1958లో విడుదలైన చెంచులక్ష్మి బి.ఏ.ఎస్. ప్రొడక్షన్స్ పతాకంపై బి.ఏ. సుబ్బారావు నిర్మించి, దర్శకత్వం వహించిన పౌరాణిక-జానపద చిత్రం. 1943లో వచ్చిన చెంచులక్ష్మి విజయాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని, అంతకంటే విస్తృతమైన స్థాయిలో ఈ కథను మళ్లీ రూపొందించాలనే ఉద్దేశంతో ఈ నిర్మాణం చేపట్టారు. వెంపటి సదాశివబ్రహ్మం కథను రూపొందించడంతో పాటు సంభాషణలు, కొన్ని గీతాలను సమకూర్చారు. సదాశివబ్రహ్మం, బి.ఏ. సుబ్బారావు, కె.ఎస్. ప్రకాశరావు కలిసి స్క్రీన్ప్లేను తీర్చిదిద్దారు. ప్రకాశరావు బి.ఏ.ఎస్. అభ్యర్థనపై కొన్ని సన్నివేశాలకు దర్శకత్వం కూడా వహించారు. సి. నాగేశ్వరరావు ఛాయాగ్రహణం, వాలి కళా దర్శకత్వం, కె.ఏ. మార్తాండం కూర్పు చిత్ర సాంకేతిక విభాగానికి ప్రధాన బలాలుగా నిలిచాయి.
చిత్ర నిర్మాణంలో బి.ఏ. సుబ్బారావు రంగస్థల అనుభవం ప్రత్యేకంగా ఉపయోగపడింది. నటీనటులకు పాత్రల స్వభావాన్ని, సంభాషణల ఉచ్చారణను స్వయంగా ప్రదర్శించి, వారి నటనకు అవసరమైన మార్గదర్శకత్వం ఇచ్చారు. కథలో రెండు భిన్నమైన ప్రపంచాలను సమాంతరంగా నడిపించడం చిత్ర రచనలో ప్రధాన సవాలు. ఒకవైపు హిరణ్యకశిపుడు, ప్రహ్లాదుడు, నరసింహావతారం వంటి పౌరాణిక ఘట్టాలు, మరోవైపు శాపవశాత్తు చెంచు దంపతులకు జన్మించిన లక్ష్మీదేవి చెంచులక్ష్మిగా మారడం, నరహరితో ఆమె అనుబంధం వంటి జానపద అంశాలను కలిపి కథను ముందుకు నడిపించారు. ఈ రెండు కథాంశాలను చివరకు ఒకే భావోద్వేగ పరిణామంలో కలపడం రచనకు ప్రత్యేకమైన నిర్మాణ బలాన్ని ఇచ్చింది.
నటన పరంగా చెంచులక్ష్మి చిత్రానికి అక్కినేని నాగేశ్వరరావు, అంజలీదేవి, ఎస్.వి. రంగారావు, మాస్టర్ బాబ్జీ ప్రధాన ఆకర్షణలుగా నిలిచారు. ఎస్.వి. రంగారావు హిరణ్యకశిపుడిగా తన గంభీరమైన సంభాషణా శైలి, శరీర భాష, ఆవేశపూరిత నటనతో పాత్రకు అసాధారణమైన తీవ్రతను తీసుకొచ్చారు. మాస్టర్ బాబ్జీ ప్రహ్లాదుడిగా బాలనటుడి పరిధిని దాటి భావోద్వేగపూరితమైన నటనను ప్రదర్శించారు. అంజలీదేవి లక్ష్మీదేవి, చెంచులక్ష్మి అనే రెండు భిన్న స్వభావాల పాత్రలను సమర్థంగా మలిచారు. దైవిక ప్రశాంతత కలిగిన లక్ష్మీదేవి నుంచి చలాకీగా, సహజమైన జానపద స్వభావంతో కనిపించే చెంచులక్ష్మి వరకు ఆమె చూపిన వైవిధ్యం చిత్రానికి ప్రధాన నటనా బలంగా మారింది. అక్కినేని నాగేశ్వరరావు విష్ణువుగా, నరహరిగా రెండు విభిన్న భావస్థితులను సమతుల్యంగా వ్యక్తీకరించారు. ఉగ్రనరసింహుడి పాత్రలో పహిల్వాన్ వాస్తాడు రాజు కనిపించడం కూడా చిత్ర రూపకల్పనలో ఒక ప్రత్యేక ప్రయత్నం.
సంగీతం విషయంలో సాలూరి రాజేశ్వరరావు చిత్రానికి మరింత విస్తృతమైన ప్రేక్షక అనుభూతిని అందించారు. పౌరాణిక భక్తి, జానపద ఉల్లాసం, ప్రేమ, విరహం వంటి విభిన్న భావాలకు తగిన సంగీత భాషను ఆయన రూపొందించారు. ఘంటసాల, జిక్కీ ఆలపించిన చెట్టులెక్కగలవా ఓ నరహరి, చిలకా గోరింకా వంటి గీతాలు కథలోని జానపద వాతావరణాన్ని సహజంగా మలిచాయి. ఘంటసాల ఆలపించిన నీలగగన ఘనశ్యామా భక్తిరసాన్ని గంభీరంగా ప్రతిష్ఠించగా, పి. సుశీల స్వరంలో పాలకడలిపై శేషతల్పమున వంటి గీతాలు ప్రహ్లాదుని భక్తి భావాన్ని మరింత హృద్యంగా చేశాయి. పాటలు కేవలం కథ మధ్యలో వచ్చే సంగీత విరామాలుగా కాకుండా పాత్రల భావోద్వేగాలను, కథా పరిణామాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్లే సాధనాలుగా పనిచేయడం ఈ చిత్ర సంగీత విజయానికి ప్రధాన కారణం.
చెట్టులెక్కగలవా ఓ నరహరి, చిలకా గోరింకా వంటి గీతాల రూపకల్పనలో సంగీతం, సాహిత్యం, నటన, దృశ్య నిర్మాణం ఒకదానితో ఒకటి కలిసిపోయాయి. ముఖ్యంగా చిలకా గోరింకా గీతంలోని సరదా సంభాషణాత్మకత చెంచులక్ష్మి పాత్రలోని జానపద సహజత్వాన్ని బలపరిచింది. మరోవైపు నీలగగన ఘనశ్యామా వంటి గీతం విష్ణువు యొక్క దైవిక స్వరూపాన్ని ప్రతిష్ఠించింది. ఈ విభిన్న సంగీత ధోరణులను ఒకే చిత్రంలో సమతుల్యం చేయడం సాలూరి రాజేశ్వరరావు సంగీత ప్రతిభకు నిదర్శనం.
చిత్ర సాంకేతిక నిర్మాణంలో మరో విశేషం తెలుగు, తమిళ భాషల్లో దాదాపు ఏకకాలంలో నిర్మించడం. ఒకే సెట్లు, ప్రధాన నటీనటులు, సాంకేతిక బృందాన్ని ఉపయోగించి రెండు భాషల్లో చిత్రాన్ని రూపొందించడం ఆ కాలంలో నిర్మాణపరంగా పెద్ద ప్రయత్నమే. పాటల రికార్డింగ్ విషయంలో కూడా చిత్ర బృందం ప్రత్యేక శ్రద్ధ చూపింది. చెట్టులెక్కగలవా, చిలకా గోరింకా పాటలను తొలుత పి. సుశీల, పి.బి. శ్రీనివాస్ స్వరాల్లో రికార్డు చేసి గ్రామఫోన్ రికార్డులుగా విడుదల చేసిన తరువాత, చిత్ర అవసరాలకు అనుగుణంగా ఘంటసాల, జిక్కీ స్వరాల్లో మళ్లీ రికార్డు చేసి సినిమాలో ఉపయోగించారు. ఇది ఆ కాలపు నిర్మాణ ప్రక్రియలో కనిపించే సంగీతపరమైన జాగ్రత్తకు మంచి ఉదాహరణ.
1958 ఏప్రిల్ 9న విడుదలైన చెంచులక్ష్మి వాణిజ్యపరంగా మంచి విజయాన్ని సాధించింది. ఈ చిత్రం ఐదు కేంద్రాల్లో 100 రోజుల ప్రదర్శనను పూర్తి చేసింది. తమిళ వెర్షన్ కూడా విజయవంతమైంది. ఈ చిత్రానికి సంబంధించి ప్రధాన జాతీయ లేదా రాష్ట్రస్థాయి అధికారిక పురస్కారం లభించినట్లు స్పష్టమైన ఆధారాలు కనిపించవు. అందువల్ల అవార్డు విజయాన్ని కల్పించి చెప్పడం కంటే, ఐదు కేంద్రాల్లో 100 రోజుల ప్రదర్శన, రెండు భాషల్లో విజయవంతమైన నిర్మాణం, పాటలు మరియు నటనకు లభించిన ప్రజాదరణనే చిత్ర విజయానికి ప్రధాన ప్రమాణాలుగా చూడటం సముచితం.
మొత్తంగా చెంచులక్ష్మి ఒక పౌరాణిక కథను యథాతథంగా తెరపైకి తీసుకురావడం కంటే, పురాణంలోని దైవిక అంశాలను జానపద జీవన వాతావరణంతో మేళవించి, నటన, సంగీతం, ఛాయాగ్రహణం, కళా రూపకల్పన, స్క్రీన్ప్లేలను సమన్వయపరిచిన 1950ల తెలుగు చిత్ర నిర్మాణ నైపుణ్యానికి మంచి ఉదాహరణ. బి.ఏ. సుబ్బారావు దర్శకత్వంలో కథా వైవిధ్యం, అంజలీదేవి నటనా పరిణతి, ఎస్.వి. రంగారావు శక్తివంతమైన అభినయం, అక్కినేని నాగేశ్వరరావు సమతుల్యమైన పాత్రచిత్రణ, సాలూరి రాజేశ్వరరావు మధురమైన సంగీతం కలిసి చిత్రాన్ని సాధారణ పౌరాణిక చిత్ర స్థాయి నుంచి ప్రేక్షకుల జ్ఞాపకాల్లో నిలిచిపోయే సంగీతభరితమైన జానపద-పౌరాణిక చిత్రంగా తీర్చిదిద్దాయి.
కామెంట్లు లేవు:
కామెంట్ను పోస్ట్ చేయండి