1959 జనవరి 7న విడుదలైన మాంగల్యబలం అన్నపూర్ణ పిక్చర్స్ నిర్మాణ చరిత్రలో ఒక విశిష్టమైన చిత్రం మాత్రమే కాదు, ఆదుర్తి సుబ్బారావు దర్శక ప్రతిభకు స్పష్టమైన ముద్ర వేసిన చిత్రంగా కూడా నిలిచింది. దుక్కిపాటి మధుసూదనరావు నిర్మించిన ఈ తెలుగు–తమిళ ద్విభాషా చిత్రం బెంగాలీ రచయిత్రి ఆశాపూర్ణాదేవి రచించిన అగ్నిపరీక్ష నవల ఆధారంగా 1954లో రూపొందిన బెంగాలీ చిత్రం అగ్నిపరీక్ష నుంచి ప్రేరణ పొందింది. బెంగాలీ చిత్రాన్ని చూసిన దుక్కిపాటి మధుసూదనరావు కథాంశానికి ఆకర్షితులై హక్కులు తీసుకుని, ఆచార్య ఆత్రేయ, ఆదుర్తి సుబ్బారావులతో కలిసి దక్షిణాది ప్రేక్షకుల అభిరుచికి తగిన మార్పులు చేశారు. ముఖ్యంగా మూలకథలో తండ్రి షాక్తో మరణించే విధానాన్ని మార్చి, మాంగల్యబలంలో ఆ పాత్రను చివరి వరకు కొనసాగించడం కథనపరంగా కీలకమైన నిర్ణయం. ఎనిమిదేళ్ల సరోజ, పదేళ్ల చంద్రం బాల్యవివాహం చేసుకున్నా, ఆ వివాహాన్ని పెద్దలు అంగీకరించకపోవడంతో ఇద్దరూ వేర్వేరు ప్రాంతాల్లో పెరుగుతారు. సంవత్సరాల తర్వాత కొండ ప్రాంతంలో కలుసుకుని ప్రేమలో పడతారు. తాము చిన్నతనంలోనే భార్యాభర్తలమయ్యామని తెలియకుండానే ప్రేమించుకోవడం, ఆ నిజం బయటపడిన తర్వాత సరోజ ఎదుర్కొనే సంప్రదాయం–ప్రేమ మధ్య సంఘర్షణ, చివరికి అపార్థాల పరిష్కారం కథకు ప్రధాన బలం. ఈ విధంగా బాల్యవివాహం అనే సున్నితమైన సామాజిక అంశాన్ని కేవలం ఉపదేశంగా కాకుండా ప్రేమకథ, కుటుంబ సంఘర్షణ, హాస్యం, భావోద్వేగం కలిసిన వినోదాత్మక కథనంగా మలిచారు.
ఆదుర్తి సుబ్బారావు దర్శకత్వంలో మాంగల్యబలం ప్రత్యేకంగా నిలిచేది కథ చెప్పే విధానంలో ఉన్న సహజత్వం. పాత్రలు తీవ్రమైన భావోద్వేగ పరిస్థితుల్లో ఉన్నప్పటికీ సన్నివేశాలను అతిగా నాటకీయంగా మార్చకుండా, చిన్న చిన్న హావభావాలు, సంభాషణల విరామాలు, పాత్రల మధ్య ఉన్న మానసిక దూరం ద్వారా సంఘర్షణను నిర్మించారు. ఆచార్య ఆత్రేయ సంభాషణలు ఈ శైలికి చక్కగా సరిపోయాయి. భావోద్వేగ సన్నివేశాల్లో హృదయాన్ని తాకే సరళతను, హాస్య సన్నివేశాల్లో సహజమైన చమత్కారాన్ని ఆయన కలిపారు. సూర్యకాంతం పలికే యేనాటికైనా మీరు మీరు ఒక నేనే పరాయిదాన్ని, రమణారెడ్డి పోషించిన సన్యాసి పంతులు తరచూ ఉపయోగించే ఇహ పోతే వంటి మాటలు పాత్రల స్వభావాన్ని మాత్రమే కాకుండా ఆ కాలపు ప్రేక్షకుల మాటతీరులోకి కూడా ప్రవేశించాయి. చిత్రీకరణలో ఆదుర్తి చూపిన సాంకేతిక నియంత్రణకు ఊటీ అనుభవం మంచి ఉదాహరణ. వర్షాలు, మారుతున్న వెలుతురు మధ్య కూడా వాడిన పూలే వికసించెనే అనే పాటను ఒక్క రోజులో పూర్తి చేసి, తర్వాత బృందాన్ని తిరుపతికి తరలించారు. పి.ఎస్. సెల్వరాజ్ ఛాయాగ్రహణం ఈ ప్రక్రియలో కీలకంగా నిలిచింది. కొండ ప్రాంతపు సహజ సౌందర్యాన్ని ప్రేమికుల మానసిక స్థితితో అనుసంధానిస్తూ చిత్రీకరించడం వల్ల పాటలు కథ నుంచి విడిపోయిన దృశ్యాలుగా కాకుండా కథలోనే సహజంగా కలిసిపోయాయి. మాంగల్యబలం ఊటీలో చిత్రీకరణ జరిపిన తొలి తెలుగు చిత్రంగా కూడా ప్రత్యేక గుర్తింపు పొందింది. సావిత్రికి కూడా అదే మొదటి ఊటీ ప్రయాణం కావడం ఈ నిర్మాణానికి మరో ఆసక్తికరమైన విశేషం. ఎడిటింగ్ను అక్కినేని సంజీవి నిర్వహించగా, దృశ్యాల మధ్య భావోద్వేగ కొనసాగింపును కాపాడటంలో ఆయన పని ముఖ్యంగా నిలిచింది.
నటన విషయానికి వస్తే అక్కినేని నాగేశ్వరరావు, సావిత్రి ఇద్దరూ చిత్రానికి సమానమైన స్థాయిలో ప్రాణం పోశారు. అక్కినేని చంద్రశేఖరంగా ప్రేమలో ఉన్న యువకుడి చురుకుదనం, బాల్యవివాహం నిజం తెలిసిన తర్వాత కలిగే అయోమయం, సరోజను తిరిగి పొందాలనే పట్టుదల వంటి భిన్నమైన భావాలను సమతుల్యంగా ప్రదర్శించారు. బెంగాలీ మూలకథతో పోలిస్తే చంద్రం పాత్రకు మరింత హాస్యాన్ని, చలాకీతనాన్ని జోడించడం వల్ల అక్కినేనికి తన సహజమైన నటనా శైలిని ప్రదర్శించడానికి ఎక్కువ అవకాశం లభించింది. సావిత్రి సరోజగా మాత్రం ఈ చిత్రానికి భావోద్వేగ కేంద్రంగా నిలిచారు. ప్రేమించిన వ్యక్తి తన బాల్యభర్తేనని తెలియక ప్రేమించడం, నిజం తెలిసిన తర్వాత సంప్రదాయ బంధానికి కట్టుబడటం, అతడిని దూరంగా ఉంచుకోవడం వంటి సంక్లిష్టమైన భావాలను ఆమె చూపులు, మౌనం, ముఖకవళికలతోనే బలంగా వ్యక్తం చేశారు. ఎస్.వి. రంగారావు పాపారావుగా కుటుంబ పెద్దకు ఉండాల్సిన గంభీరతను, ఆత్మగౌరవాన్ని సమర్థంగా చూపించారు. కన్నాంబ పార్వతమ్మగా కుటుంబ బంధాలను కాపాడే పెద్దమనిషి పాత్రలో ఎంతో హుందాగా నటించారు. సూర్యకాంతం కాంతమ్మగా తనకు ప్రత్యేకమైన పదునైన సంభాషణా శైలితో పాత్రకు బలమైన వ్యక్తిత్వాన్ని ఇచ్చారు. రేలంగి కైలాసంగా హాస్యాన్ని మాత్రమే కాకుండా కథ పరిష్కారంలో భాగస్వామిగా ఉండే పాత్రను చక్కగా పోషించారు. రాజసులోచన మీనాక్షిగా ఆకట్టుకున్నారు. రమణారెడ్డి సన్యాసి పంతులుగా అందించిన హాస్యం కథలోని గంభీరతకు సమతుల్యతను ఇచ్చింది. జి. వరలక్ష్మి సీతగా కనిపించగా, వంగర, ఏ.వి. సుబ్బారావు, చాదలవాడ కుటుంబరావు, సీతారాం, డాక్టర్ శివరామకృష్ణయ్య, పేకేటి శివరామ్ తదితరులు తమ తమ సహాయ పాత్రలను సహజంగా మలిచారు. బాలనటులైన బేబీ శశికళ, మాస్టర్ బాబ్జీ, మాస్టర్ సోమనాథ్ వరుసగా చిన్ననాటి సరోజ, చంద్రం, సూర్యం పాత్రలతో కథకు అవసరమైన బాల్య నేపథ్యాన్ని అందించారు. ఈ విస్తృత నటవర్గంలో ఎవరూ కథకు అనవసరమైన భారంగా మారకుండా, ప్రధాన కథను ముందుకు నడిపించే విధంగా పాత్రలను వినియోగించడం ఆదుర్తి దర్శకత్వ నియంత్రణకు నిదర్శనం.
మాస్టర్ వేణు సంగీతం మాంగల్యబలానికి మరో ప్రధాన ఆకర్షణ. శ్రీశ్రీ, కొసరాజు రచించిన గీతాలకు ఆయన అందించిన స్వరాలు కథలోని ప్రేమ, విరహం, కుటుంబ అనుబంధం, హాస్యం వంటి భిన్నమైన భావాలకు వేర్వేరు సంగీత రూపాలను ఇచ్చాయి. వాడిన పూలే వికసించెనే అనే గీతం ప్రేమికుల మనోభావాలను దృశ్యంగా విస్తరించింది. ఘంటసాల, పి. సుశీల గాత్రాలు ఆ పాటకు ప్రత్యేకమైన మాధుర్యాన్ని ఇచ్చాయి. ఆకాశ వీధిలో అందాల జాబిలి ప్రేమలోని కలల ప్రపంచాన్ని సృష్టించిన గీతంగా నిలిచింది. హాయిగా ఆలూమగలై కాలం గడపాలి అనే శ్రీశ్రీ గీతం దాంపత్య జీవితంలోని సరదా, అనుబంధాన్ని చక్కగా వ్యక్తం చేసింది. చెక్కిలి మీద చెయ్యి వేసి చిన్నదానా, మై డియర్ మీనా మహా మంచిదానా వంటి పాటల్లో కొసరాజు పదాలు, జిక్కి–మాధవపెద్ది సత్యం గాత్రాలు హాస్యభరితమైన శైలిని తీసుకొచ్చాయి. పెను చీకటాయె లోకం అనే గీతం మాత్రం చిత్రంలోని భావోద్వేగ తీవ్రతను పెంచే విధంగా పనిచేసింది. తెలియని ఆనందం, తిరుపతి వెంకటేశ్వరా వంటి పాటలు సంగీతానికి మరింత వైవిధ్యాన్ని ఇచ్చాయి. మొత్తం మీద మాంగల్యబలంలోని పాటలు కథను ఆపి వినిపించే అలంకారాలుగా కాకుండా, పాత్రల మనోభావాలను చెప్పే కథన సాధనాలుగా పనిచేశాయి. ఒక పాటకు బెంగాలీ మూలచిత్రంలోని స్వరాన్ని మాత్రమే ఉపయోగించి, మిగిలిన గీతాలకు మాస్టర్ వేణు స్వతంత్ర స్వరరచన చేయడం కూడా గమనించదగిన విషయం. బెంగాలీ మూలంలోని బాణీని దక్షిణాది సంగీత రుచికి అనుగుణంగా మలచిన తీరు ఆయన సంగీత సృజనాత్మకతను తెలియజేస్తుంది.
మాంగల్యబలం నిర్మాణంలో మరో ముఖ్యమైన అంశం దాని ద్విభాషా రూపకల్పన. అదే నటీనటులు, సాంకేతిక బృందంతో తెలుగు చిత్రంతో పాటు తమిళంలో మంజల్ మహిమై పేరుతో ఏకకాలంలో చిత్రీకరించారు; రేలంగి స్థానంలో తంగవేలు, రమణమూర్తి స్థానంలో బాలాజీ మాత్రమే ప్రధాన మార్పులుగా కనిపించాయి. తమిళ చిత్రం జనవరి 14న విడుదలై శతదినోత్సవాన్ని జరుపుకుంది. తెలుగు మాంగల్యబలం మాత్రం జనవరి 7నే విడుదలై విశేష విజయాన్ని సాధించి, రజతోత్సవ ప్రదర్శనను కూడా పూర్తి చేసింది. శతదినోత్సవ వేడుకను విజయవాడ మున్సిపల్ హైస్కూల్ మైదానంలో బహిరంగంగా నిర్వహించడం అప్పటి తెలుగు సినిమా చరిత్రలో ఒక ప్రత్యేక సంఘటన. వేలాది మంది అభిమానులు పాల్గొన్న ఈ కార్యక్రమానికి అప్పటి ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి కాసు బ్రహ్మానందరెడ్డి అధ్యక్షత వహించారు. జాతీయ స్థాయిలో 6వ జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాల్లో మాంగల్యబలం తెలుగు విభాగంలో ప్రశంసాపత్రం పొందింది; అదే విభాగంలో పెల్లినాటి ప్రమాణాలు రాష్ట్రపతి రజత పతకాన్ని అందుకుంది. ఫిల్మ్ఫేర్ ఉత్తమ తెలుగు చిత్రంగా కూడా మాంగల్యబలం గుర్తింపు పొందింది. ఈ విజయాలన్నింటికంటే ముఖ్యంగా, ప్రేమకథకు కుటుంబ విలువలను జోడిస్తూ, హాస్యాన్ని భావోద్వేగానికి ప్రత్యర్థిగా కాకుండా దాని సహజ భాగంగా మలచడం ఈ చిత్ర ప్రత్యేకత. ఆదుర్తి సుబ్బారావు దర్శకత్వ నియంత్రణ, పి.ఎస్. సెల్వరాజ్ ఛాయాగ్రహణం, అక్కినేని సంజీవి ఎడిటింగ్, ఆచార్య ఆత్రేయ సంభాషణలు, మాస్టర్ వేణు సంగీతం, శ్రీశ్రీ–కొసరాజు సాహిత్యం, అక్కినేని–సావిత్రి అద్భుతమైన నటన కలిసి మాంగల్యబలాన్ని 1950ల చివరి దశలో తెలుగు సినిమా సాంకేతిక, సౌందర్య పరిణామాన్ని ప్రతిబింబించే అత్యంత ప్రాముఖ్యమైన చిత్రాల్లో ఒకటిగా నిలబెట్టాయి.
కామెంట్లు లేవు:
కామెంట్ను పోస్ట్ చేయండి