జూలై 3న ఎం. ఎస్. రామారావు గారి 105వ జయంతి. ఆయన జీవిత విశేషాలు:
మోపర్తి సీతారామారావు, తెలుగు ప్రజలకు ఎం. ఎస్. రామారావుగా చిరపరిచితులు, తెలుగు భక్తి సంగీత చరిత్రలో ఒక విశిష్ట స్థానాన్ని సంపాదించిన గాయకుడు, స్వరకర్త, రచయిత. ఆయన 1921 జూలై 3న గుంటూరు జిల్లా తెనాలి సమీపంలోని మోపర్రు గ్రామంలో జన్మించారు. తండ్రి మోపర్తి రంగయ్య, తల్లి మంగమ్మ. చిన్ననాటి నుంచే సంగీతంపై సహజమైన ఆసక్తిని పెంపొందించుకున్న ఆయన విద్యాభ్యాసాన్ని గుంటూరులోని హిందూ కళాశాలలో కొనసాగించారు. విద్యార్థి దశలోనే సంగీత పోటీల్లో ప్రతిభ కనబరిచి ప్రముఖ సాహితీవేత్త అడవి బాపిరాజు వంటి మహనీయుల ప్రశంసలు అందుకున్నారు. వారి ప్రోత్సాహం ఆయనను చలనచిత్ర సంగీత ప్రపంచం వైపు నడిపించింది.
1944లో ఆయన తెలుగు చలనచిత్ర రంగంలో నేపథ్య గాయకునిగా తన ప్రయాణాన్ని ప్రారంభించారు. తెలుగు సినీ సంగీత రంగంలో తొలి తరం నేపథ్య గాయకులలో ఒకరిగా గుర్తింపు పొందిన ఆయన రెండు దశాబ్దాలకు పైగా అనేక చిత్రాలకు గాత్రదానం చేశారు. ఘంటసాల, పెండ్యాల నాగేశ్వరరావు, టి. వి. రాజు, పి. ఆదినారాయణరావు వంటి ప్రముఖ సంగీత దర్శకులతో కలిసి పనిచేశారు. తెలుగు మాత్రమే కాకుండా తమిళం, కన్నడ చిత్రాలలో కూడా ఆయన గానం వినిపించింది. ఆయన స్వరంలో ఉన్న గంభీరత, మాధుర్యం, పదస్పష్టత కారణంగా భక్తిగీతాలు మాత్రమే కాకుండా జానపద, దేశభక్తి, సినీగీతాలు కూడా ప్రజాదరణ పొందాయి.
సినీగాయకుడిగా మంచి పేరు సంపాదించినప్పటికీ ఆయన జీవితంలో ఒక కీలక మలుపు 1960ల చివరలో వచ్చింది. సినీరంగంలో మారుతున్న పరిస్థితుల నేపథ్యంలో ఆయన సినీ అవకాశాలు తగ్గాయి. అనంతరం రాజమహేంద్రవరంలోని నవభారత గురుకులంలో గ్రంథపాలకుడిగా పనిచేస్తూ ప్రశాంతమైన జీవితాన్ని గడిపారు. ఈ కాలంలో ఆయన ఆధ్యాత్మిక చింతన మరింతగా పెరిగింది. భక్తి సంగీతమే తన జీవితానికి నిజమైన మార్గమని ఆయన విశ్వసించడం ఈ దశలోనే ప్రారంభమైంది.
ఎం. ఎస్. రామారావు జీవితాన్ని పూర్తిగా మార్చివేసిన సంఘటన 1971 భారత–పాకిస్తాన్ యుద్ధం. ఆయన పెద్ద కుమారుడు బాబూరావు భారత వైమానిక దళంలో పైలట్గా దేశసేవలో పాల్గొన్నారు. యుద్ధ సమయంలో కుమారుడి క్షేమంపై తీవ్ర ఆందోళనకు గురైన ఆయన ఆంజనేయస్వామిని శరణు వేడుతూ భక్తిపూర్వకంగా ప్రార్థనలు చేశారు. ఆ సమయంలో తులసీదాసు రచించిన హనుమాన్ చాలీసాను సరళమైన, మధురమైన తెలుగులో భావానువదించి, స్వయంగా స్వరపరచి ఆలపించారు. అనంతరం ఆయన కుమారుడు క్షేమంగా తిరిగి రావడం ఆయన భక్తిని మరింత దృఢపరిచింది. ఈ సంఘటన ఆయనను సినీ గాయకుని నుండి భక్తి గాయకునిగా మార్చిన జీవిత మలుపుగా నిలిచింది.
తెలుగు హనుమాన్ చాలీసా అపూర్వమైన ఆదరణ పొందిన తరువాత ఆయన వాల్మీకి రామాయణంలోని సుందరకాండను గేయరూపంలో ప్రజలకు అందించారు. సంస్కృత గ్రంథంలోని భావగాంభీర్యాన్ని ఏమాత్రం తగ్గించకుండా, అదే సమయంలో సాధారణ భక్తుడు కూడా సులభంగా అర్థం చేసుకునే విధంగా మధురమైన రాగాలలో ఆలపించడం ఆయన అసాధారణ ప్రతిభకు నిదర్శనం. అనంతరం బాలకాండ, అయోధ్యకాండ, అరణ్యకాండ, కిష్కింధాకాండ వంటి భాగాలను కూడా గేయరూపంలో అందించారు. ఆయన ఆలపించిన ఈ గేయాలు ఆకాశవాణి, దూరదర్శన్ ప్రసారాల ద్వారా విస్తృతంగా ప్రజల్లోకి చేరాయి. గ్రామోఫోన్ రికార్డులు, ఆడియో క్యాసెట్ల రూపంలో ఆయన గానం దాదాపు ప్రతి తెలుగు ఇంటిలో నిత్య పారాయణంలో భాగమైంది.
ఎం. ఎస్. రామారావు గానంలోని అత్యంత విశిష్టత పదస్పష్టత. ప్రతి పదం, ప్రతి అక్షరం శ్రోతకు స్పష్టంగా వినిపించేలా ఆయన ఆలాపన ఉండేది. శాస్త్రీయ సంగీతంలో దృఢమైన పునాది ఉన్నప్పటికీ క్లిష్టమైన అలంకారాల కంటే భావవ్యక్తీకరణకు ఆయన అధిక ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు. అందువల్ల సంగీత పరిజ్ఞానం లేని వారికీ ఆయన గానం హృదయాన్ని తాకేది. ఆయన స్వరంలో భక్తి, వినయం, ఆత్మీయత సహజంగా మిళితమై ఉండేవి. ముఖ్యంగా సుందరకాండను ఆయన ఆలపించిన తీరు లక్షలాది మంది భక్తులకు ఆధ్యాత్మిక అనుభూతిని కలిగించింది. తెలుగు భక్తి సంగీత చరిత్రలో సుందరకాండ గానానికి ఆయన ఒక ప్రత్యేకమైన ప్రమాణాన్ని నెలకొల్పారు.
1975లో జరిగిన ప్రపంచ తెలుగు మహాసభల్లో ఆయన గానం విశేష ఆదరణ పొందింది. భక్తి సంగీత ప్రచారంలో ఆయన చేసిన విశిష్ట సేవలకు గుర్తింపుగా 1977లో ఆయనకు “సుందరదాసు” అనే బిరుదు లభించింది. ఆ తరువాత ఆయన పేరు చెప్పగానే తెలుగు హనుమాన్ చాలీసా, సుందరకాండ గానం గుర్తుకు వచ్చేంతగా ప్రజల మనసుల్లో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయారు.
1992 ఏప్రిల్ 20న హైదరాబాద్లో ఎం. ఎస్. రామారావు పరమపదించారు. అయితే ఆయన గానం, ఆయన భక్తి సందేశం నేటికీ సజీవంగానే ఉన్నాయి. అనేక దేవాలయాలలో, గృహాలలో, ఆధ్యాత్మిక కార్యక్రమాలలో ఆయన ఆలపించిన తెలుగు హనుమాన్ చాలీసా, సుందరకాండ నిత్యం వినిపిస్తూనే ఉన్నాయి. భక్తిని సంగీతంతో మేళవించి సామాన్య ప్రజల హృదయాలకు చేరవేసిన మహోన్నత గాయకుడిగా ఆయన తెలుగు సంస్కృతిలో చిరస్థాయిగా నిలిచారు.
ఎం. ఎస్. రామారావు గారి ఆధ్యాత్మిక వారసత్వం నేటికీ ఆయన కుటుంబ సభ్యుల ద్వారా సజీవంగా కొనసాగుతోంది. ముఖ్యంగా ఆయన మనవడు పోలాప్రగడ శ్రీనివాస్ తన తాతగారి భక్తి సంపదను పరిరక్షించడం, ప్రచారం చేయడం తన జీవిత ధ్యేయంగా స్వీకరించారు. తెలుగు హనుమాన్ చాలీసా, సుందరకాండ గాన పారాయణాన్ని భారతదేశంతో పాటు విదేశాలలోని తెలుగు భక్తులకు చేరవేస్తూ అనేక ఆధ్యాత్మిక కార్యక్రమాలను నిర్వహిస్తున్నారు. ఆయన గాత్రంలో తాతగారి గానశైలి, పదస్పష్టత, భక్తిభావం ప్రతిఫలించేలా సుందరకాండ పారాయణాలను నిర్వహిస్తూ యువతరానికి ఈ అమూల్యమైన ఆధ్యాత్మిక వారసత్వాన్ని పరిచయం చేస్తున్నారు. శ్రీ ఎం. ఎస్. రామారావు స్మారక కార్యక్రమాలు, సుందరకాండ ప్రచార యజ్ఞాలు, ఆయన ధ్వని రికార్డుల పరిరక్షణ వంటి కార్యక్రమాల ద్వారా ఈ గొప్ప సంపదను భావితరాలకు అందించేందుకు కృషి చేస్తున్నారు. ఈ విధంగా ఎం. ఎస్. రామారావు గారి స్వరం నిశ్శబ్దమైనప్పటికీ, ఆయన భక్తి సందేశం, శ్రీరామనామ ప్రచారం, ఆంజనేయ భక్తి పోలాప్రగడ శ్రీనివాస్ సేవల ద్వారా నిరంతరం ప్రజల్లో ప్రతిధ్వనిస్తూ తరతరాలకు ఆధ్యాత్మిక స్ఫూర్తిని అందిస్తున్నాయి.
.jpeg)
