1962 ఫిబ్రవరి 16న విడుదలైన ఆరాధన జగపతి ఆర్ట్ పిక్చర్స్ నిర్మాణ సంస్థకు, నిర్మాత వి.బి. రాజేంద్రప్రసాద్కు కీలకమైన విజయాన్ని అందించిన చిత్రం. బెంగాలీ చిత్రం సాగరిక ఆధారంగా రూపొందినప్పటికీ, తెలుగు వెర్షన్ను కేవలం అనువాదంగా కాకుండా స్థానిక ప్రేక్షకుల అభిరుచికి తగిన విధంగా పునర్నిర్మించడం దీని ప్రధాన ప్రత్యేకత. వి. మధుసూదనరావు దర్శకత్వంలో నార్ల చిరంజీవి, ఆచార్య ఆత్రేయ కథా నిర్మాణం, సంభాషణలపై పనిచేశారు. అసలు కథలోని విషాదభరిత ప్రేమభావాన్ని నిలుపుకుంటూనే హాస్యాన్ని విస్తృతంగా జోడించారు. డాక్టర్ మురళీకృష్ణ, అనురాధల మధ్య ఏర్పడే అపార్థం, విరహం, పశ్చాత్తాపం, మౌనప్రేమ, చివరకు కలయిక అనే భావోద్వేగ ప్రయాణానికి సమాంతరంగా రేలంగి, రమణారెడ్డి, గిరిజ తదితరుల హాస్య ఘట్టాలను అమర్చడం ద్వారా కథనం ఎక్కడా భారంగా మారకుండా దర్శకుడు చూసుకున్నారు. ముఖ్యంగా ప్రతి భావోద్వేగ సన్నివేశం తర్వాత ఒక హాస్య ఘట్టాన్ని ప్రవేశపెట్టే కథన లయ ఆరాధనను నెమ్మదిగా సాగే ప్రేమకథ నుంచి చురుకైన కుటుంబ వినోద చిత్రంగా మార్చింది. జగపతి పిక్చర్స్కు ఇది రెండో నిర్మాణం కాగా, అక్కినేని నాగేశ్వరరావు–వి. మధుసూదనరావు కలయికకు ఇది తొలి చిత్రం; తరువాత ఈ జంట ఎన్నో విజయవంతమైన చిత్రాలకు పునాది వేసింది.
సాంకేతికంగా ఆరాధనలోని గొప్పతనం దాని మితమైన, కథకు అనుకూలమైన చిత్రభాషలో కనిపిస్తుంది. సి. నాగేశ్వరరావు ఛాయాగ్రహణం, ఎన్.కె. గోపాల్ కూర్పు చిత్రంలోని భావోద్వేగ సన్నివేశాలకు తగిన దృశ్య లయను అందించాయి. ముఖ్యంగా మురళీకృష్ణ–అనురాధల మధ్య ప్రత్యక్ష సంభాషణ కంటే చూపులు, ముఖ కవళికలు, నిశ్శబ్దం ద్వారా భావాలను వ్యక్తీకరించే సన్నివేశాల్లో క్లోజ్అప్ల వినియోగం ప్రభావవంతంగా ఉంది. ఆ కాలపు సాంకేతిక పరిమితుల మధ్య కూడా ప్రత్యేక దృశ్య ప్రయోగాలకు చిత్రబృందం వెనుకాడలేదు. ప్రధానంగా నలుపు–తెలుపులో రూపొందిన చిత్రంలో ఓహోహో మావయ్యా పాటను మైసూరు జంతుప్రదర్శనశాలలో రంగుల్లో చిత్రీకరించారు. కొన్ని ప్రదర్శన ప్రతుల్లో ఆ రంగుల భాగం ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలిచింది. మరో ఆసక్తికరమైన సాంకేతిక వివరమేమిటంటే, నా హృదయంలో నిదురించే చెలి పాటలో పియానో వాయిస్తున్న చేతుల క్లోజ్అప్ల కోసం ప్రముఖ వాద్యకారుడు సాలూరి రామలింగేశ్వరరావు చేతులను ఉపయోగించారు. ఇవి కేవలం అలంకార ప్రయోగాలు కాకుండా, పాటను దృశ్యపరంగా మరింత విశ్వసనీయంగా చూపించేందుకు చేసిన సూక్ష్మమైన సాంకేతిక ప్రయత్నాలు.
నటనపరంగా ఆరాధనకు అక్కినేని నాగేశ్వరరావు, సావిత్రి మూలస్తంభాలు. డాక్టర్ మురళీకృష్ణగా అక్కినేని విరహాన్ని బహిరంగంగా ప్రదర్శించకుండా అంతర్ముఖంగా మలిచారు. ప్రేమలోని సంకోచం, అవమానం, నిరాశ, కంటి చూపు కోల్పోయిన తర్వాతి నిస్సహాయత, తిరిగి చూపు వచ్చినప్పటి ఆనందం వంటి అనేక భావాలను ఆయన స్వరం, చూపులు, శరీరభాషలోని చిన్నచిన్న మార్పులతో వ్యక్తపరిచారు. అనురాధగా సావిత్రి మరింత నియంత్రితమైన నటనను ప్రదర్శించారు. తన వల్ల ఏర్పడిన అపార్థానికి పశ్చాత్తాపపడుతూ, మురళీకృష్ణను ప్రేమిస్తూనే అతని ముందు ఆ ప్రేమను వ్యక్తం చేయలేని పరిస్థితిని ఆమె ప్రధానంగా కళ్లతోనే మోశారు. అందుకే ఈ ఇద్దరి మధ్య సాధారణంగా కనిపించే యుగళగీతాలు లేకపోయినా వారి ప్రేమ ప్రేక్షకులకు బలంగా చేరింది. డాక్టర్ సారధిగా జగ్గయ్య హుందాతనంతో కూడిన సహాయక పాత్రను సమర్థంగా పోషించారు. లక్ష్మిగా గిరిజ అమాయకత్వం, చలాకీతనం, హాస్యభరితమైన సందర్భాలను సహజంగా మేళవించారు. యోగానందంగా రేలంగి, లింగయ్యగా రమణారెడ్డి చిత్రానికి అవసరమైన హాస్యశక్తిని అందించారు. రాజశ్రీ సరళగా తక్కువ నిడివి ఉన్న పాత్రలోనూ కథకు కీలకమైన మలుపును కల్పించారు. గుమ్మడి ప్రిన్సిపాల్గా, నాగయ్య మరియు గరికపాటి రాజారావు అతిథి పాత్రల్లో కనిపించగా, డా. శివరామకృష్ణయ్య హాస్య విభాగంలో రేలంగి–రమణారెడ్డిలతో కలిసి మంచి ప్రభావాన్ని చూపించారు. ఈ విధంగా ప్రధాన నటుల నటనా తీవ్రతకు, సహాయ నటీనటుల హాస్య చైతన్యానికి దర్శకుడు సమానమైన ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం చిత్రానికి సమగ్రతను తెచ్చింది.
ఆరాధనను చిరస్థాయిగా నిలబెట్టిన అంశాల్లో సాలూరి రాజేశ్వరరావు సంగీతం అగ్రస్థానంలో ఉంటుంది. శ్రీశ్రీ, నార్ల చిరంజీవి, ఆరుద్ర, కొసరాజు రచించిన పాటలు కథలోని ప్రేమ, విరహం, ఉల్లాసం, హాస్యం వంటి భావాలకు ప్రత్యేకమైన సంగీత స్వరూపాన్ని ఇచ్చాయి. నా హృదయంలో నిదురించే చెలి ఘంటసాల గాత్రంలో వినిపించినప్పుడు అది కేవలం ప్రేమగీతంగా కాకుండా నాయకుడి అంతరంగంలో దాగిన ప్రేమకు స్వరరూపంగా మారుతుంది. ఈ పాటకు రాజేశ్వరరావు బెంగాలీ మూలచిత్రంలోని రాబిన్ చటోపాధ్యాయ్ స్వరాన్ని ఆధారంగా తీసుకున్నప్పటికీ, శ్రీశ్రీ తెలుగు సాహిత్యం దానికి కొత్త భావజాలాన్ని అందించింది. వెన్నెలలో వికాసమే పి. సుశీల గాత్రంలో మృదువైన రొమాంటిక్ వాతావరణాన్ని సృష్టిస్తే, నీ చెలిమి నేడే కోరితిని ప్రేమలోని ఆతృతను వ్యక్తపరుస్తుంది. ఆడదాని వొరచూపులో స. జానకి స్వరం చిలిపితనాన్ని తీసుకొస్తుంది. ఓహోహో మావయ్యా పాటలో ఘంటసాల, జానకి గాత్రాలు రేలంగి–గిరిజల హాస్యాన్ని మరింత ఉల్లాసంగా మార్చాయి. రేలంగి పలికిన దింగుటకా అనే పదప్రయోగం కూడా అప్పట్లో ప్రాచుర్యం పొందింది. సంగీతం కథ నుంచి విడిగా నిలిచే పాటల సమాహారంగా కాకుండా, పాత్రల మనోభావాలను వ్యక్తీకరించే కథన సాధనంగా మారడమే ఆరాధన సంగీత విజయానికి అసలు కారణం.
వి. మధుసూదనరావు దర్శకత్వ ప్రతిభ ప్రధానంగా ఈ విభిన్న అంశాలను ఒకే ప్రవాహంలో నడిపించడంలో కనిపిస్తుంది. బెంగాలీ మూలకథలోని విషాదభరితమైన ప్రేమను పూర్తిగా మార్చకుండా, తెలుగు ప్రేక్షకులకు పరిచితమైన హాస్యాన్ని, కుటుంబ సంబంధాలను, సంగీతాన్ని సమర్థంగా జోడించారు. మురళీకృష్ణకు కంటి చూపు పోయిన తర్వాత అనురాధ లక్ష్మి పేరుతో అతనిని చూసుకోవడం కథలోని అత్యంత సున్నితమైన ఘట్టం. దానిని అతిగా నాటకీయంగా కాకుండా మానవీయంగా చిత్రించడం దర్శకుడి సంయమనానికి నిదర్శనం. అదే సమయంలో రేలంగి, రమణారెడ్డి, గిరిజ, శివరామకృష్ణయ్యల హాస్య సన్నివేశాలను భావోద్వేగ ఘట్టాల మధ్య సహజమైన విరామాలుగా ఉపయోగించడం కథన వేగాన్ని కాపాడింది. ఈ చిత్రంతో వి. మధుసూదనరావు–అక్కినేని నాగేశ్వరరావు కలయిక మొదలై, తరువాత తెలుగు చిత్రసీమలో గుర్తుండిపోయే విజయవంతమైన చిత్రాలకు దారితీసింది. నిర్మాతగా వి.బి. రాజేంద్రప్రసాద్కు కూడా ఆరాధన కీలకమైన మలుపుగా నిలిచింది.
వాణిజ్యపరంగా ఆరాధన మంచి విజయాన్ని సాధించి ఆరు కేంద్రాల్లో వంద రోజులు ప్రదర్శితమైంది. విజయవాడలోని రాజకుమారి టాకీస్లో శతదినోత్సవ వేడుకలు జరిగాయి. ఈ విజయం జగపతి పిక్చర్స్ను బలమైన నిర్మాణ సంస్థగా నిలబెట్టడంలో, వి.బి. రాజేంద్రప్రసాద్ను విజయవంతమైన నిర్మాతగా స్థిరపరచడంలో ముఖ్యపాత్ర పోషించింది. చిరస్థాయిగా నిలిచిన పాటలు, అక్కినేని–సావిత్రిల నటన, రేలంగి–రమణారెడ్డి హాస్యరసం, సాలూరి రాజేశ్వరరావు సంగీతం, వి. మధుసూదనరావు కథన నియంత్రణల సమ్మిళిత ఫలితంగా విజయాన్ని చూడాలి. 1960ల ప్రారంభంలో తెలుగు చిత్రసీమలో ప్రేమకథను సంగీతం, హాస్యం, నటన, సాంకేతిక నైపుణ్యాలతో సమతుల్యంగా మలచిన చిత్రంగా ఆరాధనకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది.
కామెంట్లు లేవు:
కామెంట్ను పోస్ట్ చేయండి