ఏహి ముదం దేహి - నారాయణ తీర్థులు

ఏహి ముదం దేహి శ్రీకృష్ణ మాం పాహి గోపాల బాల కృష్ణ కృష్ణ

నంద గోప నందన శ్రీకృష్ణ కృష్ణ యదు నందన భక్త చందన కృష్ణ కృష్ణ

కలభగతిం దర్శయ శ్రీకృష్ణ కృష్ణ తవ కర్ణౌ చలయ శ్రీకృష్ణ కృష్ణ 

ధావ ధావ మాధవ శ్రీకృష్ణ కృష్ణ నవ్య నవనీతమాహార శ్రీకృష్ణ కృష్ణ

విక్రమ బలం దర్శయ శ్రీకృష్ణ కృష్ణ విధి శక్రాది సన్నుత శ్రీకృష్ణ కృష్ణ

భవ్య నటనం కురు శ్రీకృష్ణ కృష్ణ బలభద్ర సహోదర శ్రీకృష్ణ కృష్ణ

సాధు సాధు కృతమిహ శ్రీకృష్ణ కృష్ణ లోక సాధక హితాయ శ్రీకృష్ణ కృష్ణ 

నారదాది ముని గేయ శ్రీకృష్ణ కృష్ణ శివ నారాయణ తీర్థ వరద కృష్ణ కృష్ణ 

గోపాల బాలుడవైన ఓ శ్రీకృష్ణా! నీవే మాకు శరణు, మాకు ఆనందము కలుగజేయుము. నందుని కుమారుడవు, యదు వంశమునకు ఆనందం కలిగించే వాడవు, భక్తుల పాలిట చందనము వంటి వాడవు నీవే మాకు శరణు. ఏనుగువలె చెవులను ఆడిస్తూ అందముగా నడిచే శ్రీకృష్ణా! నీవే నాకు శరణు. లక్ష్మీదేవికి పతియిన శ్రీకృష్ణా! అప్పుడే సిద్ధమైన వెన్నను స్వీకరించుటకు పరుగిడుతూ రమ్ము, నీవే మాకు శరణు. బ్రహ్మేంద్రాదులచే నుతించబడిన శ్రీకృష్ణా! నీ పరాక్రమమును, బలమును ప్రదర్శింపుము. నీవే మాకు శరణు. బలరాముని సోదరుడవైన శ్రీకృష్ణా! నీ భవ్యమైన నాట్యము చేయుము, నీవే మాకు శరణు. లోకంలో సాధకులకు హితుడవైన శ్రీకృష్ణా! నీ సాత్వికమైన చేష్టలను చేయుము, నీవే మాకు శరణు. నారదాది మునులుచే స్తుతించబడిన, శివనారాయణ తీర్థులను కాపాడిన శ్రీకృష్ణా! నీవే మాకు శరణు, మాకు ఆనందము కలుగజేయుము. 

(కృష్ణలీలాతరంగిణి నుండి,  చిత్రం మన్నార్‌గూడి రాజగోపాలస్వామి)

మరి మరి నిన్నే మొరలిడ - త్యాగరాజస్వామి

భాగవతంలోని గజేంద్ర మోక్షం గురించి ప్రస్తావించని వాగ్గేయకారులు లేరు. వారు ఎన్నో కీర్తనల్లో కరిరాజుని శ్రీహరి కాపాడిన రీతి గురించి వ్రాశారు. కారణం - ఆ గజరాజు మనందరి లాగానే ముందు అహంకారం, తరువాత నిస్సత్తువ, తరువాత భయం, తరువాత అంతర్మథనం, శరణాగతి....ఈ సోపానాలు చేశాడు, నీవే తప్ప ఇతఃపరంబెరుగ అన్న స్థితికి వచ్చినప్పుడు ఆ పరమాత్మ బిరాన వచ్చి మోక్షమిచ్చాడు. ఆ కరి రాజును బ్రోచినవాడివి నన్ను బ్రోవలేవా అని పరి పరి విధాలా వేడుకున్నారు. నిందాస్తుతి కూడా చేశారు. అటువంటి ఒక కీర్తన త్యాగరాజస్వామి వారిది మరి మరి నిన్నే. భాగవత ఘట్టలు వాగ్గేయకారుల గీతలలో అంతర్భాగం అన్న దానికి ఇటువంటి కృతులు ఉదాహరణ.

మరి మరి నిన్నే మొరలిడ నీ మనసున దయ రాదు

కరి మొర విని సరగున చన నీకు కారణమేమి సర్వాంతర్యామి

కరుణతో ధ్రువునికెదుట నిల్చిన కథ విన్నానయ్యా
సుర రిపు తనయునికై నరమృగమౌ సూచనలేమయ్యా
మరచియున్న వనచరుని బ్రోచిన మహిమ దెలుపవయ్యా
ధరను వెలయు త్యాగరాజ సన్నుత తరము గాదిక నే విననయ్యా

ఓ రామచంద్రా! మళ్లీ మళ్లీ నిన్నే మొరలిడుతున్నాను, అయినా నాపై నీ మనసులో దయ ఎందుకు రావటం లేదు? ఆ గజేంద్రుని మొర విని వేగంగా వచ్చావే! నీవు సర్వాంతర్యామివి కదా మరి నా మొరలు వినకపోవటానికి కారణమేమిటి? నీవు కరుణతో బాలుడైన ధ్రువుని తపము మెచ్చి బ్రోచిన కథను విన్నాను, దేవతలకు శత్రువైన హిరణ్యకశిపుని కుమారుడైన ప్రహ్లాదుని కోసమై నరహరి రూపంలో రావటంలో భావమేమిటయ్యా! వనచరుడైన సుగ్రీవుని బ్రోచిన మహిమ అంతరార్థమేమిటయ్యా? ఈ భూమిపై వెలసి పరమశివునిచే నుతించబడిన రామా! నీవెన్ని చెప్పినను వినుట నా తరము కాదు, త్వరగా నాపై దయ చూపుము. 

ఉమాసహస్రం - కావ్యకంఠ వాశిష్ఠ గణపతిముని - రమణ మహర్షి

సమస్త వేద ఉపనిషత్ ఆగమ తంత్ర శాస్త్ర రహస్యాలు నిక్షిప్తమై యున్న ఈ ఉమాసహస్రం గణపతిముని భగవాన్ రమణ మహర్షుల వారి మార్గదర్శకంలో కేవలం 20 రోజుల దీక్షలో రచించారు. ఈ దీక్ష పేరు ఉమాసహస్ర స్తబక బంధ దీక్ష. 20-11-1907 నాడు రమణులకు తన సంకల్పాన్ని విన్నవించుకుని చూత గుహలో దీక్ష బూనారు. రమణులు ప్రతి సాయంత్రం గణపతిముని ఆరోజు రచన ముగిసే సమయానికి ఆ గుహ వద్దకు వచ్చి ఆనాటి రచనను ముని నోట విని కాసేపు కూర్చుని వెళ్లేవారు. ఆ విధంగా ముని స్తవకార్య భారం నిర్విఘ్నంగా కొనసాగటానికి రమణుల అనుగ్రహం తోడ్పడింది. ఈ స్తోత్ర కర్మ ఫలంగా గణపతిముని రమణుల సుబ్రహ్మణ్య తత్త్వ దర్శనాన్ని ఆశించారు. ఓ నాలుగైదు రొజుల్లో దీక్ష ముగుస్తుంది అనగా గణపతిమునికి గోరుచుట్టు వచ్చింది. గ్రంథరచన ముందుకు సాగనీయలేదు. 19వ రోజు సాయంత్రానికి 1/4 వంతు గ్రంథం మిగిలి ఉంది. 20వ రోజు వైద్యుడు వచ్చి దానికి చికిత్స చేశారు. ఆ రాత్రి ఐదుగురు లేఖకులను, వ్రాత సామాగ్రిని సమకూర్చుకున్నారు. రమణ మహర్షుల వారు కూడా వచ్చి కూర్చున్నారు. 10 స్తబకములు, ఒక్కొక్కదానిలో 25 శ్లోకములు, అనగా మొత్తం 250 శ్లోకాలు...ఒకే సమయంలో వేర్వేరు వృత్తాలను వ్రాయమని 5 స్తబకాలను పూరించసాగారు. 200 నిమిషాలు, అనగా, 3 గంటల 20 నిమిషాలలో ఆశువుగా 250 శ్లోకాలు పూర్తి చేశారు. అందరూ గణపతిముని ప్రతిభను, ఆయనలోని ఆధ్యాత్మికతను వేనోళ్ల పొగుడుచుండగా అప్పటివరకు గాఢసమాధిలో ఉన్న రమణులు మేల్కొని "నేను చెప్పినదంతా వ్రాసుకున్నారా" అని ప్రశ్నించి అక్కడున్న వారందరికీ గగుర్పాటు కలిగించారు. గణపతిముని మాత్రం ఆశ్చర్యపడకుండా తాను ఆశించిన గుహేశ (సుబ్రహ్మణ్యం తత్త్వం గుహ్యమైనది, అది ఆయనకు ఆ గుహలో రమణుల ద్వారా ఆ విధంగా బోధపడింది) తత్త్వము అవగతమైనదని సంతోషపడి "చిత్తము, నేను మీరు చెప్పినది శ్రద్ధగా గ్రహించి, వెంటనే శిష్యులకు చెప్పి,యిప్పుడే గ్రంథమును ముగించాను" అని మహర్షులకు సమాధానం చెప్పారు. "సరే, మంచిది" అని రమణులు ఆశీర్వదించి ఆ ఆమ్ర గుహను వీడారు. తమాషా ఏమిటంటే గణపతిముని మొదటి 19 రోజులలో వ్రాసిన 750 శ్లోకాలను ఎన్నో మార్లు సరిదిద్దగా, చివరి రోజున వ్రాసిన 250 శ్లోకాలను ఒక్కసారి కూడా దిద్దవలసిన అవసరం రాలేదు. దానికి కారణం గురువరేణ్యులు, గుహావతారి అయిన రమణులే. ఆ విధంగా గురు శిష్య ద్వయం కలిసి తల్లియైన ఉమకు చేసిన స్తోత్రమాలిక, నీరాజనమే ఉమాసహస్రం. ఇది రమణ గణపతుల సమష్టి రచన.

అఖిల జగన్మాతోమాతమసాతాపేనచాకులానస్మాన్
అనుగృహ్ణాత్వనుకంపాసుధార్ద్రయాహసితచన్ద్రికయా

అఖిలజగత్తులకును మాతయైన ఉమాదేవత - తమస్సు చేతను, తాపము చేతను బాధించబడుతున్న మమ్ములను దయామృతస్రవముచే చల్లని వెన్నెల వంటి చిరునవ్వుతో సమనుగ్రహించు గాక!

- గణపతి ముని ఉమాసహస్రం (పంతుల లక్ష్మీనారాయణ శాస్త్రి వ్యాఖ్యానము) నుండి.

నాదసుధారసంబిలను నరాకృతాయెరా - త్యాగరాజస్వామి

నాదసుధారసంబిలను నరాకృతాయెరా! ప్రణవ

వేద పురాణాగమ శాస్త్రాదులకాధారమౌ

స్వరములు యాఱొక ఘంటలు వరరాగము కోదండము
దుర నయ దేశ్యము త్రిగుణము నిరతగతి శరమురా
సరస సంగతి సందర్భములు గల గిరములురా
ధర భజనే భాగ్యమురా త్యాగరాజు సేవించు

ఓ మనసా! ప్రణవనాదమనే అమృతము యొక్క సారము ఈ భూమిపై నరుని రూపములో శ్రీరామునిగా అవతరించినది. ఈ నాదమే వేదశాస్త్ర పురాణములకు ఆధారము. ఆ శ్రీరాముని విల్లులో గల ఏడు ఘంటలు సప్తస్వరములు. శ్రీరాముని కోదండము రాగమునకు సమానమైనది. ఆ విల్లునకు గల మూడు తీగెలు దుర నయ దేశ్యములనే రాగ విభజనలు, నిరాటంకమైన లయ శ్రీరాముని శరములు. శ్రావ్యమైన సంగతులు మరియు నెరవులు శ్రీరాముని మధురమైన పలుకులు. కాబట్టే, పరమేశ్వరునిచే నుతించబడిన శ్రీరాముని భజనే ఈ భువిపై మహాభాగ్యము.

- సద్గురువులు త్యాగరాజస్వామి

రాముడు పరబ్రహ్మ స్వరూపము అని తెలుపటానికి ఇంతకన్నా గొప్ప ఉదాహరణ ఎక్కడ దొరుకుతుంది చెప్పండి? ప్రణవనాదామృత సారం శ్రీరాముడు అని పలికిన త్యాగరాజస్వామి దానికి కావలసిన ప్రాతిపదికలను అనుపల్లవి మరియు చరణంలో ఆవిష్కరించారు. శ్రీరాముని కోదండము, అందులోని భాగములు, ఆయన పలుకులకు సప్తస్వర రాగ లయాన్వితమైన సంగతులు, నెరవులకు సారూప్యత కనబరచి ఈ సంగీతానికి దివ్యత్వాన్ని చేకూర్చారు త్యాగరాజస్వామి. సమస్తమునకు రాముడే ఆధారము అన్న సంగతి వేద శాస్త్ర పురాణములకు ఆధారమైన ప్రణవ నాదంతో ఉపమానంగా అందరికీ అర్థమయ్యేలా పలికారు త్యాగరాజస్వామి. ఓంకారము నుండి జన్మించిన సప్తస్వరములు, ప్రణవ మంత్ర సారమైన శ్రీరాముడు - ఈ రెండిటినీ ఎంత చక్కగా అనుసంధానం చేసి నాదసుధారసం యొక్క గొప్పతనాన్ని మనకు రామతత్త్వం ద్వారా తెలియజేశారు. ఈ కృతిని మనోజ్ఞమైన ఆరభి రాగంలో స్వరపరచి లోకాభిరాముని తత్త్వాన్ని మన ముంగిట నిలిపారు.

కోరి వచ్చితినయ్యా కోదండపాణి - త్యాగరాజస్వామి

కోరి వచ్చితినయ్యా కోదండపాణి నిన్ను

చూచుటకెంతో సుందరమూర్తివనుచు కోరి వచ్చితినయ్యా

చిత్తానికి నీ కృప విత్తమనుచు చాల కోరి వచ్చితినయ్యా

మెండు గుణములచే నిండు కుండయనుచు కోరి వచ్చితినయ్యా

రాజాధి రాజ త్యాగరాజనుత చరిత కోరి వచ్చితినయ్యా

ఓ కోదండరామా! నిన్ను చూడాలన్న కోరికతో వచ్చితిని. నువ్వు చూచుటకు ఎంతో సుందరమైన వాడవని కోరి వచ్చితిని. ఈ మనసుకు నీ అనుగ్రహమే సంపదలనుకొని చాలా కోరి వచ్చితిని. సమస్త సద్గుణములను కలిగియున్న నిండుకుండవని నిన్ను చూడ కోరి వచ్చితిని. చక్రవర్తివి, శంకరునిచే నుతించిబడిన నీ చరిత్ర తెలుసుకొన కోరి వచ్చితిని. నన్ను అనుగ్రహింపుము.

చాతుర్మాస్యం

నాలుగు మాసాలు దీక్షగా గడిపే ఒక కర్మ. మతాచార్యులు, గురువులు, పీఠాధిపతులు వర్ష శరదృతువులున్న నాలుగు నెలలు ఒకేచోట గడపటానికి ఉద్దేశించిన వ్రతం. గృహస్థులు కూడా దీనిని పాటించవచ్చు. ఆషాఢ శ్రావణ భాద్రపద ఆశ్వయుజ మాసాలు వానలు కురిసే సమయం కాబట్టి సన్న్యాసులు ఈ నాలుగు నెలలు ఒక చోట స్థిరంగా ఉండటం మంచిదని ఇలా నాలుగు నెలల దీక్షా సాంప్రదాయాన్ని ఏర్పాటు చేశారు అని ఒక వివరణ. ఇప్పుడు చాలా మంది దీనిని రెండు నెలలకు తగ్గించి పాటిస్తున్నారు.

శృంగేరి శారదాపీఠం వారి ప్రకారం ఇది ఒక వ్రతం. వేదాల ప్రకారం పక్షా వై మాసాః అనగా ఒక పక్షాన్ని మాసంగా పరిగణించి ఈ వ్రతాన్ని రెండు నెలలు చేస్తారు. దీనిని వర్షఋతువులో పాటిస్తారు. ఈ సమయంలో గురువులు పరబ్రహ్మను ధ్యానిస్తూ శిష్యులకు ఉపనిషత్తులు, సాంఖ్యమును బోధిస్తారు.

సమాగతేభ్యోऽన్తేవసద్భ్యః ఔపనిషదం సాంఖ్యం ప్రతిపాదయంతో వర్తామహే

చాతుర్మాస్య సంకల్పం చేసే ముందు వ్యాసపూజ నిర్వహించి, దక్షిణామూర్తిని, శివుని, ఆచార్య పరంపరను, బ్రహ్మవిద్యా ప్రతిపాదకులకు, గురువులను, బోధకులను స్మరించుకుంటరు. సాధారణంగా సన్న్యాసులకు ఏ విషయముపైనా అనురాగము కలుగకుండా అనేక ప్రదేశాలు తిరుగమని నారద పరివ్రాజకోపనిషద్ నిర్దేశించింది. కానీ, వర్ష ఋతువు సమయంలో దానికి భిన్నంగా ఒకేచోట ఉండి చాతుర్మాస్య వ్రతాన్ని ఆచరించాలి.

ఏకరాత్రం వసేద్ గ్రామో నగరే పంచరాత్రకం
వర్షాభ్యోऽన్యత్ర వర్షాసు మాసాంశ్చ చతురో వసేత్
ద్విరాత్రం న వసేద్ గ్రామో భిక్షుర్యది వసేత్తదా
రాగాదయః ప్రసజ్యేరంస్తేనాసౌ నారకీ భవేత్
గ్రామాన్తే నిర్జనే దేశే నియతాత్మాऽనికేతనః
పర్యటేత్ కీటవద్ భూమౌ వర్షాస్వేకత్ర సంవసేత్

సన్యాసి, వర్హ ఋతువులో తప్ప, ఒక గ్రామంలో ఒక్క రాత్రి, నగరంలో రెండు రాత్రుల వరకు ఉండవచ్చు. వర్షఋతువులో గ్రామంలో కానీ, నగరంలో కానీ, నాలుగు మాసములు ఉండవచ్చు. గ్రామంలో ఒక రాత్రి కన్నా ఎక్కువ ఉంటే అనురాగ్రము, కామము మొదలైనవి ఆతని దృష్టిని మరల్చవచ్చు. గ్రామం యొక్క చివర, జనులెవరూ నివసించని ప్రదేశంలో నివాసముండి నియమంగా, నేలపై తిరిగే కీటకములా భిక్షాటన చేయవలెను. వర్షఋతువులో ఒక్క చోట ఉండవచ్చు.

వర్షఋతువులో ప్రదేశాలు తిరుగుట వలన సన్యాసులకు క్రిమికీటకాదులనుండి ఆపదలు, వ్యాధులు కలిగే అవకాశముంది కాబట్టి ఒకే చోట ఉండవచ్చు అన్న వ్రతం. నిరంతర పర్యటన వల్ల బ్రహ్మ విచారమునకు ఆటంకము కలుగుతుంది కాబట్టి ఈ నాలుగు మాసాలు వారు ఒక చోట ఉండి పరబ్రహ్మను ధ్యానిస్తూ, గురు శిష్యుల సాంగత్యములో ఉండి ఆధ్యాత్మిక శాస్త్ర విషయాదులను చర్చించుకునే అవకాశం కలుగుతుంది. శృంగేరి శారదా పీఠాధిపతులు చాతుర్మాస్య సమయంలో అనేక వ్రతాలను ఆచరిస్తారు. అవి 1. శ్రావణ సోమవార వ్రతము 2. వరమహాలక్ష్మీ వ్రతము 3. గోకులాష్టమీ వ్రతము 4. వామన జయంతి 5. అనంత పద్మనాభ వ్రతము 6. ఉమామాహేశ్వర వ్రతం. ఈ ఆఖరి వ్రతంతో చాతుర్మాస్య దీక్ష ముగుస్తుంది.

మన దేశంలో ఈ వ్రతాన్ని అన్ని సాంప్రదాయాలలోని సన్యాసులు కూడా ఆచరిస్తారు. జ్ఞాన సముపార్జనకు ధ్యానానికి వారికి ఇది అత్యుత్తమమైన సమయం, శిష్యకోటికి గురువులను ఒకే చోట సందర్శించుకునే మహదవకాశం.

గురువు యొక్క కృప

చాలా సార్లు గురువంటే మన సమస్యల పరిష్కారానికో లేక మన ప్రశ్నల సమాధానానికో అనుకుంటాము. కానీ, తాబేలు బిడ్డలకు దూరంగా ఉండి గమనిస్తూ ఉన్నట్లు శిష్యుల ప్రగతిని, పరిణతిని నిత్యం గమనించి సరిదిద్దే వారు గురువులు. ఈ గురు తత్త్వం అనుభవైకవేద్యం. స్కాందపురాణంలోని బ్రహ్మ సంహితలో శివపార్వతుల సంవాదంలోని గురుగీత గురువు యొక్క గొప్పతనాన్ని 27 శ్లోకాల ద్వారా తెలిపింది. దాని సారాంశం.

గురువు బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరుడు. ఆయనే ఆ పరబ్రహ్మము. అజ్ఞానమనే అంధకారాన్ని జ్ఞానమనే అంజనముతో తొలగించే వారు గురువులు. అనంతమైన, అఖండమైన, సృష్టిలోని కదిలే, కదలని ప్రతి ప్రాణి/వస్తువు లో ఉండే బ్రహ్మ యొక్క నిజాన్ని తెలిపే వారు గురువులు. సృష్టిలో, కదిలే కదలని ప్రతి వస్తువులో ఉండే జీవాత్మ నిజాన్ని తెలిపే వారు గురువులు. చరాచారాలతో కూడిన మూడులోకాలను వ్యాపించి ఉన్న శుద్ధ చైతన్య స్వరూపమైన బ్రహ్మ గురించి తెలిపే అసి శబ్దాన్ని వివరించే వారు గురువు. ఆత్మజ్ఞానమనేది ఎవరి ద్వారా అయితే ఒకనిమిషములోని అత్యంత అల్పమైన భాగములో కలుగుతుందో వారే గురువులు. దైవము, గురువు పట్ల అత్యంత ఉన్నతమైన భక్తి కలిగిన వానికే శాస్త్రాలు తమ నిగూఢ అర్థాన్ని పూర్తిగా తెలుపుతాయి. తల్లి, తండ్రి, దైవమై సంసార భయాన్ని పోగొట్టే వారు గురువ్లు. ఎవరి వలన ప్రపంచము సత్యముగా, ప్రకాశముగా, ఆనందముగా కనిపించి, తెలుస్తుందో వారే గురువులు. మూడు అవస్థలు (జాగృతము, స్వప్నము, సుషుప్త) - వీటి యందు చేతనను కలిగిన వారు గురువులు. జ్ఞానమనే శక్తిని అధిరోహించి, తత్వము (నిజము) అనే మాలతో అలంకరించబడి, మనకు భుక్తిని, ముక్తిని ప్రసాదించే వారు గురువులు. జ్ఞానమనే అగ్ని ద్వారా అనేక జన్మల నుంచి సంప్రాప్తించిన కర్మ అనే బంధములను దహించే వారు గురువులు.

ఎవరి పాదములు కడిగిన నీరు ఈ సంసారమనే సాగరాన్ని దాటించి, అసత్యాన్ని నాశనం చేస్తుందో వారే సద్గురువులు. గు అనే అక్షరము అంధకారాన్ని, రు అనే అక్షరము తొలగించడానికి ప్రతీక. అందుకనే గురు అనే పదము అంధకారాన్ని తొలగించేదిగా పిలవబడింది. కర్మలు, మనసు, వాక్కు - మూడింటి ద్వారా గురువును ఆరాధించాలి. గురువుకు పూర్తి సాష్టాంగ నమస్కారము చేయుటకు వెనుకాడ కూడదు. గురువుకు ప్రతి నిత్యం సాష్టాంగ నమస్కారము చేసి పూజించవలెను. అలా చేయటం వలన స్థైర్యము, ఆత్మ జ్ఞానము (తాను ఎవరు అని తెలిపేది) కలుగుతాయి.గురువును మించిన తత్వము (నిజము), తపస్సు, జ్ఞానము లేదు. గురువే కారణము, ఆది (మొదలు). కానీ ఆయనకు అవి లేవు. గురువు ఉత్తమమైన దైవము. గురు మంత్రాన్ని మించిన మంత్రము లేదు. నిజమైన వివేకము జాగృతమైనప్పుడు గురువే అత్యంత హితుడని తెలుస్తుంది. అన్ని ధర్మములకు మూలము గురువే. విశ్వము గురువు యందు స్థితమైయున్నది. గురువు విశ్వవ్యాప్తమై యున్నాడు. సంసారమనే అడవిలో చిక్కుకున్న వారికి, భ్రాంతిలో జీవించే వారికి ముక్తిని కలిగగించే వారు గురువు. మూడు రకాల తాపముల(శరీరము, ప్రాణులు,దైవికము) అగ్ని నుంచి ఉపశమనము కలిగించే గంగా నది వంటి వారు గురువు. సాక్షాత్తు శివుడే అయిన గురువు ఈ జగత్తులో మనకు ఏకైక హితుడు. సర్వ విద్యలకు ప్రభువు ఆయన.ధ్యానానికి మూలము గురువు యొక్క రూపము, పూజకు మూలము గురువు యొక్క పాదములు, గురువు యొక్క పలుకులు మంత్రానికి మూలము. గురువు యొక్క కృప ముక్తికి మూలము.

ధ్యానమూలం గురోర్మూర్తిః పూజా మూలం గురోః పదం
మంత్రమూలం గురోర్వాక్యం ముక్తిమూలం గురోః కృపాః

తస్మై శ్రీ గురవే నమః