రాజా రంతిదేవుడు – త్యాగం, దయ, సేవకు ప్రతిరూపం

భారతీయ ధార్మిక సాహిత్యంలో రాజా రంతిదేవుడు దయ, దానం, త్యాగం, సమదృష్టికి అత్యున్నత ఉదాహరణగా నిలిచిన మహనీయుడు. ఆయన కథను విశదంగా వివరించిన ప్రధాన గ్రంథం శ్రీమద్భాగవత పురాణం. ముఖ్యంగా నవమ స్కంధంలోని 21వ అధ్యాయంలో రంతిదేవుని వంశం, ఆయన మహిమ, భక్తి, అపారమైన దానగుణం మరియు ప్రసిద్ధమైన త్యాగగాథ వివరించబడ్డాయి.

రంతిదేవుడు సంకృతి మహారాజు కుమారుడు. భారత వంశ పరంపరలో ఆయనకు విశిష్టమైన స్థానం ఉంది. ఆయన రాజుగా ఉన్నప్పటికీ భోగవిలాసాలకు, సంపదకు పెద్దగా విలువ ఇవ్వలేదు. తన వద్ద ఉన్న ఆహారాన్ని, సంపదను అవసరంలో ఉన్నవారికి పంచిపెట్టడం ఆయనకు సహజ స్వభావంగా ఉండేది. తన కుటుంబం కూడా ఎన్నో సందర్భాల్లో ఆకలితో ఉండాల్సి వచ్చినా, తన వద్దకు వచ్చినవారిని ఖాళీ చేతులతో పంపేవాడు కాదు. ప్రతి జీవిలో భగవంతుని దర్శించిన మహాభాగవతుడిగా ఆయనను భాగవతం వర్ణిస్తుంది.

రంతిదేవుని జీవితంలోని అత్యంత ప్రసిద్ధ ఘట్టం ఆయన చేసిన 48 రోజుల ఉపవాసం. ఆహారం మాత్రమే కాకుండా నీరు కూడా తీసుకోకుండా 48 రోజులు గడిచిన తరువాత, ఒక రోజు కొద్దిపాటి ఆహారం, నీరు ఆయనకు లభించాయి. ఆయన కుటుంబంతో కలిసి ఆహారం తీసుకోబోతున్న సమయంలో ఒక బ్రాహ్మణ అతిథి వచ్చాడు. అతనిలో కూడా భగవంతుని చూసిన రంతిదేవుడు తన వంతు ఆహారాన్ని అతనికి ఇచ్చాడు. ఆ తరువాత మరొక ఆకలితో ఉన్న వ్యక్తి వచ్చాడు. అతనికీ తనకు దక్కాల్సిన ఆహారాన్ని పంచాడు. తరువాత ఆకలితో ఉన్న వ్యక్తి తన కుక్కలతో కలిసి వచ్చి ఆహారం అడగగా, మిగిలిన ఆహారాన్ని కూడా వారికి ఇచ్చేశాడు.

చివరకు రంతిదేవుని వద్ద మిగిలింది కొద్దిపాటి నీరు మాత్రమే. అప్పటికే ఆయన 48 రోజులుగా నీటిని కూడా సేవించలేదు. ఆ సమయంలో తీవ్ర దాహంతో ఉన్న ఒక వ్యక్తి వచ్చి నీరు అడిగాడు. తన ప్రాణాలను నిలబెట్టుకోవడానికి ఆ నీరు అవసరమైనప్పటికీ, రంతిదేవుడు దానిని కూడా అతనికే ఇచ్చాడు. తన ఆకలి, దాహం కంటే ఎదుటివారి బాధను ముఖ్యంగా భావించాడు. ఈ ఘట్టమే రంతిదేవుని దయా హృదయానికి శాశ్వత చిహ్నంగా నిలిచింది.

ఈ సందర్భంలో రంతిదేవుడు చేసిన ప్రార్థన ఆయన వ్యక్తిత్వంలోని గొప్పతనాన్ని తెలియజేస్తుంది. రాజ్యాన్ని, స్వర్గాన్ని, మోక్షాన్ని లేదా అద్భుతమైన సిద్ధులను కోరుకోవడం తనకు అవసరం లేదని, జీవుల బాధను తాను అనుభవించి అయినా వారి కష్టాలను తొలగించాలని కోరుకుంటున్నానని ఆయన భావాన్ని వ్యక్తం చేస్తాడు. తన స్వార్థం కోసం కాకుండా సమస్త జీవుల సంక్షేమం కోసం జీవించడమే ఆయనకు నిజమైన ఆధ్యాత్మికత.

రంతిదేవుని కథ శ్రీమద్భాగవతంలోనే కాకుండా మహాభారతంలో కూడా ప్రస్తావించబడింది. మహాభారతంలోని ద్రోణ పర్వంలో రంతిదేవుని అపారమైన దానగుణం, అతిథి సత్కారం, యజ్ఞాలు మరియు ఆయన వైభవం గురించి ప్రస్తావనలు ఉన్నాయి. అయితే 48 రోజుల ఉపవాసం అనంతరం వరుసగా వచ్చిన అతిథులకు తన ఆహారం, చివరికి నీటిని కూడా ఇచ్చిన ప్రసిద్ధ త్యాగగాథను విస్తృతంగా వివరించేది శ్రీమద్భాగవతం, నవమ స్కంధం, 21వ అధ్యాయం.

రంతిదేవుని కథ మనకు ఒక గొప్ప సత్యాన్ని చెబుతుంది. భక్తి అంటే కేవలం పూజలు, జపాలు, ధ్యానాలు మాత్రమే కాదు; బాధలో ఉన్న జీవిలో భగవంతుని చూసి, మనకు ఉన్నదాన్ని నిస్వార్థంగా పంచుకోవడం కూడా భక్తియే. తనకు చివరగా మిగిలిన నీటిని కూడా మరొకరి దాహం తీర్చడానికి ఇచ్చిన రంతిదేవుడు, దానం యొక్క పరాకాష్ఠను, దయ యొక్క గొప్పతనాన్ని, నిజమైన భక్తి యొక్క అంతరార్థాన్ని తన జీవితంతో చూపించాడు. అందుకే భారతీయ సంప్రదాయంలో రంతిదేవుడు నిస్వార్థ సేవ, అపారమైన కరుణ, సమస్త జీవుల పట్ల సమభావానికి చిరస్థాయి ప్రతీకగా నిలిచిపోయాడు.