శ్రీగణనాథం భజరే చిత్త పరాశక్తి యుతం

శ్రీగణనాథం భజరే చిత్త పరాశక్తి యుతం

నాగ యజ్ఞ సూత్ర ధరం నాద లయానంద కరం

ఆగమాది సన్నుతం అఖిల దేవ పూజితం

యోగిశాలి భావితం భోగిశాయి సేవితం

రాగద్వేషాది రహిత రమణీయ హృదయ విదితం

శ్రీగురుగుహ సమ్ముదితం చిన్మూల కమలస్థితం

"ఓ మనసా! సకల గణములకు అధిపతియైన, ఆదిపరాశక్తితో యున్న వినాయకుని భజించుము

సర్పమును యగ్జోపవీతముగా ధరించిన వానిని, నాదమును, లయమును ఆనందకరముగా చేయువానిని భజించుము.

వేదములలో నుతించబడిన వానిని, సమస్త దేవతలచే పూజించబడిన వానిని, యోగులలో ఉత్తమునిగా భావించబడిన వానిని, శ్రీమహావిష్ణువుచే సేవించబడిన వానిని, రాగద్వేషములకు అతీతమైన, అందమైన హృదయములలో అగుపించేవానిని, సుబ్రహ్మణ్యునికి ఆనందం కలిగించే వానిని, చిత్ యొక్క మూలమనే కమలములో నివసించే వినాయకుని భజించుము. "

ముత్తుస్వామి దీక్షితులు పరదేవతానుగ్రహంతో ఆ తల్లిపైనే కాకుండా, సమస్త దేవతలపైనా అద్భుతమైన మంత్ర సమానమైన కృతులను రచించారు. వాతాపి గణపతిం భజే లో విఘ్నేశుని తత్త్వాన్ని పరిపూర్ణమైన ఆధ్యాత్మిక వికాసంతో ఆవిష్కరిస్తే ఈ శ్రీ గణ నాథం భజరే లో దాని యొక్క సూక్ష్మ రూపాన్ని ప్రతిపాదించారు.

గణపతి జ్ఞానమునకు, బుద్ధి వికాసానికి, అష్టైశ్వర్య సిద్ధికి ప్రతీక అని మనం ఇహములో భావించితే దేహములో మూలాధార చక్రమందు నిలిచే దేవతా స్వరూపమని ఈ కృతిలో ప్రస్తావించారు. పరాశక్తితో కూడి ఉండే గణపతికి ఒక ప్రత్యేకత ఉంది. శ్రీవిద్యా చిద్భవానందుడు అని గణపతికి పేరు. ఆ పరాశక్తి చిత్ నుండి ఆమె ఆనందముగా ఉన్నప్పుడు ఉద్భవించినాడు గనుక ఆమెలోని సచ్చిదానందమునకు గణపతి ప్రతీక. తల్లీ బిడ్డలుగా కన్నా సమస్త జగత్తునందు వ్యాపించి యున్న ఆదిపరాశక్తి, ఆ శక్తిలోని మూలము గణపతిగా భావించితే ఆ గణపతి-పరాశక్తిలను వినాయక చవితితో పాటు దీపావళి వంటి పండుగలలో పూజించే ఆనవాయితీ ఎందుకు వచ్చిందో అర్థమవుతుంది. కన్నడ దేశంలో వినాయక చవితిని గౌరీగణేశుల పూజగా వైభవంగా జరుపుకుంటారు. ఈ సాంప్రదాయం ఇతర ప్రాంతాలలో కూడా అనాదిగా ఉంది.

దీక్షితుల వారు ఈ నిగూఢమైన రహస్యాన్ని తన గణపతి కృతులలో ఇనుమడింపజేశారు. నాగయజ్ఞ సూత్రధరం నాదలయానందకరం అని అనటంలో పరమేశ్వరుని వైభవాన్ని గణపతి ఎలా పొందాడో మనకు తెలియజేసే ప్రయత్నం చేశారు కృతికర్త. శంకరుని శక్తితో నాదము, లయములో మనకు కలిగే ఆనందానికి కారకుడు గణపతి. అంటే మనలో ఆయా నాడులను ప్రేరితం చేసి మనలను ఆ దివ్యనాదహేలను రమించేలా చేయువాడు అని అర్థం. ఎంత అద్భుతమైన భావమో చూడండి. వేదములలో నుతించబడిన వాడు, అంటే? సనాతనుడు. వేదములకు ఆద్యంతములు లేవు. కాబట్టి ఆయన శాశ్వతుడు. సమస్త గణములకు అధిపతిగా ఊరకే నియమించబడలేదు. ఆది దంపతుల శక్తి ఏకమై గణపతిరూపంలో ఆవిర్భవిస్తే ఆ రూపము గణములకు అధిపతిగా ఉపయుక్తమైంది. ఆ పార్వతీ పరమేశ్వరుల పట్ల అపారమైన భక్తి కలిగిన గణపతి ఏ విధంగా నారాయణ మంత్రాన్ని జపించి గణాధిపత్యం పొందాడో మనందరికీ తెలిసిందే. ఆదిపరాశక్తి చిత్ నుండి ఉద్భవించిన వాడు, శంకరుని మూలాధారమందు నివసించువాడు కాబట్టే ఉత్తమమైన యోగిగా భావించబడ్డాడు. ఇంతటి యోగి రాగద్వేషములకు అతీతమైన వాడు, అందమైన హృదయములలో కనిపించేవాడు అని దీక్షితులవారు తరువాతి సాహిత్యంలో నుతించారు. అఖరి పంక్తిలో శ్రీగురుగుహ సమ్ముదితం చిన్మూల కమలస్థితం అని ఆయన ప్రస్తుతించారు. ఇక్కడ గురుగుహుడంటే ఆయన ముద్ర కాబట్టి తనకు ఆనందాన్ని కలిగించినవాడు అని అర్థం గోచరించినా, అసలు విషయం కార్తికేయునికి ఆనందం కలిగించినవాడు అని అర్థం. శరీరంలో నడుము క్రింది భాగాన ఉన్న మూలాధార చక్రమునకు అధిదేవత గణపతి. ఈ చక్రము కళంకములేని, నిర్మలమైన, అప్పుడే పుట్టిన బాలుని యొక్క ఆనంద స్థితిని సూచిస్తుంది. సరైన విధంలో జాగృతమైతే రాగద్వేషములకు అతీతమైన జ్ఞానమును కలిగిస్తుంది. ఇదీ గణపతి తత్త్వం. నాలుగు రేకుల కమలంలో 'లం' అనే బీజాక్షరంతో గణపతి ఈ మూలాధార క్షేత్రంలో నివసిస్తాడు.

దీక్షితులవారు కృతులలో దేవతామూర్తి లక్షణాలు, యంత్ర మంత్ర సారములు చాల సూక్ష్మంగా, పవిత్రంగా అవిష్కరించారు. ఈశమనోహరి రాగంలో కూర్చబడిన శ్రీగణనాథం భజరే గణపతి వైభవాన్ని ఇదే లక్షణాలతో రచించబడింది. పిల్లలు నేర్చుకుని పాడేలా ఈ కృతి సాహిత్యం మరియు స్వరాలు ఉంటాయి.

యూట్యూబ్ వీడియో వీక్షించండి.

పాప్ సంగీత మహారాణి - ఉషా ఊతుప్

నిండైన విగ్రహం, పెద్ద అంచు కంచిపట్టు చీర, నుదుటన రూపాయి బిళ్లంత పెద్ద బొట్టు,కళ్లకు కాటుక,మెడలో నగలు, చేతులనిండా గాజులు, చక్కగా అల్లుకున్న జడ, తలలో బోలెడు మల్లెపూలు,ఎక్కడున్నా గుర్తుపట్టే చక్కని నవ్వు...ఏవండోయ్ పాతసినిమాల్లో కథానాయికో లేక ఏ ఎమ్మెస్ సుబ్బులక్ష్మి గారో అనుకొని పొరబడేరు...ఆవిడ పాడితే సింహం గర్జించినంతలా నినదిస్తుంది, ఆవిడ పాటలో మధువొలుకుతుంది, ఆవిడ ఉత్సాహం చూస్తే పదహారేళ్ల పడుచు పిల్లా అనిపిస్తుంది. ఆవిడ పేల్చే ఛలోక్తులకు, కనబరచే సమయస్ఫూర్తికి ప్రేక్షకులు పొట్టలు చెక్కలయ్యేలా నవ్వి కరతాళ ధ్వనులతో హాలు మారు మ్రోగాల్సిందే. ఆవిడ వైవిధ్యానికి ప్రతిబింబం, సాంప్రదాయానికి దర్పణం...భారతీయ సంగీత సామ్రాజ్యంలో తొలి పాప్ మరియు జాజ్ సంగీత గాయని శ్రీమతి ఉషా ఊతుప్ గారి గురించి మాట్లాడుతున్నానండీ...

ఇప్పుడే ఆవిడ రెండు గంటలు ఏకధాటిగా పాడిన కచేరీ నుండి బయట పడ్డానండీ. బయట చల్లని గాలి, మంచి ఆహ్లాదకరమైన వాతావరణం. నా చెవులలో తుప్పు వదిలిపోయింది. నా చిన్ననాటి ఉత్సాహంతో మనసు నాట్యం చేసింది. రెండు గంటలపాటు నన్ను నేను మరచిపోయాను. శిల్పకళావేదికలో కూర్చున్న వేలాదిమంది లయబద్ధంగా ఆవిడ తో కలిసి జోష్ గా పాడారు.

ఒకటా రెండా? దాదాపు 50 ఏళ్ల సంగీత ప్రస్థానం పద్మశ్రీ బిరుదు పొందిన ఉష ఊతుప్ గారిది. తమిళ కుటుంబంలో ముంబాయిలో పుట్టి, కేరళీయుడిని వివాహం చేసుకొని, బెంగాలులో స్థిరపడిన విశేష గాయన ఆవిడ. సినీ సంగీతంలో ఎన్నో పాప్ మరియు ఉరకలెత్తించే పాటలు పాడటంతో పాటు ఈ ప్రపంచంలో శాంతి, సౌభ్రాతృత్వము, ప్రేమ, సహనం మొదలైన వాటికోసం తన సంగీతం ద్వారా ఎన్నో సేవలందిస్తున్నారు. ఆవిడ పాట మొదలు పెట్టగానే చిన్నా పెద్దా వయసు తేడా లేకుండా, ఆడా మగా ఆలోచన లేకుండా అందరూ నాట్యం చేసేంతగా ఆ గానం ఉత్తేజపరస్తుంది.

ఐ బిలీవ్ ఇన్ మ్యూజిక్ అన్నది ఆవిడ నినాదం. అవధుల్లేని ఆనందాన్ని కలిగించటానికి తన జీవితం చేశానని ఆవిడ చెప్పిన మాటలు కచేరీలలో ఆవిడ పాట శైలి గమనిస్తే అర్థమవుతుంది. ప్రతి ఒక్కరిలోనూ ఒక గాయకుడు ఉన్నాడు. ఆ గాయకుడు తన సంకోచాన్ని విడిచి హాయిగా పాడితే ఒత్తిడి తొలగి శాంతి చేకూరుతుంది అన్న భావాన్ని విశ్వసించి ప్రేక్షకులను తనతో పాటు పాడించి ఆ కార్యక్రమాన్ని ఒక కుటుంబ గానంలాగా చేస్తారు ఉషా ఊతుప్ గారు. ఎన్నో స్వచ్ఛంద సంస్థలకు, సామాజిక సేవా సంస్థలకు, ప్రకృతి వైపరీత్యాలకు విరాళాల సేకరణకు ఆవిడ గత నలభై ఏళ్లుగా కచేరీలు చేస్తూనే ఉన్నారు.

68 ఏళ్ల వయసులో ఏ మాత్రం గాత్రధర్మం తగ్గని స్వరపేటిక ఆవిడది. 2012 సంవత్సరంలో సాత్ ఖూన్ మాఫ్ అన్న చలన చిత్రానికి ఆమెకు ఫిలింఫేర్ ఉత్తమ నేపథ్యగాయని పురస్కారం లభించింది. 1970, 80 దశకాలాలో ఆమె ఎన్నో హిందీ చలన చిత్ర గీతాలు పాడారు. వాటిలో హరే రామ హరే కృష్ణ చిత్రంలోని హరే రామ హరే కృష్ణ, డిస్కో డ్యాన్సర్ చిత్రంలోని కోయి యహా నాచె నాచె, అర్మాన్ చిత్రంలోని రంబా హో, ప్యార్ దుష్మన్ చిత్రంలో హరి ఓం హరి, షాలిమార్ చిత్రంలో వన్ టూ చ చ చ, షాన్ చిత్రంలో దోస్తో సే ప్యార్ కియా లాంటి ఎన్నో ప్రాచుర్యం పొందిన పాటలు ఉన్నాయి. ఇవే కాక ఎన్నో ప్రైవేట్ ఆల్బంలు ఎన్నో భారతీయ భాషలలో చేశారు.

ఏ భాషలో పాడితే ఆ భాష ప్రజలు ఆమెకు అభిమానులయ్యారు. సంగీతానికి భాష కుల మత ప్రాంతీయ భేదాలు లేవని నిరూపించారు. ఇతర గాయకులకు భిన్నంగా పాశ్చాత్య సంగీతాన్ని భారతీయతతో కలబోసి, భారతీయతకు పట్టం కట్టి సంగీతాన్ని విశ్వవ్యాప్తం చేసిన అరుదైన మహిళ ఉషా ఊతుప్ గారు. భారతీయ స్త్రీని ఒక బలమైన శక్తిగా, ఉత్సాహవంతమైన మూర్తిగా, పరిపూర్ణమైన కళాకారిణిగా ప్రపంచానికి ఆవిష్కరించడంలో ఉషా ఊతుప్ గారి పాత్ర ఎంతో ముఖ్యమైనది. భగవంతుడు ఆమెకు ఈ సేవాభాగ్యాన్ని ఎప్పటికీ కొనసాగించాలని ప్రార్థన.  

బ్రోచేవారెవరురా? నిను వినా రఘువరా!

బ్రోచేవారెవరురా? నిను వినా రఘువరా!

ఓ చతురాననాది వందిత నీకు పరాకేలనయ్యా!

నీ చరితము పొగడలేని నా చింత దీర్చి వరములిచ్చి వేగమె నను

సీతాపతే! నాపై నీకభిమానము లేదా?

వాతాత్మజార్చితపాద! నా మొరలను వినరాదా?

ఆతురముగ కరిరాజును బ్రోచిన వాసుదేవుడవు నీవె కదా

పాతకమెల్ల పోగొట్టి గట్టిగ నా చేయి పట్టి విడువక నను 

మైసూర్ వాసుదేవాచార్యుల వారు 20వ శతాబ్దపు వాగ్గేయకారులలో ప్రముఖులు. త్యాగరాజస్వామి వారి శిష్యపరంపరకు చెందిన వీరు మైసూరులో జన్మించినా సింహభాగం కృతులు తెలుగు సంస్కృత భాషలలోనే రచించారు. పట్నం సుబ్రహ్మణ్య అయ్యరు వద్ద సంగీతం నేర్చుకొని మైసూరు మహారాజుల సంస్థానంలో విద్వాంసులుగా ఎంతో పేరొందారు వీరు. వీరి కృతులలో బ్రోచేవారెవరురా ఎంతో ప్రాచుర్యాన్ని పొందింది. మైసూరు మహారాజా జయచామరాజ వడయార్ రచించిన ఎన్నో కీర్తనలకు ఆయన సంగీతం కూర్చారు. ఆయన సంస్కృతంలో, కర్ణాటక సంగీతంలోఎంతటి విద్వాంసుడో అంతే వినయ సంపన్నుడు. ఆయన తన చివరి సంవత్సరాలను చెన్నై రుక్మిణీదేవి అరుండేల్ కళాక్షేత్రలో గడిపారు. అక్కడ ఒకసారి ఎమ్మెస్ సుబ్బులక్ష్మి గారు వచ్చి బ్రోచేవారెవరురా కీర్తన అద్భుతంగా గానం చేస్తే "నేను నా కూతురని గుర్తు పట్టలేదు, ఇంత అందంగా ఆభరణాలతో అలంకరించుకొని ఎమ్మెస్ సుబ్బులక్ష్మి గళంలో వస్తే..." అన్నారుట.200కు పైగా కృతులను రచించిన ఆయన అభినవ త్యాగరాజుగా పిలువబడ్డాడు. తన ముద్రగా 'వాసుదేవ' అనే పదాన్ని ఉపయోగించారు.  బ్రోచేవారెవరురా అనే కృతిలో ఆయన రాముని ఇలా వేడుకుంటున్నారు:

"ఓ శ్రీరామా! నువ్వు కాక నన్ను కాపాడేవారు ఎవ్వరు? ఓ బ్రహ్మాది దేవతలచే పూజించబడిన రామా! నీకు పరాకు ఎందుకు? నీ వైభవాన్ని పొగడలేను నేను. నా చింతలను తీర్చి, వరాలిచ్చి త్వరగా నన్ను బ్రోవుము!

ఓ సీతాపతీ! నీకు నాపై అభిమానము లేదా? ఓ హనుమంతునిచే కొలువబడిన పాదాములు కలవాడా! నా ప్రార్థనల్ను వినుము! ఆ గజేంద్రుడు ప్రార్థించగానే ఆత్రముగా వచ్చి బ్రోచిన శ్రెహరివి నీవు కదా! నా పాపాలన్నిటినీ పోగొట్టి నా చేయిని గట్టిగా పట్టుకొని నన్ను విడువకుము!"

మానవుడు శరీరంలో శక్తి, వయసు ఉన్నంత కాలం అహంకారం విర్రవీగి భగవంతుడు గుర్తుకు రాడు. కష్టాలు ఎదుర్కొన్నప్పుడు, శరీరం క్షీణించినప్పుడు, ధైర్యము కోల్పోయినప్పుడు పరమాత్మను తలచుతాడు. దీనికి చక్కని ఉదాహరణ భాగవతంలోని గజేంద్ర మోక్షం. మదగజం ఆడ ఏనుగులతో సరససల్లాపాలాడుతూ సరస్సులో క్రీడిస్తుండగా స్థానబలిమి కలిగిన మొసలి ఆ కరిరాజు కాలిని పట్టిన సన్నివేశంలో ఆ ఏనుగు శరీరంలో శక్తిని నశించి, ప్రాణములు పట్టుకోల్పోయి, మూర్ఛ వచ్చే పరిస్థితులలో పరమాత్మను దీనంగా ప్రార్థిస్తాడు. అపుడా అ హరి పరుగు పరుగున వచ్చే సన్నివేశాన్ని మహాకవి  పోతన ఎంతో అద్భుతంగా వివరించారు:

సిరికింజెప్పడు శంఖచక్రయుగముం జేదోయి సంధింపడే

పరివారంబును జీరడభ్రగపతిం బన్నింపడాకర్ణికాం

తరధమ్మిల్లము జక్కనొత్తడు వివాదప్రోత్థిత శ్రీకుచో

పరిచేలాంచలమైన వీడడు గజప్రాణావనోత్సాహియై

"గజేంద్రుని ప్రాణములను రక్షింపవలెనను ఉత్సాహము ఉరకలు వేస్తుండగా ఆ శ్రీహరి, శ్రీదేవికైన చెప్పడు, శంఖచక్రములను ధరించడు, అనుచరులనెవ్వరిని పిలువడు, పక్షిరాజైన గరుడుని సిద్ధపడుమని తెలుపడు. చెవుల వరకు జాలువారిన కేశములనైనను సవరించడు. తనవ్రేళ్లకు చుట్టుకొనిన శ్రీదేవి యొక్క పైటచెంగును కూడా విడిచి పెట్టకుండా అట్లే లేచి వడి వడిగా ఆకాశ మార్గమున నడచి పోసాగెను"

ఆ విధంగా హరి వచ్చి మకరిని చక్రంతో సంహరించి కరిని కాపాడుతాడు. ఈ ఘట్టాన్ని కృతికర్త బ్రోచేవారెవరురాలో ప్రస్తావించారు. వాగ్గేయకారులు మన శ్రుతి స్మృతి పురాణాలను తమ సంకీర్తనలలో ప్రస్తావించటం వారి సనాతనధర్మ బద్ధతను, జ్ఞానాన్ని సూచిస్తుంది. వాసుదేవాచార్యుల వారి రచనా శైలి భక్తిమార్గాన్ని ప్రబోధించే భాగవతంలోని భక్తుల శైలికి సారూప్యత కలిగింది. గజేంద్రుని శ్రీహరి కాపాడిన వృత్తాంతము దాదాపుగా ప్రతి వాగ్గేయకారుడూ ప్రస్తావించాడు. త్యాగరాజ స్వామి తన కృతులు 'మరి మరి నిన్నే', 'ఈ మేను కలిగినందుకు ', 'మురిపెము కలిగ గద ', రామదాసు 'ఏమయ్య రామ ', 'పాహిమాం శ్రీ రామా ' అన్న కీర్తనలలో,  అలాగే అన్నమాచార్యుల వారు ఎన్నో సంకీర్తనలలో  దీనిని ప్రస్తావించారు. కారణం - అందులో జీవి ప్రవృత్తి, పరమాత్మ కరుణ చాలా అద్భుతంగా వివరించబడటం వలన. సారాంశం - వాసనలు తొలగి, వికారములు నశించి, భక్తితో కూడిన శరణాగతితో ప్రార్థించినపుడు పరమాత్మ తప్పక అనుగ్రహిస్తాడు. మన సంకల్ప లోపము, ప్రయత్న లోపము తప్ప ఆయన అనుగ్రహానికి లోపమే లేదు. బ్రోచేవారెవరురా అని ఇంత అద్భుతంగా నుతించిన వాసుదేవాచార్యుల వారిని కూడా శ్రీరాముడు అలాగే అనుగ్రహించాడు.

ఎందరో మహానుభావులు అందరికీ వందనములు!

ఎమ్మెస్ సుబ్బులక్ష్మి గారి గళంలో బ్రోచేవారెవరురా.

శ్రీనాథుని చాటు పద్యాలు - పల్నాడు విశేషాలు

కవులు దేశకాలమాన పరిస్థితులను, ప్రజల సామాజిక పరిస్థితులను తమ రచనలలో వివరించి ఉండకపోతే మనకు వారసత్వంగా ఏమీ మిగిలేదు కాదు. అన్నీ కాలగర్భంలో నామరూపాలు లేకుండా పోయేవే. పల్నాడు చరిత్ర శ్రీనాథుని రచనల ద్వారా మనకు శాశ్వతమైంది.

శ్రీనాధుడు కవిసార్వభౌముడు అన్న బిరుదు పొందిన గొప్ప కవి. కాకపోతే తన కృతులను అశాశ్వతమైన రాజులకు సమర్పించి, వారి మెప్పు కోసం రచనలు చేసి, భోగభాగ్యాలు అనుభవించి ఆ రాజులు అంతరించాక గర్భదారిద్ర్యంలో పన్నులు కట్టలేక దుఃఖిస్తూ మరణించాడు.

నాగార్జునసాగర్ డాం దిగువ దక్షిణ భాగాన గల గుంటూరు జిల్లాలోని కొంత భాగాన్ని పల్నాడు అంటారు. పొందుగుల, మాచర్ల, వెల్దుర్తి, గురజాల, రెంటచింతల, పిడుగురాళ్ల, గుత్తికొండ,కారంపూడి మొదలైన ప్రాంతాలు పల్నాడుగా పరిగణించబడతాయి. పల్లవరాజులు పాలించిన ప్రాంతం కాబట్టి పల్లవనాడు, అది రూపాంతరం చెంది పల్నాడుగా ప్రసిద్ధి చెందింది. సున్నపు రాళ్లు, మండే ఎండలు, తుమ్మ చెట్లు...అప్పట్లో సాగు నీటి వ్యవస్థ లేక వెనుకబడిన ప్రాంతంగా ఉండేది. ప్రబంధకవి శ్రీనాథుడు ఇక్కడి చరిత్రను పల్నాటి వీరచరిత్రగా అద్భుతంగా రచించాడు.

దాయాదులైన నలగామ రాజు, మలిదేవ రాజుల మధ్య జరిగే పోరాటం ఈ పల్నాటి వీరచరిత్ర ఘట్టం. పల్నాటి వీరులైన బ్రహ్మనాయుడు, బాలచంద్రుడు, నాయకురాలు నాగమ్మ మొదలగు వారి ఈ యుద్ధంలో పాల్గొంటారు. పల్నాడులోని కారంపూడి (కార్యమపూడి ఈ విధంగా రూపాంతరం చెందింది) ఈ యుద్ధానికి రణభూమి. ఎందరో వీరులు ప్రాణాలు కోల్పోయి వంశాలు నశించిపోతాయి ఈ యుద్ధంలో.

ఇటువంటి సీమలో శ్రీనాథుడు విస్తృతంగా పర్యటించాడు. అక్కడి ప్రజల పేదరికాన్ని చాటు పద్యాలలో రచించారు.

జొన్న కలి, జొన్న యంబలి, 

జొన్నన్నము, జొన్న కూడు, జొన్నలె తప్పన్

సన్నన్నము సున్న సుమీ

పన్నుగ పల్నాటి సీమ ప్రజలందరకున్!

కలి అంటే ఈనాటి వారికి తెలియకపోవచ్చు. బియ్యాన్ని కడుగగా వచ్చిన నీటిని పులియబెడితే దానికి కలి అంటారు. పేదలకు బియ్యం ఎక్కడ? అందుకని ఆ కలికి కూడా జొన్నలే, గంజి కూడా జొన్నలదే, అన్నము కూడా జొన్నలతో వండినదే. ఏది తిన్నా జొన్నలతోనే అక్కడ దొరికింది. పల్నాటి సీమలో ప్రజలందరికీ సన్నబియ్యముతో అన్నము దొరకనే లేదుట.

చిన్న చిన్న రాళ్లు చిల్లర దేవళ్లు

నాగులేటి నీళ్లు నాపరాళ్లు

సజ్జ జొన్న కూళ్లు సర్పంబులును దేళ్లు

పల్లెనాటి సీమ పల్లెటూళ్లు

చిన్న రాళ్లతో ఇళ్లు, వైభవంలేని దేవస్థానాలు, నాపరాళ్లు, నాగులేరు నీళ్లు, సజ్జలు, జొన్నల అన్నము, పాములు, తేళ్లతో ఉన్నాయిట పల్నాటిలోని పల్లేటూళ్లు. నాగులేరు దాచేపల్లి దగ్గర ఇప్పటికీ చూడవచ్చు. ఇక్కడ నాయకురాలు నాగమ్మ విగ్రహం కూడా ఉంది. పల్నాడులో ఇప్పటికీ చిన్న చిన్న రాళ్లతో పేర్చిన ఇళ్లు, ప్రహరీ గోడలు, పాములు తేళ్లు బాగా కనిపిస్తాయి.

రసికుడు పోవడు పల్నా

డెసగంగా రంభ యైన నేకులె వడుకున్

వసుధేశుడైన దున్నును

కుసుమాస్త్రుండైన జొన్న కూడే కుడుచున్

ఈ చాటువులో శ్రీనాథుని వ్యంగ్యాన్ని గమనించవచ్చు. రసికుడు ఈ ప్రాంతానికి రాడట, రంభ కూడా ఇక్కడ ఏకులు (నూలు వడకటానికి గింజలు తీసిన మెత్తటి పత్తి) వడుకుతుందట. పత్తి చెట్లు కూడా పల్నాటి ప్రాంతంలో బాగా కనిపిస్తాయి. రాజైనా కూడా ఇక్కడ భూములు దున్నుతాడట, మన్మథుడు కూడా ఇక్కడ జొన్న కూడే తింటాడట. వ్యంగ్యాస్త్రాలు, అతిశయోక్తి చాటు పద్యాలలో చక్కగా వ్యక్తమవుతాయి. దానికి ఉదాహరణ ఈ పద్యము.

సిరిగల వానికి జెల్లును

దరుణుల పదియారు వేల దగ బెండ్లాడన్

దిరిపెమున కిద్దరాండ్రా

పరమేశా గంగ విడుము పార్వతి చాలున్

శ్రీనాథుని ప్రసిద్ధి చెందిన చాటు పద్యాలలో ఇది మొదటిది. పల్నాటి సీమలో నీటి ఎద్దడిని చూసి భరించలేక ఈ పద్యాన్ని వ్రాసాడు ఆయన. ఓ పరమేశ్వరా! సిరిని గల ఆ శ్రీకృష్ణునికి పదహారువేలమందిని పెళ్లాడితే చెల్లింది. బిచ్చమెత్తుకునే నీకు ఇద్దరు ఎందుకు, పార్వతి చాలు, గంగను ఈ ప్రాంతపు ప్రజల కోసము విడిచిపెట్టు అని ప్రార్థిస్తాడు.

ఇలా పల్నాటి పరిస్థితులను వివరించాడు శ్రీనాథుడు. ఇంకొన్ని పద్యాలలో కార్యమపూడిని, గురజాలను, మాచర్ల చెన్నకేశవుని గూర్చి కూడా ఆయన వర్ణించాడు. ఆ వివరాలు రెండో భాగంలో.

బాధ్యతలు - నిజాలు

చెవులలో ఇయర్ ఫోన్సు, నడుముల క్రిందకు జారే జీన్సు ప్యాంటు, చేతులు లేని టీ షర్ట్, రెండు భుజాలపై ఏ రూపమో తెలియని పచ్చబొట్లు...జుట్టుకు పెయింటు వేశాడా అన్నట్లుగా నిక్కబొడిచిన వెంట్రుకలు, కాళ్లకు చెరో రంగు జోళ్లు, కళ్లకు నల్లని సన్ గ్లాసెస్.."ఓ మధూ ఓ మధూ నా మనసు నాది కాదు ఓ మధూ"....అని బన్నీ పాటను పాడుకుంటూ "మమ్మీ బై" అని చెప్పి ఇంటి బయట ఉన్న హార్లీ ఎక్కి రయ్ రయ్ అనేలా స్టార్ట్ చేసి దూసుకు వెళ్లిపోయాడు 'మ్యాడీ'. గుమ్మం ముందేమో వేంకటేశ్వర్లు, వరలక్ష్మి అని బోర్డు ఉంది,కొడుకు పేరు 'మ్యాడీ' ఏంటా అని ఆశ్చర్యపోతున్నారా? తల్లిదండ్రులు చక్కగా వేణుమాధవ అని పేరుపెడితే స్టైలుగా మ్యాడీ అని మార్చుకున్నాడు. ఇక ఈ 20 ఏళ్ల కుర్రాడి సంగతి అటుంచి, వీడి చెల్లెలు 17 ఏళ్ల సుమ దగ్గరకు వెళదాం. హమ్మయ్య పేరు మటుకు పరవాలేదండోయ్. ఊపిరి పీల్చుకున్నారా? గదిలో చూడండి. నడుము క్రింద ఒక ఆరంగుళాల వరకు బట్టలు వేసుకొని, అదే విధంగా పైన కూడా ఆచ్ఛాదన అరకొరగా వస్త్రాలున్న వీరవనితల ఫోటోలు నలుదిక్కులా..విడిచిన బట్టలు చెల్లాచెదురుగా, ఎంగిలి ప్లేటు, గ్లాసు చదువుకునే బల్లమీద. మడిమలు నాలు అంగుళాల ఎత్తుగల చెప్పులు ఎదురుగా...చెప్పనలవి కాదు ఆ గది రూపం.

ఇదీ నేటి మన కథకు వేదిక. వేంకటేశ్వర్లు ఆగర్భ శ్రీమంతుడు. తండ్రి వారసత్వంగా వచ్చిన రియల్ ఎస్టేటు వ్యాపారాన్ని మరింత వృద్ధి చేసి నాలుగు చేతులు ఆరు మెదళ్లుగా సంపాయించాడు. భార్య వరలక్ష్మి రాజకీయాల్లో ఆరితేరిన మహిళ. రాష్ట్ర మంత్రివర్గంలో సీనియర్ మంత్రి. నిరంతరం వచ్చిపోయే వారు, ఫోన్లు, ఎత్తుకు పై ఎత్తులు ఆమె దినచర్య. వేంకటేశ్వర్లు జీవితమంతా కష్టపడి ఒక 10 కోట్లు వెనకేస్తే వరలక్ష్మి రెండేళ్లలో సంపాయించింది ఆ డబ్బును. బంజారాహిల్స్ నివాసం. ఇద్దరికీ మహాభక్తి సుమా. పూజలు, వ్రతాలు, హోమాలు, ప్రపంచంలో కనీ వినీ ఎరుగని దేవుళ్ల ఉపాసనలు...

త్వరలో కొడుకు కాలేజీ చదువు పూర్తవతుంది వాడిని ఎంబీయే చదివించి తన వ్యాపారంలోకి దింపాలని తండ్రి ఆశ. కూతురును తన తరువాత ఎమ్మెల్యేగా తీర్చిదిద్దాలని తల్లి కోరిక. దీనికోసం చేయని పూజలేదు, మొక్కని దేవుడు లేడు. వీళ్లకు కనిపించని దేవుడిదే తప్పు వీళ్ల పూజలందుకోలేకపోతే అన్నట్లు ఉంటుంది వ్యవహారం. వృత్తులు వేరైనా భార్యాభర్తల ఆలోచనా విధానం ఒక్కటే. వీలైనంత సంపాదించాలి, పిల్లలకు ఇవ్వాలి, వారిని తమ వారసులుగా నిలబెట్టాలి.

"జయా! వంట ఏం చేస్తున్నావ్" అని వంటమనిషి జయను అడిగింది 80 ఏళ్ల లక్ష్మమ్మ. ఆవిడ వేంకటేశ్వర్లు తల్లి. గంజాయివనంలో తులసిమొక్క ఆవిడ. ఏం లాభం? పండుటాకులా రాలటానికి సిద్ధంగా ఉంది. కొడుకు కోడలు, మనుమడు, మనవరాలి పోకడలు చూసి కుప్పకూలిపోతుంది ఆమె హృదయం. ఎటు పరుగెడుతున్నారు వీళ్లు? డబ్బు వీళ్లను ఎంతటి హీనస్థితికి తీసుకు వచ్చింది? ఇదేనా నేను, మా ఆయన కోరుకున్నది? అని పరిపరి విధాలా ఆలోచించి ఏమీ చేయలేక దేవుడి ముందు కూర్చుని ప్రార్థించి కన్నీరు కార్చి వెళ్లి పడుకుంది.

"పెద్దమ్మ గారు, ఈరోజు పిల్లలు, అయ్యగారు అమ్మగారు బయట తింటామన్నారు. మీకు నిన్నటి కూర చారు ఉన్నాయి ఫ్రిజ్ లో. ఒక్కరి కోసం వంట ఎందుకు అని ఏమీ చేయలేదు".."మరి వంటింట్లో ఏం చేస్తున్నావే?" లక్ష్మమ్మ ప్రశ్నార్థకంగా అడిగింది. "ఆమ్లెట్ తినాలనిపించింది పెద్దమ్మ గారూ, వేసుకుని తింటున్నా"..."సొమ్మొకడిది సోకోకడిది" అని తలపట్టుకుంది ఆ అవ్వ.

రియల్ ఎస్టేట్ వ్యాపారులు మంత్రిగారితో మీటింగులో ఉన్నారు. వేంకటేశ్వర్లు మంత్రిగారితో దీర్ఘ సమాలోచనలో ఉన్నాడు. ఫోను నాలుగైదు సార్లు మ్రోగింది. కొత్త నెంబరు అని పట్టించుకోలేదు. ఒక గంట తరువాత తల్లి లక్ష్మమ్మ నుండి ఫోన్. ఎత్తాడు. ఆవిడా రోదిస్తూ "ఒరేయ్ వేంకటేశ్వర్లూ...మన మాధవ అపోలో హాస్పిటల్ లో ఉన్నాడుట. వేగంగా వెళుతూ ఉంటే లారీ గుద్దిందిట"..ఫోన్ పెట్టేసింది.  హతాశుడైనాడు వేంకటేశ్వర్లు. పరుగు పరుగున అపోలో హాస్పిటల్ చేరుకున్నాడు. భార్యకు ఫోన్ చేస్తే దొరకలేదు. విమాన ప్రయాణంలో ఉంది. పిల్లాడు స్పృహలో లేడు. "సార్! మీ అబ్బాయి హెల్మెట్ పెట్టుకోలేదు. పగలు పూటే తాగి బండి అతి వేగంగా నడుపుతున్నాడు. లారీని చూసుకోలేదు మలుపు దగ్గర. వెళ్లి గుద్దేశాడు...తలకు బలమైన గాయం తగిలింది..48 గంటల వరకు ఏమీ చెప్పలేము" అన్నాడు ఎమర్జెన్సీ డాక్టర్.

వరలక్ష్మి రెండు గంటల తరువాత ఆసుపత్రికి చేరుకుంది. భార్యను చూసి గట్టిగా ఏడ్చేశాడు వేంకటేశ్వర్లు. ఇంతలో వరలక్ష్మికి ఫోను. "మేడం..క్షమించాలి..మీకు నేరుగా ఫోన్ చేస్తున్నాను. మీ అమ్మాయి కాలేజీకి మూడు నెలలుగా సరిగ్గా రావట్లేదు. ఎవరో అబ్బాయితో బయట కనిపించిందని వేరే స్టూడెంట్స్ చెబుతున్నారు. మొదటి సంవత్సరం ఫెయిల్ అయ్యింది. ఆ పరీక్షలు కూడా రాయలేదు. పిల్ల ఆరోగ్యంగా కూడా కనిపించటం లేదు..ఇలా అయితే అమ్మాయి భవిష్యత్తు..." ఫోన్ పెట్టేసింది వరలక్ష్మి.

కళ్లెదుట జరుగుతున్నది ఏమిటో అర్థం కాలేదు. తమ కలలు కరిగిపోతున్నాయా అని ఆలోచనలో పడ్డారు ఆ దంపతులు. ఇంటికి వచ్చారు. లక్ష్మమ్మ దిగాలుగా కూర్చొని ఏడుస్తోంది. కొడుకు కోడలిని చూసింది. దగ్గరకు వెళ్లి "మీ ఇద్దరితో నేను మాట్లాడాలి". "ఏంటమ్మా! ఒక పక్క పిల్లాడు చావుబతుకుల్లో ఉన్నాడు,మధ్యలో నీ గోల ఏంటి?" "ఏంటత్తయ్యా! పిల్లలిద్దరి గురించి తల బ్రద్దలవుతోంది అంత ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటి"...

"వాళ్ల గురించే. నాయనా! పిల్లలు చేయి దాటిపోతున్నారు. అలవాట్లకు, డబ్బుకు బానిసలై జీవితంలో క్రమశిక్షణ లేకుండా ఉన్నారు. రండి చూపిస్తాను ఏమి జరుగుతోందో." అని వాళ్లిద్దరినీ  పిల్లల గదుల్లోకి తీసుకెళ్లి అక్కడ జరుగుతున్న చిందరవందర జీవితాన్ని అరాచకాన్ని వివరించింది. కళ్లముందు ఉన్న నిజాన్ని తట్టుకోలేకపోయారు ఆ భార్యాభర్తలు. సిగరెట్లు, బాటిల్సు, అశ్లీల పుస్తకాలు, డీవీడీలు, గర్భనిరోధక మాత్రలు, విడిచిన బట్టలు...ఇంకా ఇంకా ఎన్నో...

"నాయనా! డబ్బు మనలను నలుగురికి సాయపడేలా, నలుగురికి ఉపాధి కలిగించేలా, ధర్మకార్యాలు చేయటానికి ఉపయోగపడాలి. ఆ డబ్బు మన జీవితంలో బాధ్యతలను విస్మరించి, ధర్మాన్ని విడిచిపెట్టి, తప్పుదారులు పట్టి కూడాబెట్టటానికి కాదు. అమ్మా వరలక్ష్మీ! సమాజ సేవ మంచిది. ఎంతో ఉత్తమమైన సేవ. కానీ, ఇంట గెలిచి రచ్చ గెలవమన్నారు. మీరు కన్న బిడ్డలు వీళ్లు. మీకు సమయం లేకపోతే వారిని కనే హక్కు లేదు మీకు. కన్న తరువాత మీ బాధ్యత నిర్వర్తించకపోతే పరిణామాలు ఏమిటో చూశారు కదా. ఇకనైనా మేల్కొనండి. పిల్లలు ఏమి చేస్తున్నారో, ఎక్కడున్నారో, ఎవరితో తిరుగుతున్నారో, ఏమి తింటున్నారో ఇవి తెలుసుకోవటం మీ కనీస బాధ్యతలు. ఇవి పూర్తి చేసిన తరువాతే మీ వృత్తులు, సామాజిక బాధ్యతలు."

వేంకటేశ్వర్లు, వరలక్ష్మికి పరిస్థితి అర్థమయ్యింది. జరుగుతున్న ఘోర నష్టానికి కారణం తామే అని తెలుసుకున్నారు. ఆసుపత్రికి బయలుదేరి దారిలో వేంకటేశ్వరస్వామి ఆలయానికి వెళ్లారు. "స్వామీ! మా బాధ్యతలు విస్మరించి డబ్బు కోసం, పదవులకోసం మేము కన్న పిల్లలపై దృష్టి లేకుండా వ్యవహరించాము. ఇంకొక్క అవకాశం కావాలి స్వామీ! అని నిజాయితీగా ప్రార్థించారు. ఆసుపత్రికి చేరుకున్నారు. "మేడం. మీ అబ్బాయి ప్రాణానికి అపాయం లేదు. ఆపరేషన్ చేశాము. ఒక వారం ఇక్కడే ఉండాలి" అన్నాడు డాక్టర్. తల్లిదండ్రులు భగవంతునికి కృతజ్ఞతగా మొక్కారు.

సాయంత్రం సుమను పిలిచి ప్రక్కన కూర్చోబెట్టుకొని మాట్లాడారు "తల్లీ, ఇన్నిరోజులు నీతో సమయం గడప లేకపోయాము, వంటవాళ్లపై, పనివాళ్లపై వదిలేశాము...మమ్మల్ని క్షమించు" అన్నారు. "మమ్మీ, డాడీ! నాకు కూడా మా ఫ్రెండ్స్ లాగా మీతో గడపాలని, మీతో కలిసి తినాలని ఉండేది. మీకు సమయం లేక నేను ఒక అబ్బాయితో చనువుగా ఉంటున్నాను. ఇంట్లో దొరకని రిలాక్సేషన్ అతని దగ్గర పొందుదామని తప్పటడుగు వేశాను...నన్ను ఒంటరి తనం వెంటాడుతోంది. అన్నయ్య మాట్లాడడు, మీకు సమయం లేదు...అందుకని ఇలా ఉంది నా జీవితం. ఇంట్లో వంట మనిషి కూడా మీకు టైం లేదన్న విషయాన్ని అలుసుగా తీసుకుంటోంది...."

వరలక్ష్మి  కళ్ల వెంట నీళ్లు జల జల రాలాయి. వేంకటేశ్వర్లు తలదించుకున్నాడు. పిల్ల ఎంత నలిగిపోయిందో అర్థమై ఇద్దరికీ భవిష్యత్తుపై దృష్టి పెట్టాలన్న సంకల్పం కలిగింది. వేంకటేశ్వర్లు వెంటనే ఆఫీసుకు ఫోన్ చేశాడు. అక్కడ నిజాయితీగా పని చేసే ఇద్దరు ఉద్యోగులను తన ప్రాజెక్టులకు డైరెక్టర్లుగా నియమించాడు. రోజులో సాయంత్రమంతా తనకు సమయం ఉండేలా పనిని వారి మధ్య విభజించాడు. వరలక్ష్మి మంత్రి పదవికి రాజీనామా చేసి ఎమ్మెల్యేగా మాత్రం ఉండాలని నిర్ణయించుకొంది. ప్రతి ఉదయం, సాయంత్రం, వారాంతం పిల్లలతో గడిపి వారి యోగక్షేమాలు చూసుకోవాలని నిర్ణయించింది.

పదిరోజుల తరువాత "మాధవా! పద, నిన్ను నడిపిస్తాను" అని చెప్పి పార్కుకు తీసుకువెళ్లి ఒక చేతిని తన భుజంపై వేసుకొని, రెండో చేయి పట్టుకొని కొడుకును నడిపించే ప్రయత్నం చేశాడు వేంకటేశ్వర్లు. "సుమా! ఈరోజు మీ ప్రిన్సిపాల్ ను కలవాలి. వెళ్లి మనం డిస్కస్ చేసిన ప్లాన్ వివరించి ఇంకో అవకాశం ఇవ్వమని అడుగుదాం. నీకోసం గారెలు, అల్లం పచ్చడి చేశాను తిను" అంది వరలక్ష్మి. లక్ష్మమ్మ పూజా మందిరం ముందు నిలుచుని స్వామికి తన కృతజ్ఞతను తెలిపింది. ఆరు నెలల తరువాత మాధవ పూర్తిగా కోలుకున్నాడు. సుమ మొదటి సంవత్సరం పరీక్షలు పాసై రెండవ సంవత్సరం కోసం కోచింగులో చేరింది. వేంకటేశ్వర్లు, వరలక్ష్మి కేబీఆర్ పార్కులో తేలికపడిన మనస్సుతో వడివడిగా వాకింగ్ చేస్తున్నారు. "ఏవండీ! నాదో ఆలోచన! మనం అక్రమంగా సంపాదించిన డబ్బును దేవస్థానానికి సగం, వృద్ధుల ఆశ్రమానికి సగం ఇచ్చేద్దాం...నాలోని అపరాధ భావం తగ్గుతుంది...వెంటనే వేంకటేశ్వర్లు "అలాగే" అని ఓకే చెప్పి కార్యోన్ముఖుడైనాడు.

విశ్వనాథేశ్వర సంకల్పం

కార్తీక సోమవారం, కోటిపల్లి గ్రామం. ఉత్తరం వాకిలి పెంకుటిల్లు, చుట్టూ కొబ్బరి చెట్లు, వాటి మధ్య రకరకాల పూల మొక్కలు, కాయగూరల చెట్లు, ప్రధాన ద్వారం గుండా చూస్తే ఇంటికి వెనుక పక్క తులసి కోట, దానిలో ప్రకాశిస్తున్న శ్రీతులసి మొక్క, కోటలో దీపం...మధ్యాహ్నం 12:30 గంటల సమయం. ఇంటికి ఆగ్నేయాన హోమగుండం దగ్గర కంచుకంఠంతో "చతుస్సాగర పర్యంతం గోబ్రాహణేభ్యో శుభం భవతు...ఆంగీరస బార్హస్పత్య భారద్వాజ త్రయార్షేయ ప్రవరాన్విత భారద్వాజస గోత్రః ఆపస్తంభ సూత్రః కృష్ణ యజుశ్శాఖాధ్యాయీ కాశీవిశ్వనాథేశ్వర శర్మ అహం భో అభివాదయే"...అని ప్రవర పఠిస్తూ చెవులను చేతులతో తాకి అభివాదం చేశాడు ఆ బ్రహ్మజ్ఞాని. తాను చేసిన హోమ ఫలాన్ని పరమేశ్వరునికి సమర్పించి, రక్షను ధరించి హోమ గుండం వద్ద నుండి లేచి కృతజ్ఞతా భావంతో మనసులో పరమేశ్వరుని నిలిపి ప్రార్థించాడు.

"ఈశ్వరా! నీ సేవలో జీవితాన్ని గడిపే భాగ్యం కలిగించినందుకు నేను నీకు ఏమి ఇచ్చి నా రుణం తీర్చుకోగలను? నా కర్మఫలాలను నీకు సమర్పిస్తున్నాను. మంచైనా చెడైనా కన్న తండ్రిలా స్వీకరించి నన్ను కరుణించు. అమ్మా సర్వమంగళా! నీ అపారమైన దయావృష్టిని నాపై కురిపించు, నన్ను సన్మార్గంలో నడిపించు".

అడుగు వంటింటి వైపు పడిందో లేదో వరుణుడి వృష్టి పూలవానలా కురిసింది. శర్మ గారి శిరసును తాకి, జల జల శరీరమంతా తడిసి పాదాలను స్పృశించింది. తెల్లని ధోవతీ, నుదుట, భుజాలు, చేతులు, హృదయస్థానంలో తెల్లని విభూతి రేఖలు, నొసట నల్లని రక్ష, దానికి క్రింద అర్థరూపాయి బిళ్లంత బొట్టు. ఆ వర్షం కురిసి ఆయన శిరసుపై పడుతుంటే గంగ శివుని శిరస్సులో దిగి ఆయనకు అభిషేకం చేసినట్లుగా అనిపించింది. మమకారం లేని చిరునవ్వు, తృప్తితో కూడిన ప్రశాంతత, ఈశ్వరుని హృదయంలో దర్శించిన యోగానుభూతి...ఆయన తనువంతా మెరిసిపోతోంది. ఒక పక్క సూర్యుని కిరణాలు, ఇంకోపక్క చల్లని చిరుజల్లు. సూర్యచంద్రులు ఆ శివయోగిని ఆశీర్వదించటానికి వచ్చారా అన్నట్లు.

గాంభీర్యంతో అడుగులు వేస్తూ వంట ఇంట ప్రవేశించాడు యాజులు గారు. అన్నపూర్ణమ్మ వెండి గ్లాసులో మజ్జిగ, రెండు అరటి పళ్లు పళ్లెంలో పెట్టి ఆయనకు అందించింది. "నీకో" అన్నట్లుగా కళ్లతో అన్నపూర్ణమ్మ వైపు చూశాడు విశ్వనాథేశ్వర శర్మ. ముప్ఫై ఏళ్ల వైవాహిక జీవితంలో కష్టంలోనూ సుఖంలోనూ తనతో కలసి నడిచిన ధర్మపత్ని కళ్లలో "మీ తరువాత" అన్న సమాధానం గోచరించింది. ఉద్విగ్నుడై "కార్తీకమాసం ఉపవాసం, ధర్మాలన్నీ ఆచరించావు, ఇంక ఆలస్యం చేయవద్దు. నువ్వు కూడా తెచ్చుకో" అని మృదువుగా ఆమెకు చెప్పాడు. సరే అని వెళ్లి తనకూ మజ్జిగ, ఒక అరటి పండు తెచ్చుకొని ఆయన ముందు కూర్చుంది.

"ఏవండీ! మన విశాలాక్షి నిన్న సాయంత్రం వచ్చి వెళ్లింది. అన్నయ్య గారు వేదపాఠశాల సరిగా నడవటం లేదని సందేశం పంపించారు. దానికి ఏమీ తోచటం లేదు. అల్లుడు గారు మొహమాటంతో మీ ముందుకు రాలేకపోతున్నారు. పాఠశాలను పునరుద్ధరించాలి, లేకపోతే పొట్ట చేతబట్టుకొని విశాఖపట్నమో రాజమండ్రో వెళ్లకతప్పదు అని అన్నాడట"....విశాలాక్షి ఈ దంపతుల కూతురు. ఎంతో పేరుపొందిన శంకర వేద పాఠశాలను నడిపే యజ్ఞనారాయణ శర్మ గారి పుత్రుడు విశ్వేశ్వర శర్మకు విశాలాక్షినిచ్చి పదిహేనేళ్ల నాడు పెళ్లి చేశాడు. కాలం మారింది. ఘనంగా సాగిన వేదపాఠశాల కళ తప్పింది. ఇంగ్లీషు చదువుల మోజులో కొత్త విద్యార్థులు పాఠశాలలో చేరటం మానేశారు. యజ్ఞనారాయణ శర్మగారింట్లో సంసారం భారంగా నడుస్తోంది.

విశ్వనాథేశ్వరశర్మ గారు మడత కుర్చీలో పడుకొని దీర్ఘంగా అలోచించాడు. స్వధర్మే నిధనం శ్రేయః పరధర్మో భయావహః అన్న శ్రీకృష్ణుని మాటలు గుర్తుకొచ్చాయి. లేచి నిలబడ్డాడు. "పూర్ణా! నేను అమ్మాయి ఇంటి దాకా వెళ్లి వస్తాను" అని చెప్పి బయలుదేరాడు.

"బావగారూ, నాయనా విశ్వేశ్వరా! పరిస్థితి అర్థం అయ్యింది. పరిస్థితులకు తల వంచి మనలను మనం కుంగదీసుకోకూడదు అన్నది నాకు సనాతన ధర్మంలో అర్థమైన విషయం. వేదాధ్యయనం వజ్రంలాంటిది. దాని విలువ ఎన్నేళ్లైనా తరగదు. తాత్కాలికంగా ఉపాధి లేకపోయినా మనం దిగులు పడకుండా ధైర్యంగా నిలబడాలి. మన విద్యే మనకు దారి చూపిస్తుంది. నాకు రెండు మార్గాలు కనిపిస్తున్నాయి

1. వేదపాఠశాలలో వేదవాఙ్మయం నేర్పటంతో పాటు వాటి అర్థాలను తెలిపి నవీన సాంకేతిక పరిశోధనకు మన వేద సంపద ఎలా ఉపయోగపడుతుందో నేర్పిద్దాం. ఇటీవలే మన ప్రధానమంత్రి వేదాలలో ఆధునిక శాస్త్ర సాంకేత పరిజ్ఞానంతో చేయబడిన ఆవిష్కరణల గురించి వేల ఏళ్ల క్రితం ప్రస్తావించబడ్డాయి అని చెప్పారు. ఆ అంశాలను పాఠ్యాంశాలుగా వయసుకు తగ్గ క్లిష్టతతో నేర్పుదాం. మన వేద సంహితను పరిశోధన చేసి పాఠ్యాంశాలుగా మార్చేందుకు కావలసిన నిధుల కోసం ప్రధానమంత్రికి వినపత్రాన్ని సమర్పిద్దాం. ఒకవేళ నిధులు అందకపోతే నాకున్న 4 ఎకరాలలో రెండు అమ్మి నీకు నిధులు అందజేస్తాను. మన పాఠశాలలో ఒక ప్రణాలిక్గా ఈ పాఠ్యాంశాలను నేర్పి వారిని శాస్త్రజ్ఞులకు దీటుగా తయారు చేసి ప్రభుత్వానికి, ప్రైవేటు పరిశోధనా సంస్థలకు సలహాదారులుగా వెళ్లేలా ప్రయత్నం చేద్దాం. వేదగణితాన్ని మరింత లోతైన వివరాలతో విద్యార్థుల మేధస్సు పెరగటానికి ఉపయోగించే ప్రణాలికను రూపొందించుదాం

2. నేటి చదువులతో వ్యక్తిత్వ వికాసమనేది కల్లగా మరింది. ఏమాత్రం ఒత్తిడిని విద్యార్థులు తట్టుకోలేకపోతున్నారు. వారికి మన సనాతన ధర్మం పాటించటం ద్వారా  ఎలా ఒత్తిడి అధిగమించగలరో నేర్పుదాం. చిన్న పిల్లలకు మన ధర్మం క్రమశిక్షణను, నిరాడంబరమైన జీవనము ఎలా అందజేసిందో పాఠ్యాంశాలుగా తెలుపుదాం. వారానికి రెండు రోజులు ఇంగ్లీషు పాఠశాలల్లో చదువుకునే విద్యార్థులను మన పాఠశాలకు రప్పించి వారిని దృఢమైన పౌరులుగా తీర్చుదిద్దుదాం. దీనికి కావలసిన అంశాలను నేను సిద్ధం చేయగలను. వీటిని కంప్యూటర్ల ద్వారా, ఇంటర్నెట్ ద్వారా అందజేద్దాం. మన పాఠశాల విద్యార్థులకు కంప్యూటర్ నేర్పి ఈ అంశాలను రూపొందించటంలో భాగస్వాములను చేద్దాం."

విశ్వేశ్వరుడు మామగారి ముందు చూపుకు, మనోనిబ్బరానికి ముగ్ధుడైనాడు. అతని మదిలో సంకల్పం చిగురించింది. మామగారిలో జ్ఞానస్వరూపుడైన దక్షిణామూర్తిని దర్శించాడు. యజ్ఞనారాయణశర్మ గారి కళ్లలో ఆశ చిగురించింది. ఇద్దరూ లేచి విశ్వనాథశర్మ గారికి అభివాదం చేశారు. విశాలాక్ష్మి తండ్రికి నమస్కరించింది. "తల్లీ! నీ సంసారం గురించి భయం లేదు. పరమేశ్వరుడే మనకు మార్గదర్శకం" అని చెప్పి ఆశీర్వదించి ఇంటికి వెళ్లి భార్యతో వివరాలు చెప్పాడు. ఎన్నడూ భర్తలో అధైర్యం చూడలేదు ఆ స్త్రీ. ఈరోజు కూడా అంతే. అందుకే ఆయన సంకల్పం సిద్ధిస్తుందని నమ్మింది. పార్వతీదేవిలా ఆ విశ్వనాథుని వామభాగంలో ఒదిగిపోయింది.

ఏడాది గడిచింది. విశ్వనాథేశ్వరశర్మ సంకల్పం, నమ్మకం, శ్రద్ధ, నేతృత్వం విశ్వేశ్వరశర్మ పట్టుదల, పరిశ్రమ, ఓర్పు, విశాలాక్షీ అన్నపూర్ణల సహకారం, యజ్ఞనారాయణశర్మ గారి ఆశీర్వాదం, వేదపాఠశాలలోని విద్యార్థుల ప్రజ్ఞ, ఉత్సాహం అన్నీ ఫలించాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం వేద గణితం, వేద సాంకేతిక విద్యకు పాఠ్యాంశాలుగా గుర్తింపునిచ్చింది. కర్ణాటక ప్రభుత్వం విశ్వనాథశర్మ-విశ్వేశ్వరశర్మలను మైసూరు వేదపాఠశాలలో ఇదే పాఠ్యాంశాన్ని పొందుపరచటానికి సలహాదారులుగా నియమించింది. చైతన్య-నారాయణ విద్యాసంస్థలు తమ విద్యార్థుల వ్యక్తిత్వవికాసానికి సనాతనధర్మ పాఠ్యాంశాలను నేర్పేందుకు విద్యార్థులను కోటిపల్లి పంపే ఏర్పాట్లు చేసింది. ఆరునెలలు తిరగక ముందే శంకర వేదపాఠశాలలో విద్యార్థుల సంఖ్య ఐదువందలకు పైగా దాటింది.

రెండేళ్ల తరువాత ఢిల్లీ విజ్ఞానభవన్ ఉపాధాయ దినోత్సవ వేడుకలు - "ఈరోజు ఎంతో ముఖ్యమైన రోజు. నేను మన ధర్మం యొక్క గొప్పతనాన్ని మన దేశ భవిష్యత్తుకోసం ఎలా ఉపయోగించాలో అని కన్న కలలు నిజమైన రోజు. ఎక్కడో మారుమూల కోటిపల్లిలో ఉన్న ఇద్దరు వేదపండితులు భుక్తి గడవని పరిస్థితిలో ధర్మంపై తమకు గల విశ్వాసాన్ని నమ్మకాన్ని ఆధారంగా చేసుకొని అద్భుతాలు సాదించారు. ఇటువంటి ప్రణాలికకు సృష్టికర్త అయిన శ్రీ కాశీవిశ్వనాథేశ్వరశర్మ గారికి ప్రతిష్ఠాత్మకమైన బృహస్పతి పరిశోధనా పురస్కారాన్ని అందజేయటం నా అదృష్టంగా భావిస్తున్నాను"....

అన్నపూర్ణమ్మ, విశాలాక్షిల కళ్లు, చెవులు నమ్మలేకపోతున్నాయి. ఎదురుగా వేదికపై ఎరుపు-ఆకుపచ్చ అంచులు గల పట్టు పంచె ధరించి,కండువా వేసుకొని, నుదుటిపై విభూతి రేఖలు, గంధం, దానిపై కుంకుమ, మెడలో రుద్రాక్షలు, ముచ్చటైన శిఖ...శివయోగి, ఆయన పక్క ఆనందంగా విశ్వేశ్వరుడు, ఆ వెనుక వేదాన్ని వల్లిస్తూ బ్రహ్మతేజస్సు గల విద్యార్థులు వెలిగిపోతున్నారు. విశ్వనాథేశ్వర శర్మను, విశ్వేశ్వర శర్మను కౌగిలించుకున్నాడు ముఖ్య అతిథి...ప్రతి ఒక్క విద్యార్థికి అభివాదం చేసి ఒక శాంత్రి మంత్రం చెప్పించాడు ఆయన. ఇంతలో మైకులో "ఇప్పుడు మన దేశ ప్రధానమంత్రి శ్రీనరేంద్ర మోడీ గారు ఈ బృందాన్ని సత్కరిస్తారు...."..ప్రధానమంత్రి తనమెడలో దండవేసి శాలువా కప్పుతుంటే విశ్వనాథేశ్వర శర్మ ఇలా ప్రార్థించాడు

"ఈశ్వరా! నీ సేవలో జీవితాన్ని గడిపే భాగ్యం కలిగించినందుకు నేను నీకు ఏమి ఇచ్చి నా రుణం తీర్చుకోగలను? నా కర్మఫలాలను నీకు సమర్పిస్తున్నాను. మంచైనా చెడైనా కన్న తండ్రిలా స్వీకరించి నన్ను కరుణించు. అమ్మా సర్వమంగళా! నీ అపారమైన దయావృష్టిని నాపై కురిపించు, నన్ను సన్మార్గంలో నడిపించు".

సభ కరతాళధ్వనులతో మారుమ్రోగింది. కోటిపల్లి దేశప్రసిద్ధమైంది. శంకర వేదపాఠశాల దేశానికి దిశానిర్దేశకమైంది. ఈ సనాతన ధర్మ గంగా ప్రవాహం నిరాటంకంగా కొనసాగుతూనే ఉంది.

స్వామి సమర్థ రామదాసు

మొగల్ సామ్రాజ్యపు రాక్షసరాజులు భరతభూమిని కొల్లగొడుతున్న రోజులవి. నిర్దాక్షిణ్యంగా భవ్యమైన మన ఆలయాలపై దాడి చేసి, విగ్రహాలను ధ్వంసం చేసి, ఆలయాల సంపదను దోచుకొని సనాతన ధర్మానికి తూటాలు పొడిచిన 16వ శతాబ్దపు మొదటి సంవత్సరాలు అవి. ఔరంగజేబు భరతజాతి సంస్కృతి సాంప్రదాయాలను నాశనం చేయాలని అతి క్రూరంగా స్త్రీలను చెరబట్టి, మగవారిని మతమార్పిడి చేయించి సనాతన ధర్మం ఉనికినే ప్రశ్నార్థకం చేస్తున్న గడ్డు కాలం అది. అప్పుడు అవతరించారు ఒక మహనీయుడు. ఆవిరైపోతున్న హిందూ వారసత్వ సంపదను, బలహీనమవుతున్న సనాతన ధర్మ పునాదులను రక్షించి పునరుద్ధరించి ధర్మ సంస్థాపన చేయటానికి అవతరించారు స్వామి సమర్థ రామదాసు.

పవిత్రమైన గోదావరీ తీరాన మరాఠా గడ్డపై ఒక సాంప్రదాయ హిందూ కుటుంబంలో 1608 శ్రీరామనవమి నారు సంవత్సరంలో రాణూబాయి మరియు సూర్యాజీ దంపతులకు జన్మించాడు సూర్యతేజస్సు గల బాలుడు. అతనికి తల్లిదండ్రులు నారాయణ్ అని నామకరణం చేశారు. ఎనిమిదవ ఏటనే తండ్రి మరణించటంతో నారాయణుడిలో జీవితం, జనన మరణాలపై ప్రశ్నలు తలెత్తి అంతర్మథనం మొదలైంది. శోధన చేస్తున్న అతనికి మూడేళ్ల తరువాత స్వయంగా రాముడే ప్రత్యక్షమై రామ త్రయోదశాక్షరీ మంత్రాన్ని జపించవలసిందిగా ఆజ్ఞాపిస్తాడు. రాముని అనుగ్రహంతో నారాయణుడు ఆ మంత్రాన్ని అహోరాత్రులు జపించటం మొదలు పెట్టాడు. అంతటితో ఆతనికి రామదాసు అన్న నామం వచ్చింది. తల్లిదండ్రులు అతనికి వివాహం చేయతలపెట్టారు. వివాహ సమయంలో పఠించబడే మంత్రాలలో అతనికి 'సావధాన్ ' అనే పదము బిగ్గరగా వినబడింది. అది తనకు మేల్కొలుపుగా గుర్తించి వివాహ స్థలమును వదలి నాసిక్ వెళ్లి అక్కడ 12 ఏళ్లు తపస్సు చేశాడు. ఈ సమయంలో హనుమంతుడు రామదాసుకు వెన్నుదన్నుగా నిలిచి అతనికి అణిమాది అష్టసిద్ధులను ప్రసాదించారు. ఆ హనుమంతుడే ధర్మ స్థాపన కోసం ఒక ఉద్యమాన్ని ఆరంభించవలసిందిగా సమర్థ రామదాసును ఆదేశించారు.

హనుమంతుని ఆజ్ఞతో సమర్థ రామదాసు దేశాటన మొదలు పెట్టారు. దేశం నలుదిక్కులా తిరిగి సమాజంలో జరుగుంతున్న ఘోరాలను చూశారు, పరిస్థితులకు గల కారణాలను ఆకళింపు చేసుకున్నారు. మొగలాయీల అరాచకాలను అడ్డుకోవాలంటే హిందువులను సంఘటితం చేయాలని సంకల్పం చేసుకొన్నారు. సనాతన ధర్మంలో దేవాలయాలను ప్రజలను ఏకం చేసే గొప్ప సాధనాలు. అందుకే సమర్థ రామదాసు దేశవ్యాప్తంగా హనుమాన్ దేవాలయాలను నిర్మించారు. ఈ దేశంలో ప్రాచీనమైన హనుమాన్ దేవాలయాలలో సింహాభాగం రామదాసు గారి సమయంలో నిర్మించబడినవే. భారతదేశాన్ని పట్టిపీడిస్తున్న దురాచారాలను ఖండించారు. కులం పేరుతో జరుగుతున్న అరాచకాలకు వ్యతిరేకంగా పోరాడారు. మహిళలు సమాజ నిర్మాణంలో పాల్గొనాలని ఉద్బోధించి వారిని ఇళ్లనుండి బయటకు వచ్చేలా చేశారు. రాండుని, హనుమంతుడిని ఎంతో నిష్ఠతో కొలిచిన రామదాసుకు పండరీపురంలోని విఠలుని అనుగ్రహం కలిగింది. ఒక బ్రాహ్మణుని రూపంలో స్వయంగా విఠలుడే వచ్చి ఆయనను పండరీపురం తీసుకువెళ్లి అద్భుతమైన అనుభూతిని ప్రసాదిస్తాడు. అలాగే, మాహూరుగఢ్ దత్తాత్రేయుని అనుగ్రహం కూడా పొందారు సమర్థులు.

మొగల్ రాజుల దాష్టిణ్యాన్ని ఎదుర్కోవటానికి ధైర్యము, శౌర్యము, త్యాగము కల వీరుడు కావాలని తెలుసుకొని మరాఠావీరుడైన శివాజీని తన శిష్యునిగా అంగీకరిస్తారు. అతనికి నిరంతరం సలహాలిస్తూ ధర్మ సంస్థాపన దిశగా శివాజీని ముందుకు నడిపించారు. రాగద్వేషాలు లేకుండా రాజ్యాన్ని పాలించటంలో ఎంతో తోడ్పడ్డారు. శివాజీ నేతృత్వంలో సనాతన ధర్మాన్ని ఇస్లాం రాజుల నుండి కాపాడటంలో కృతకృత్యులయ్యారు సమర్థ రామదాసు.

తన ఆధ్యాత్మిక సిద్ధాంతాలను ప్రతిబింబించేలా ఆయన ఎన్నో అద్భుతమైన రచనలను చేశారు. వాటిలో ముఖ్యమైనది దాసబోధ. గురు శిష్యుల సంవాదంగా సాగే ఈ దాసబోధ ద్వారా పరబ్రహ్మ తత్త్వము, ఆత్మ, మాయ, జనన మరణాలపై అద్భుతమైన వివరాలను ఆవిష్కరించారు. పామరులకు కూడ అర్థమయ్యేలా, సనాతన ధర్మంలో జీవన శైలిని, వ్యక్తిత్వ వికాసాన్ని తన రచనల ద్వారా తెలియజేశారు. మనాచీ శ్లోకములన్నది ఆయన మరో ప్రసిద్ధమైన రచన. అలాగే హనుమంతుడిపై ఎన్నో రచనలను చేశారు.

మన తెలంగాణా రాష్ట్రంలో ఆయన ద్వార మనకు అందిన సంపదలు నిజామాబాద్ జిల్లాలోని సారంగపూర్ హనుమాన్ దేవాలయము, హైదరబాద్ జియాగూడా లోని కేసరి హనుమాన్ ఆలయం. ఇవి స్వయంగా అయ్న నిర్మింపజేసిన మందిరాలు. ఎంతో మహిమాన్వితమైనవి. అలాగే ప్రస్తుత మహారాష్ట్ర, చత్తీస్ గఢ్, కర్ణాటక, తమిళనాడు ప్రాంతాల్లో ఎన్నో భవ్యమైన మందిరాలను ఆయన నేతృత్వంలో నిర్మించారు. తంజావూరులో సమర్థ రామదాసు మఠం అక్కడి శరభోజి మహారాజుల కాలంలో ఎంతో వైభవాన్ని పొందింది.

రామదాసు తన చివరి రోజుల్లో ఎక్కువ సమయాన్ని ఎవరూ లేని అడవి ప్రాంతాల్లో గడపటానికి ఇష్టపడ్డారు. సజ్జన్ గఢ్ వద్ద శివాజీ మహారాజు ఆయనకు ఒక కోటను ఇచ్చి అక్కడ అన్ని వసతులు ఉండేలా ఏర్పాటు చేశాడు. సమర్థ రామదాసు అక్కడే ఎన్నో ఏళ్లు తపస్సు చేసి సిద్ధి పొందారు. ఆయన శిష్య పరంపర ఎంతో మహనీయమైనది. రామనామాన్ని జపిస్తూ ఆయన దేహాన్ని త్యాగం చేశారు. ఆ సమయంలో ఒక దివ్యతేజస్సు ఆయన దేహాన్ని వీడి రాముని విగ్రహంలో ఐక్యమైంది.

ఆయన బోధలలో శరీర వాంఛలకు దూరంగా ఉండటం, సత్సాంగత్యము, రాముని మనసులో కొలువటం, కోపాన్ని, అహంకారాన్ని, మోహాన్ని జయించటం, అందరిని ప్రేమించటం, అందరిలోనూ పరమాత్మను చూడగలగటం, సర్వస్య శరణాగతి మొదలైనవి ఎంతో ప్రాముఖ్యతను పొందాయి. ఆయన శిష్య పరంపరలో 20 శతాబ్దంలో కర్ణాటక వరదహళ్లిలో నివసించిన భగవాన్ శ్రీధర స్వామి ప్రముఖులు. వీరు రామదాసు గారి బోధలను, ఆయన ఆధ్యాతిక వైభవాన్ని ఎంతో ప్రచారం చేశారు.

ఈ విధంగా భరతజాతిలో సనాతన ధర్మ పరిరక్షణకు తోడ్పడ్డ వారిలో సమర్థ రామదాసు వారు అగ్రగణ్యులు.

శ్రీరామ జయరామ జయ జయ రామ!