శ్రుతిశుద్ధితో పలికించగల సామర్థ్యం ఆయనకు ఉండేది. అదే సమయంలో మృదువైన భాగాలలో భావాన్ని సున్నితంగా వ్యక్తపరచగలిగేవారు.
చెంబై గానశైలిలో ముఖ్యమైన లక్షణం ఆయన గొంతు బలం మాత్రమే కాదు. రాగం యొక్క స్వరూపాన్ని శ్రోతకు స్పష్టంగా అందించగల సామర్థ్యం ఆయనది. రాగాలాపనలో రాగానికి ప్రాణమైన ప్రయోగాలను స్పష్టంగా చూపించేవారు. కృతిని పాడేటప్పుడు సాహిత్యాన్ని స్పష్టంగా ఉచ్చరించేవారు. నిరవల్లో భావం, స్వరకల్పనలో లయ, పల్లవిలో గణిత నిర్మాణం అన్నింటినీ సమన్వయపరచేవారు.
కల్పనాస్వరాలలో ఆయనకు అసాధారణమైన చాతుర్యం ఉండేది. ఒక కృతిలో ఏ స్థానంలోనైనా స్వరకల్పనను ప్రారంభించి, తాళ చక్రాన్ని తప్పకుండా కాపాడుతూ స్వరాలను నిర్మించగల సామర్థ్యం ఆయనకు ఉండేది. పల్లవి గానంలో సంక్లిష్టమైన లయ నిర్మాణాలను సులభంగా నిర్వహించగలిగేవారు. అందుకే పుదుక్కోటై దక్షిణామూర్తి పిళ్లై ఆయనను లయపై అపూర్వమైన పట్టు కలిగిన మహావిద్వాంసుడిగా గౌరవించేవారని సంగీత సంప్రదాయంలో చెప్పబడుతుంది.
1924 ప్రాంతంలో చెంబైకు టి. చౌడయ్యతో పరిచయం ఏర్పడింది. చౌడయ్య ప్రత్యేకంగా రూపొందించిన ఏడు తీగల వయోలిన్తో ప్రసిద్ధి చెందారు. చెంబై ఆయనతో కలిసి కచేరీలు చేశారు. ఈ కాలంలోనే యువ పాలక్కాడ్ మణి అయ్యర్ ప్రతిభను చెంబై గుర్తించి ప్రోత్సహించారు. తరువాత పాలక్కాడ్ మణి అయ్యర్ కర్ణాటక సంగీత ప్రపంచంలో అగ్రశ్రేణి మృదంగ విద్వాంసుడిగా ఎదిగారు. యువ సహవాద్యకారుల ప్రతిభను గుర్తించి వారికి అవకాశాలు కల్పించడం చెంబై వ్యక్తిత్వంలోని విశిష్టమైన లక్షణం.
1926లో పాలనీ సుబ్రహ్మణ్య పిళ్లై వంటి యువ కళాకారులకు కూడా చెంబై ప్రోత్సాహం ఇచ్చారు. ఆయన కచేరీ వేదిక ఒక విధంగా యువ సంగీతకారులకు అవకాశాల వేదికగా మారింది. తనకన్నా చిన్నవారిని ఎదగనివ్వకుండా కేవలం తన ప్రతిభను చూపించుకోవడం ఆయన స్వభావం కాదు. తన చుట్టూ ఉన్న కళాకారులు ఎదగాలని ఆయన కోరుకునేవారు.
1927లో మద్రాస్ మ్యూజిక్ అకాడమీ ప్రారంభ సమావేశాలకు చెంబైను ఆహ్వానించారు. ఆ సంస్థ ప్రారంభ దశలోనే ఆయన ప్రదర్శన ఇవ్వడం ఆయన అప్పటి స్థాయికి నిదర్శనం. తరువాతి కాలంలో మద్రాస్ మ్యూజిక్ అకాడమీ ఆయన సంగీత సేవను అత్యున్నత స్థాయిలో గుర్తించింది.
1930లు, 1940లు చెంబై సంగీత జీవితంలో పరిపక్వతకు సంబంధించిన దశ. దక్షిణ భారతదేశంలోని దాదాపు అన్ని ప్రధాన సంగీత సభలలో ఆయన కచేరీలు జరిగాయి. దేవాలయ ఉత్సవాల నుంచి ప్రతిష్ఠాత్మక సంగీత సభల వరకు ఆయనకు సమానమైన ఆత్మవిశ్వాసంతో పాడే సామర్థ్యం ఉండేది. ప్రేక్షకుల స్థాయి, వేదిక స్వభావం మారినా సంగీత ప్రమాణాలను తగ్గించకుండా పాడటం ఆయనకు అలవాటు.
1940లో తంజావూరులో ఆయనకు గాయనగంధర్వ అనే బిరుదు లభించింది. ఇది ఆయన గాన ప్రతిభకు లభించిన ముఖ్యమైన గుర్తింపు. ఆ కాలానికి ఆయన దక్షిణ భారతదేశంలోని అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన కర్ణాటక గాయకులలో ఒకరిగా నిలిచారు.
1940లలో ఆయన కచేరీల రికార్డింగులు కూడా అందుబాటులోకి వచ్చాయి. శాస్త్రీయ సంగీతాన్ని గ్రామోఫోన్ రికార్డులు, తరువాత రేడియో వంటి మాధ్యమాల ద్వారా విస్తృత ప్రజానీకానికి చేరవేసే కాలం అది. చెంబై గానం రికార్డుల ద్వారా మరింత విస్తృతమైన శ్రోతల వర్గానికి చేరింది. ఆయన గాత్రంలోని బలం, స్పష్టత, కృతుల సాహిత్య ఉచ్చారణ రికార్డింగులలో కూడా ప్రభావవంతంగా నిలిచాయి.
చెంబై గానంలో భక్తికి అత్యంత ప్రాధాన్యం ఉండేది. ముఖ్యంగా గురువాయూరప్పన్పై ఆయనకు అపారమైన భక్తి. గురువాయూర్ క్షేత్రంలో క్రమం తప్పకుండా పాడటం ఆయన జీవితంలోని ఒక ఆధ్యాత్మిక నియమంగా మారింది. సంగీతాన్ని భగవంతునికి సమర్పించే నాదోపాసనగా ఆయన భావించేవారు. ఆయన దృష్టిలో సంగీతం కేవలం వృత్తి కాదు; అది ఆత్మసాధన.
1951లో మద్రాస్ మ్యూజిక్ అకాడమీ ఆయనకు సంగీత కళానిధి బిరుదును ప్రదానం చేసింది. ఇది కర్ణాటక సంగీత ప్రపంచంలో అత్యున్నత గౌరవాలలో ఒకటి. ఆ సమయానికి చెంబై దాదాపు అర్ధ శతాబ్దానికి పైగా వేదికపై ఉన్నారు. బాల్యంలో ప్రారంభమైన ఆయన సంగీత ప్రయాణం అప్పటికే ఒక సంపూర్ణ సంగీత యుగంగా మారింది.
1952 జనవరి 7న సుచీంద్రంలో కచేరీ చేస్తుండగా ఆయన గొంతు అకస్మాత్తుగా పనిచేయకుండా పోయింది. ఒక గంటపాటు కచేరీ సాగిన తరువాత ఆయన స్వరం పూర్తిగా ఆగిపోయింది. సంగీతమే జీవితం అయిన కళాకారుడికి ఇది అత్యంత తీవ్రమైన దెబ్బ. వైద్యపరమైన చికిత్సలు జరిగినప్పటికీ వెంటనే ప్రయోజనం కలగలేదు. ఆయనకు తన గానం ఇక కొనసాగదేమో అనే ఆందోళన ఏర్పడింది.
ఈ సంఘటన తరువాత చెంబై మరింత గాఢమైన భక్తితో గురువాయూరప్పన్ను ప్రార్థించారు. తన జీవితంలో భగవంతుడు ప్రసాదించిన గాత్రాన్ని తిరిగి తన సేవకు ఉపయోగించుకునే అవకాశం ఇవ్వాలని ప్రార్థించారు. తరువాత ఆయుర్వేద చికిత్స కూడా పొందారు. పాలమంతాళ్ ప్రాంతంలోని అష్టవైద్య సంప్రదాయానికి చెందిన చికిత్సతో ఆయన స్వరంలో గణనీయమైన మెరుగుదల వచ్చింది. దాదాపు పద్దెనిమిది రోజుల చికిత్స తరువాత ఆయన తిరిగి గానం చేయగలిగారు.
గొంతు తిరిగి వచ్చిన తరువాత ఆయన సంగీతాన్ని ఒక దైవానుగ్రహంగా భావించారు. అప్పటి నుంచి తన గానాన్ని మరింతగా భగవంతునికి అంకితం చేశారు. గురువాయూరప్పన్పై ఆయన భక్తి మరింత గాఢమైంది. తన సంగీత సంపాదనను కూడా గురువాయూర్ ఆలయానికి సమర్పించాలనే భావంతో ఆయన అనేక సందర్భాలలో సేవ చేశారు. సంగీతం మరియు భక్తి ఆయన జీవితంలో విడదీయలేని రెండు అంశాలుగా మారాయి.
గొంతు కోల్పోయి తిరిగి పొందిన తరువాత కూడా ఆయన గానంలో ఉత్సాహం తగ్గలేదు. వాస్తవానికి తరువాతి దశలో ఆయన మరింత బలమైన గాత్రంతో కచేరీలు చేశారని సమకాలీన సంగీతజ్ఞులు గుర్తుచేశారు. వయస్సు పెరిగినప్పటికీ కచేరీ సమయాన్ని సమర్థంగా నిర్వహించడం, దీర్ఘమైన రాగాలాపనలు, నిరవల్, స్వరకల్పన, పల్లవి వంటి అంశాలను సులభంగా నిర్వహించడం ఆయన ప్రత్యేకతగా కొనసాగింది.
చెంబై కచేరీలలో మరో విశిష్టత సహవాద్యకారుల పట్ల ఆయన చూపిన గౌరవం. తనతో వాయించే వాద్యకారులు కేవలం సహాయకులు కాదని, సంగీత ప్రదర్శనలో సమాన భాగస్వాములని ఆయన భావించేవారు. పాలక్కాడ్ మణి అయ్యర్, పాలనీ సుబ్రహ్మణ్య పిళ్లై, లాల్గుడి జయరామన్, ఎం.ఎస్. గోపాలకృష్ణన్, టి.ఎన్. కృష్ణన్ వంటి అనేక మంది మహావిద్వాంసులకు ఆయన వేదికపై అవకాశాలు ఇచ్చారు. యువ కళాకారులను గుర్తించి ప్రోత్సహించడంలో ఆయనకు ప్రత్యేకమైన పేరు వచ్చింది.
చెంబై సంగీతంలో రాగం, తాళం రెండింటికీ సమాన ప్రాధాన్యం ఉండేది. ఆయన కచేరీలో ఒక కృతి కేవలం సాహిత్యంతో ముగియదు. రాగాలాపన ద్వారా రాగాన్ని పరిచయం చేసి, కృతిలోని భావాన్ని స్పష్టంగా వ్యక్తపరచి, నిరవల్ ద్వారా సాహిత్యంలోని ఒక భాగాన్ని విస్తరించి, స్వరకల్పన ద్వారా లయసౌందర్యాన్ని ప్రదర్శించి, అవసరమైనప్పుడు పల్లవితో సంగీతాన్ని శిఖరానికి తీసుకెళ్లేవారు. ఈ సమగ్ర కచేరీ నిర్మాణమే ఆయనను గొప్ప కచేరీ కళాకారుడిగా నిలబెట్టింది.
చెంబైకి ఉన్న మరో ప్రత్యేకత ఆయన స్మృతిశక్తి. అనేక కృతులను విస్తృతంగా పాడేవారు. త్యాగరాజు, ముత్తుస్వామి దీక్షితులు, శ్యామశాస్త్రి, స్వాతి తిరునాళ్, పట్నం సుబ్రహ్మణ్య అయ్యర్ వంటి వాగ్గేయకారుల కృతులను ఆయన కచేరీలలో విస్తృతంగా ప్రాచుర్యంలోకి తీసుకువచ్చారు. కొన్ని అరుదైన కృతులు కూడా ఆయన గానంతో శ్రోతలకు పరిచయమయ్యాయి.
రక్షమాం శరణాగతం, పవన గురు వంటి కృతులను ప్రజల్లో విస్తృతంగా ప్రాచుర్యంలోకి తీసుకురావడంలో చెంబై పాత్ర విశేషమైనది. కృతిని పాడటం మాత్రమే కాకుండా, దాని రాగభావాన్ని, సాహిత్యాన్ని, భక్తి స్వరూపాన్ని శ్రోతలకు చేరేలా చేయడం ఆయన ప్రత్యేకత.
చెంబై స్వయంగా పెద్ద స్థాయిలో వాగ్గేయకారుడిగా ప్రసిద్ధి చెందకపోయినా, కృతుల ఎంపిక, పాఠాంతరాల పరిరక్షణ, అరుదైన రచనలను కచేరీ సంప్రదాయంలో నిలబెట్టడం వంటి విషయాలలో ఆయన పాత్ర ఎంతో ముఖ్యమైనది. ఆయన సంగీత దృష్టిలో కృతి ఒక జీవంతమైన సంప్రదాయం. దాన్ని శ్రుతి, లయ, సాహిత్యం, భావం అన్నింటితో సమగ్రంగా అందించాలి అనే భావన ఆయనలో ఉండేది.
ఆయన సంగీత శైలిలో గాత్రసౌందర్యం మరియు శాస్త్రీయ క్రమశిక్షణ కలిసి కనిపిస్తాయి. ఆయన గాత్రం శక్తివంతమైనదైనా కేవలం శబ్దబలం మీద ఆధారపడలేదు. శ్రుతిపై అద్భుతమైన నియంత్రణ, దీర్ఘంగా స్వరాన్ని నిలబెట్టే సామర్థ్యం, స్పష్టమైన ఉచ్చారణ, రాగస్వరూపాన్ని వెంటనే శ్రోతకు అందించే నైపుణ్యం ఆయన గానంలో ప్రధాన లక్షణాలు. ఆయన పల్లవి గానం ముఖ్యంగా లయపాండిత్యానికి ప్రసిద్ధి చెందింది.
చెంబై శిష్య పరంపర కర్ణాటక సంగీత చరిత్రలో అత్యంత ప్రభావవంతమైన గురుశిష్య పరంపరలలో ఒకటి. ఆయన ప్రధాన గురువు ఆయన తండ్రి అనంత భాగవతార్. కుటుంబంలో తరతరాలుగా వచ్చిన సంగీత సంప్రదాయాన్ని తండ్రి నుంచి పొందిన చెంబై, తరువాత స్వయంగా ఒక మహాగురువుగా ఎదిగారు. ఆయన శిష్యులలో టి.వి. గోపాలకృష్ణన్, కె.జె. యేసుదాస్, గురువాయూర్ పొన్నమ్మాళ్, వి.వి. సుబ్రహ్మణ్యం, పి. లీల, జయన్ మరియు విజయన్, చెంబై నారాయణ భాగవతార్, మంగు తంపురాన్, కుడుమారు వెంకటరామన్, బాబు పరమేశ్వరన్ వంటి ప్రముఖులు ఉన్నారు. కొంతమంది యువ కళాకారులకు ఆయన పూర్తి గురువుగా, మరికొందరికి మార్గదర్శకుడిగా, మరికొందరికి కచేరీ వేదికను ఇచ్చిన ఆచార్యుడిగా నిలిచారు.
టి.వి. గోపాలకృష్ణన్ చెంబై యొక్క ప్రముఖ శిష్యులలో ఒకరు. ఆయన తరువాత స్వయంగా గొప్ప గాయకుడిగా, మృదంగ విద్వాంసుడిగా, గురువుగా ఎదిగారు. చెంబై నుంచి పొందిన సంగీత సంప్రదాయాన్ని తరువాతి తరాలకు అందించారు. కె.జె. యేసుదాస్ కూడా చెంబైతో అత్యంత సన్నిహితంగా అనుబంధమున్న శిష్యులలో ఒకరు. యువ యేసుదాస్ కొంతకాలం చెంబైకు గాన సహకారం అందిస్తూ, ఆయన సంగీతాన్ని ప్రత్యక్షంగా అభ్యసించారు. ఈ సంబంధం యేసుదాస్ శాస్త్రీయ సంగీత వికాసంలో ఎంతో ముఖ్యమైనదిగా భావించబడుతుంది.
గురువాయూర్ పొన్నమ్మాళ్ చెంబై పరంపరలో మరో ముఖ్యమైన పేరు. మహిళా కర్ణాటక సంగీత కళాకారిణిగా ఆమె సాధించిన స్థానం విశేషమైనది. చెంబై వద్ద పొందిన సంగీత సంప్రదాయాన్ని ఆమె తన బోధన ద్వారా తరువాతి తరాలకు అందించారు. జయన్, విజయన్ అనే సోదరులు కూడా ఆయన శిష్య పరంపరలో ప్రముఖులు. చెంబై వద్ద శిక్షణ పొందిన అనేక మంది తరువాత కేరళలో, తమిళనాడులో, దేశంలోని ఇతర ప్రాంతాలలో సంగీత బోధనను కొనసాగించారు.
చెంబై శిష్య పరంపర యొక్క ప్రత్యేకత కేవలం ఒక శైలిని అనుకరించడం కాదు. శ్రుతిశుద్ధి, సాహిత్య స్పష్టత, లయపట్టు, కృతిపట్ల గౌరవం, కచేరీ సంప్రదాయం, భక్తి, సహకార కళాకారుల పట్ల గౌరవం వంటి విలువలను కూడా శిష్యులకు అందించారు. తన శిష్యులు తనను పోలి పాడాలని ఆయన మాత్రమే కోరుకోలేదు. తమ స్వంత సంగీత వ్యక్తిత్వాన్ని నిర్మించుకోవాలని ప్రోత్సహించారు. అందువల్ల ఆయన వద్ద నేర్చుకున్న కళాకారుల సంగీతంలో గురువు ప్రభావం కనిపించినప్పటికీ, ప్రతి ఒక్కరికీ స్వతంత్ర శైలి ఏర్పడింది.
చెంబై అనేక యువ వాద్యకారులకు కూడా మార్గదర్శకుడయ్యారు. పాలక్కాడ్ మణి అయ్యర్, లాల్గుడి జయరామన్, ఎం.ఎస్. గోపాలకృష్ణన్, టి.ఎన్. కృష్ణన్, పాలనీ సుబ్రహ్మణ్య పిళ్లై వంటి వారు ఆయన కచేరీలతో అనుబంధం కలిగి ఉన్నారు. వారందరూ ఆయన ప్రత్యక్ష గాత్ర శిష్యులు కాకపోయినా, ఆయన సంగీత వేదిక వారిని ఎదగడానికి సహకరించింది. ఒక మహాగాయకుడు తన చుట్టూ ఉన్న సహవాద్యకారుల తరాన్ని కూడా ఎలా తీర్చిదిద్దగలడో చెంబై జీవితం అందుకు గొప్ప ఉదాహరణ.
చెంబై వ్యక్తిత్వంలో గురుత్వం, ఔదార్యం, వినయం ప్రత్యేకంగా కనిపించేవి. తనతో కలిసి పనిచేసే కళాకారుల ప్రతిభను ప్రేక్షకుల ముందు ప్రశంసించడానికి ఆయన వెనుకాడేవారు కాదు. యువ కళాకారుడు ప్రతిభావంతుడని గుర్తిస్తే అతనికి లేదా ఆమెకు వేదికపై అవకాశం ఇచ్చేవారు. తన కీర్తిని పెంచుకోవడానికి ఇతరుల ప్రతిభను దాచిపెట్టకుండా, వారిని ముందుకు తీసుకురావడం ఆయన స్వభావం.
1950లలో ఆయన జాతీయ స్థాయిలో అత్యంత గౌరవనీయమైన కర్ణాటక గాయకుడిగా స్థిరపడ్డారు. రాజ కుటుంబాల నుంచి సంగీత సభల వరకు, దేవాలయాల నుంచి రేడియో వరకు, ప్రతి వేదికలో ఆయనకు గౌరవం లభించింది. ఆయన కచేరీలు శాస్త్రీయ పాండిత్యంతో పాటు అధిక శ్రోతల ఆకర్షణను కలిగి ఉండేవి. సంగీత నాటక అకాడమీ అధికారిక రికార్డు కూడా ఆయన కచేరీలలో పాండిత్యంతో పాటు అధిక వినోదాత్మక విలువ ఉండేదని పేర్కొంది.
1960లు, 1970ల ప్రారంభంలో వయస్సు పెరిగినా ఆయన కచేరీ జీవితం కొనసాగింది. ఆయనకు సంగీతం నుంచి విరమణ అనే భావనే లేదు. గాత్రం ఉన్నంతకాలం పాడాలని, పాడగలిగినంతకాలం సంగీతాన్ని భగవంతునికి సమర్పించాలని భావించారు. వృద్ధాప్యంలో కూడా యువ కళాకారులతో కలిసి వేదిక పంచుకోవడం ఆయనకు ఆనందంగా ఉండేది.
1973లో భారత ప్రభుత్వం చెంబై వైద్యనాథ భాగవతార్కు పద్మభూషణ్ పురస్కారం ప్రదానం చేసింది. అధికారిక పద్మ పురస్కారాల నమోదులో ఆయనను కళారంగంలో కేరళకు చెందిన పురస్కార గ్రహీతగా పేర్కొన్నారు. ఈ గౌరవం ఆయన దశాబ్దాల సంగీత సేవకు భారతదేశం ఇచ్చిన అత్యున్నత గుర్తింపులలో ఒకటి.
1974 అక్టోబరు 16న చెంబై వైద్యనాథ భాగవతార్ కన్నుమూశారు. ఆయన మరణానికి కొద్దిసేపటి ముందు ఒట్టపాలంలోని పూజికున్ను శ్రీకృష్ణ ఆలయంలో తన చివరి కచేరీ చేశారు. అదే వేదిక ఆయన తొలి కచేరీ జరిగిన ప్రదేశం కావడం విశేషం. సుమారు మూడు గంటలపాటు కచేరీ చేసిన తరువాత కూడా ఇంకా పాడాలనే ఉత్సాహంతో ఉన్న ఆయన, తనకు అత్యంత ప్రీతిపాత్రమైన కరుణ చేయ్వాన్ ఎందు తామసం అనే కీర్తనతో కార్యక్రమాన్ని ముగించారు. అనంతరం తన శిష్యుడు ఒళప్పమన్న వాసుదేవన్ నంబూతిరిపాడ్ ఇంటికి వెళ్లిన కొద్దిసేపటికే తుదిశ్వాస విడిచారు. ఆయన జీవితకాలంలో సంగీతం నాదోపాసనగా సాగినట్లే, ఆయన చివరి క్షణాలు కూడా సంగీతంతోనే ముడిపడి ఉండటం అత్యంత విశేషం.
చెంబై మరణంతో ఒక మహాగాయకుడి జీవితం ముగిసినా, ఆయన సంగీత పరంపర మాత్రం ఆగలేదు. ఆయన శిష్యులైన టి.వి. గోపాలకృష్ణన్, కె.జె. యేసుదాస్, గురువాయూర్ పొన్నమ్మాళ్, జయన్–విజయన్ తదితరుల ద్వారా ఆయన సంగీత సంప్రదాయం తరువాతి తరాలకు చేరింది. యువ కళాకారులను ప్రోత్సహించిన ఆయన ఔదార్యం, శ్రుతిశుద్ధి, లయపాండిత్యం, భక్తితో కూడిన గానం, సహవాద్యకారుల పట్ల గౌరవం ఆయన వారసత్వానికి ప్రధాన గుర్తులుగా నిలిచాయి. ఆయన స్మారకార్థం ప్రారంభమైన చెంబై సంగీత ఉత్సవం నేటికీ కొనసాగుతూ అనేక తరాల గాయకులకు వేదికగా నిలుస్తోంది. ఈ విధంగా చెంబై వైద్యనాథ భాగవతార్ ఒక గొప్ప గాయకుడిగా మాత్రమే కాకుండా, కేరళలో మరియు దేశవ్యాప్తంగా కర్ణాటక సంగీత పరంపరను బలోపేతం చేసిన మహాగురువుగా చిరస్థాయిగా నిలిచారు.
.jpeg)
