8, అక్టోబర్ 2010, శుక్రవారం

త్రిపురసుందరీ అష్టకం

శరన్నవరాత్రుల రెండవ రోజున (ఆశ్వయుజ శుద్ధ విదియ) నాడు బాలత్రిపుర సుందరీ అలంకారంలో కనిపించే ఆ దేవిని స్తుతిస్తూ ఆదిశంకరులు రచించిన త్రిపురసుందరీ అష్టకం. బొంబాయి సోదరీమణులు సరోజ, లలిత చాలా మనోజ్ఞంగా పాడారు. యూట్యూబ్ లంకె

బాలాత్రిపురసుందరి 

కదంబవనచారిణీం మునికదంబకాదంబినీం
నితంబజిత భూధరాం సురనితంబినీసేవితాం
నవాంబురుహలోచనాం అభినవాంబుధశ్యామలాం
త్రిలోచనకుటుంబినీం త్రిపురసుందరీమాశ్రయే

కదంబవనవాసినీం కనకవల్లకీ ధారిణీం
మహార్హమణిహారిణీం ముఖసముల్లసద్వారుణీం
దయావిభవకారిణీం విశదలోచనీం చారిణీం
త్రిలోచనకుటుంబినీం త్రిపురసుందరీమాశ్రయే

కదంబవనశాలయా కుచభరోల్లసన్మాలయా
కుచోపమితశైలయా గురుకృపాలసద్వేలయా
మదారుణకపోలయా మధురగీతవాచాలయా
కయాపి ఘననీలయా కవచితావయం లీలయా

కదంబవనమధ్యగాం కనకమండలోపస్థితాం
షడంబురుహవాసినీం సతతసిద్ధసౌదామినీం
విడంబితజపారుచిం వికచచంద్రచూడామణిం
త్రిలోచనకుటుంబినీం త్రిపురసుందరీమాశ్రయే

కుచాంచితవిపంచికాం కుటిలకుంతలాలంకృతాం
కుశేశయన వాసినీం కుటిలచిత్తవిద్వేషిణీం
మదారుణవిలోచనాం మనసిజారిసమ్మోహినీం
మతంగమునికన్యకాం మధురభాషిణీమాశ్రయే

స్మరప్రథమపుష్పిణీం రుధిరబిందునీలాంబరాం
గృహీతమధుపాత్రికాం మధువిధూర్ణనేత్రాంచలాం
ఘనస్తనభరోన్నతాం గలితచూలికాం శ్యామలాం
త్రిలోచనకుటుంబినీం త్రిపురసుందరీమాశ్రయే

సకుంకుమవిలేపనామలకచుంబికస్తూరికాం
సమందహసితేక్షణాం సశరచాపపాశాంకుశాం
అశేషజనమోహినీం అరుణమాల్య భూషాంబరాం
జపాకుసుమభాసురాం జపవిధౌ స్మరామ్యంబికాం

పురందరపురంధ్రికాం చికురబంధసైరంధ్రికాం
పితామహపతివ్రతాం పటుపటీరచర్చారతాం
ముకుందరమణీమణీలసదలంక్రియాకారిణీం
భజామి భువనాంబికాం సురవధూటికాచేటికాం

7, అక్టోబర్ 2010, గురువారం

అన్నపూర్ణాష్టకం

రేపు శరన్నవరాత్రులు ఆరంభం. పాడ్యమి నాటి అన్నపూర్ణ అలంకరణకు ఆదిశంకరుల నోట వెలువడిన అన్నపూర్ణాష్టకం. సాహిత్యం రెండు మూడు రకాలుగా దొరికింది. ఏది సరైనది అన్నది నాకు అర్థం కాలేదు. అన్నీ ఛందస్సు, భక్తి పరంగా సరిగ్గానే ఉన్న, ఈ కింద ఉన్న ప్రచురణ నాకు నచ్చింది. యూట్యూబ్ లంకె.



నిత్యానందకరీ వరాభయకరీ సౌందర్యరత్నాకరీ
నిర్ధూతాఖిలఘోరపావనకరీ ప్రత్యక్షమాహేశ్వరీ
ప్రాలేయాచలవంశపావనకరీ కాశీపురాధీశ్వరీ
భిక్షాం దేహి కృపావలంబనకరీ మాతాన్నపూర్ణేశ్వరీ

నానారత్నవిచిత్రభూషణకరీ హేమాంబరాడంబరీ
ముక్తాహారవిలంబమాన విలసత్ వక్షోజకుంభాంతరీ
కాశ్మీరాగరువాసితా రుచికరీ కాశీపురాధీశ్వరీ
భిక్షాం దేహి కృపావలంబనకరీ మాతాన్నపూర్ణేశ్వరీ

యోగానందకరీ రిపుక్షయకరీ ధర్మార్థనిష్ఠాకరీ
చంద్రార్కానలభాసమానలహరీ త్రైలోక్యరక్షాకరీ
సర్వైశ్వర్య కరీ తపః ఫలకరీ  కాశీపురాధీశ్వరీ
భిక్షాం దేహి కృపావలంబనకరీ మాతాన్నపూర్ణేశ్వరీ

కైలాసాచలకంధరాలయకరీ గౌరీ ఉమా శాంకరీ
కౌమారీ నిగమార్థగోచరకరీ ఓంకారబీజాక్షరీ
మోక్షద్వారకవాటపాటనకరీ కాశీపురాధీశ్వరీ
భిక్షాం దేహి కృపావలంబనకరీ మాతాన్నపూర్ణేశ్వరీ

దృశ్యాదృశ్య విభూతి పావనకరీ బ్రహ్మాండభాండోదరీ
లీలానాటకసూత్ర ఖేలనకరీ విజ్ఞానదీపాంకురీ
శ్రీవిశ్వేశమనః ప్రసాదనకరీ కాశీపురాధీశ్వరీ
భిక్షాం దేహి కృపావలంబనకరీ మాతాన్నపూర్ణేశ్వరీ

ఉర్వీ సర్వజనేశ్వరీ భగవతీ మాత కృపాసాగరీ
వేణీనీలసమానకుంతలధరీ నిత్యాన్నదానేశ్వరీ
సర్వానందకరీ సదాశుభకరీ కాశీపురాధీశ్వరీ
భిక్షాం దేహి కృపావలంబనకరీ మాతాన్నపూర్ణేశ్వరీ

ఆదిక్షాన్తసమస్తవర్ణనకరీ శంభోస్త్రిభావాకరీ
కాశ్మీరా త్రిజలేశ్వరీ త్రిలహరీ నిత్యాంకురా శర్వరీ
కామాకాంక్షకరీ జనోదయకరీ కాశీపురాధీశ్వరీ
భిక్షాం దేహి కృపావలంబనకరీ మాతాన్నపూర్ణేశ్వరీ

దెవీ సర్వవిచిత్రరత్నరచితా దాక్షాయణీ సుందరీ
వామే స్వాదుపయోధరా ప్రియకరీ సౌభాగ్య మాహేశ్వరీ
భక్తాభీష్టకరీ సదాశుభకరీ కాశీపురాధీశ్వరీ
భిక్షాం దేహి కృపావలంబనకరీ మాతాన్నపూర్ణేశ్వరీ

చంద్రార్కానలకోటికోటిసదృశా చంద్రాంశుబింబాధరీ
చంద్రార్కాగ్నిసమానకుండలధరీ చంద్రార్కవర్ణేశ్వరీ
మాలాపుస్తకపాశాంకుశధరీ కాశీపురాధీశ్వరీ
భిక్షాం దేహి కృపావలంబనకరీ మాతాన్నపూర్ణేశ్వరీ

క్షత్రత్రాణకరీ మహాభయహరీ మాతా కృపాసాగరీ
సాక్షాన్మోక్షకరీ సదా శివకరీ విశ్వేశ్వరీ శ్రీధరీ
దక్షాక్రంధకరీ నిరామయకరీ కాశీపురాధీశ్వరీ
భిక్షాం దేహి కృపావలంబనకరీ మాతాన్నపూర్ణేశ్వరీ

అన్నపూర్ణే సదాపూర్ణే శంకరప్రాణవల్లభే
జ్ఞానవైరాగ్యసిద్ధ్యర్థం భిక్షాం దేహి చ పార్వతి

మాతా మే పార్వతీ దేవీ పితా దేవో మహేశ్వరః
బాంధవాః శివభక్తాశ్చ స్వదేశో భువనత్రయం

30, సెప్టెంబర్ 2010, గురువారం

ఉమామహేశ్వర స్తోత్రము

అర్థనారీశ్వర స్తోత్రం లాగనే శంకర భగవత్పాదులు శివపార్వతుల అభేద్యమైన ఏకత్వంలో వారి వారి విభిన్నమైన లక్షణాలను ఉమామహేశ్వర స్తోత్రంలో కూడా వర్ణించారు. శివపార్వతులు అనగానే అభేద్యమైన ప్రకృతీపురుషుల రూపము, విలక్షణమైన అలంకారాలు, వాహనాలు, అనుగ్రహ లక్షణాలు, అదే సమయంలో ఒకరికొకరు పరిపూరకమై, అనుషంగికమైన తత్త్వము గోచరిస్తాయి. దీనిని ఆదిశంకరులు వివరించినట్లు మరెవ్వరూ చేయలేదు. నమశ్శివాభ్యాం నవయౌవనాభ్యాం అనే ఈ ఉమామహేశ్వర స్తోత్రం, తాత్పర్యం. శంకరులు ఈ స్తోత్రంలో ఆది దంపతుల మహిమను, వైభవాన్ని అద్భుతంగా వర్ణించారు.

జగతః పితరౌ వందే పార్వతీ పరమేశ్వరౌ
నమః శివాభ్యాం నవయౌవనాభ్యం
పరస్పరాశ్లిష్ట వపుర్ధరాభ్యాం
నాగేంద్రకన్యా వృషకేతనాభ్యాం
నమో నమః శంకర పార్వతీభ్యాం

తాత్పర్యము : ఎల్లప్పుడూ యవ్వనంగా, అర్థనారీశ్వర రూపంలో ఒకటై, పర్వతరాజ పుత్రికగా ఒకరు, వృషభము సంకేతముగా ఇంకొకరు ఉన్న శివ పార్వతులకు నమస్కారములు.



నమః శివాభ్యాం సరసోత్సవాభ్యాం
నమస్కృతాభీష్ట వరప్రదాభ్యాం
నారాయణేనార్చిత పాదుకాభ్యాం
నమో నమః శంకర పార్వతీభ్యాం
 
తాత్పర్యము : వారి సరసము ఒక ఉత్సవముగ ఉన్న, నమస్కరించేవారికి వరాలు ప్రసాదించే, నారాయణుని చేత పూజింపబడిన పాదములు కలిగిన శివ పార్వతులకు నమస్కారములు.

నమః శివాభ్యాం వృషవాహనాభ్యాం
విరించివిష్ణ్వింద్ర సుపూజితాభ్యాం
విభూతిపాటీరవిలేపనాభ్యాం
నమో నమః శంకర పార్వతీభ్యాం
 
తాత్పర్యము : నందిని అధిరోహించి, బ్రహ్మ, విష్ణు, ఇంద్రుల చేత పూజించబడిన, విభూతి మరియు గంధములతో విలేపనము చేసిన శరీరములు కలిగిన శివ పార్వతులకు నమస్కారములు.

నమః శివాభ్యాం జగదీశ్వరాభ్యాం
జగత్పతిభ్యాం జయవిగ్రహాభ్యాం
జంభారిముఖ్యైరభివందితాభ్యాం
నమో నమః శంకర పార్వతీభ్యాం
 
తాత్పర్యము : ఈ జగత్తుకే అధినాయిక, అధిపతి అయిన, ఎల్లప్పుడూ జయం కలిగే వారికి, ఇంద్రాది ప్రముఖులచే వందితమైన శివ పార్వతులకు నా నమస్కారములు.

నమః శివాభ్యాం పరమౌషదాభ్యాం
పంచాక్షరీ పఙ్జర రంజితాభ్యాం
ప్రపంచసృష్టిస్థితి సంహృతాభ్యాం
నమో నమః శంకర పార్వతీభ్యాం
 
తాత్పర్యము : పరమౌషధమైన వారికి, పంచాక్షరీ పఠనం మరల మరల చేయుటతో సంతోషించే, ప్రపంచ సృష్టి, వినాశనం చేసే శివపార్వతులకు నమస్కారములు.

నమః శివాభ్యామతిసుందరాభ్యాం
అత్యంతమాసక్తహృదాంబుజాభ్యాం
అశేష లోకైకహితంకరాభ్యాం
నమో నమః శంకర పార్వతీభ్యాం
 
తాత్పర్యము : అత్యంత సుందరమైన రూపముతో, భక్తుల హృదయ పద్మములందు ఆసక్తి కలిగిన, ఈ లోకాని అత్యంత హితము కలుగ చేసే శివ పార్వతులకు నా నమస్కారములు.

నమః శివాభ్యాం కలినాశనాభ్యాం
కఙ్కాళకళ్యాణ వపుర్ధరాభ్యాం
కైలాసశైలస్థిత దేవతాభ్యాం
నమో నమః శంకర పార్వతీభ్యాం

తాత్పర్యము : కలి యొక్క ప్రభావాన్ని నాశనము చేసే, ఒక పక్క కపాలాది భయానక అలంకారము, ఇంకొక పక్క శుభకరమైన రూపము కలిగిన, కైలాస పర్వతము మీద నివసించి ఉన్న శివ పార్వతులకు నమస్కారములు.

నమః శివాభ్యాం అశుభాపహాభ్యాం
అశేషలోకైక విశేషితాభ్యాం
అకుంఠితాభ్యాం స్మృతిసంభృతాభ్యాం
నమో నమః శంకర పార్వతీభ్యాం
 
తాత్పర్యము : ఆశుభాలను, పాపాలను నాశనము చేసే, లోకములోకెల్లా విశేషమైన వారి, అమోఘమైన జ్ఞానము, కుశలత కలిగి, అమోఘమైన జ్ఞాపక శక్తి కలిగిన శివ పార్వతులకు నా నమస్కారములు.

నమః శివాభ్యాం రచితాభయాభ్యాం
రవీందు వైశ్వానర లోచనాభ్యాం
రాకాశశాంకాభముఖాంబుజాభ్యాం
నమో నమః శంకర పార్వతీభ్యాం
 
తాత్పర్యము : ఆశ్రితులకు అభయమిచ్చే, సూర్యుడు, చంద్రుడు, అగ్ని త్రినేత్రములుగా కలిగి, పూర్నచంద్రుని వలె ముఖ కమలములు ఉన్న శివ పార్వతులకు నమస్కారములు.  (ఈ శ్లోకం ఇంకొక ప్రచురణలో మొదటి వాక్యం 'రథవాహనాభ్యాం' అని ఉంది. ఏది సరైనదో తెలియదు).

నమః శివాభ్యాం జటిలంధరభ్యాం
జరామృతిభ్యాం చ వివర్జితాభ్యాం
జనార్దనాబ్జోద్భవ పూజితాభ్యాం
నమో నమః శంకర పార్వతీభ్యాం
 
తాత్పర్యము : జటా ఝూటములు ధరించి, వృద్ధాప్యము, మరణము లేని వారి, విష్ణు, బ్రహ్మల చే పూజించబడే శివపార్వతులకు నమస్కారములు.

నమః శివాభ్యాం విషమేక్షణాభ్యాం
బిల్వచ్ఛదామల్లికదామభృద్భ్యాం
శోభావతీ శాంతవతీశ్వరాభ్యాం
నమో నమః శంకర పార్వతీభ్యాం
 
తాత్పర్యము : కష్టకాలములో మనకు వారి చల్లని చూపులతో రక్షణ కలిగించే, మారేడు, మల్లెలతోకూడిన మాలలు ధరించి, శాంతితో శోభితమైన  శివపార్వతులకు నా నమస్కారములు.

నమః శివాభ్యాం పశుపాలకాభ్యాం
జగత్రయీ రక్షణ బద్ధహృద్భ్యాం
సమస్త దేవాసురపూజితాభ్యాం
నమో నమః శంకర పార్వతీభ్యాం
 
తాత్పర్యము : పశుపతి యైన, మూడు లోకాలను కాపాడే బాధ్యతను స్వీకరించిన, దేవతలు, అసురులచే పూజించ బడిన శివ పార్వతులకు నమస్కారములు.

ఫలశృతి:
స్తోత్రం త్రిసంధ్యం శివపార్వతీభ్యాం
భక్త్యా పఠేద్ ద్వాదశకం నరో యః
స సర్వ సౌభాగ్య ఫలాని భుంక్తే
శతాయురాంతే శివలోకమేతి

తాత్పర్యము : ఈ పన్నెండు శ్లోకాలు కలిగిన స్తోత్రాన్ని మూడు కాలాలలో పఠనం చేసిన వారికి అన్ని శుభ ఫలాలు కలిగి, దీర్ఘాయుష్షు తర్వాత శివలోక ప్రాప్తి కలుగును.

యూట్యూబ్ లంకె
ఇతి ఉమామహేశ్వర స్తోత్రం సంపూర్ణం

ప్రాతః స్మరణం

ఆది శంకరుల మరొక రచన ప్రాతః స్మరణ స్తోత్రం.  ఇందులో ఆయన అద్వైతామృత సారాన్ని పంచారు.

ప్రాతః స్మరణం

ప్రాతః స్మరామి హృది సంస్ఫురదాత్మతత్వం
సచ్చిత్సుఖం పరమహంస గతిం తురీయమ్
యత్ స్వప్న జాగర సుషుప్తిమవైతి నిత్యం
తత్ బ్రహ్మ నిష్కల మహం న చ భూత సఙ్ఘః

తాత్పర్యము: సచ్చిదానంద స్వరూపమగు, పరమహంసలకు కూడా ఆశ్రయమైనట్టి, తురీయము (జాగ్రత్, స్వప్న సుషుప్తావస్తలు కాని నాలుగవ స్థితి) అయినట్టి, హృదయములో ప్రకాశించే ఆత్మ తత్వమును ప్రాతః కాలమున స్మరించుచున్నాను. ఈ మూడు అవస్థలను ఎరుగనిది, నిత్యము, నిష్కలము (లక్షణాలు లేనిది) అయిన బ్రహ్మను నేను. పంచ భూతములతో నిర్మితమైన శరీరమును నేను గాను.

ప్రాతర్భజామి మనసాం వచసామగమ్యం
వాచో విభాన్తి నిఖిలా యదనుగ్రహేణ
యన్నేతి నేతి వచనైర్నిగమా అవోచం
స్తం దేవ దేవ మజమచ్యుతమాహురగ్ర్యమ్

తాత్పర్యము: మనస్సు, వాక్కులకు కనిపించుచు, వాటిని ప్రకాశింపచేయుచు, వేదములచే "నేతి" "నేతి" (ఇది కాదు ఇది కాదు) అని వర్ణింపబడుచు, పర దేవతయై, "అజ" (జన్మము లేని) , "అచ్యుత" (నాశనము లేని), "ఆదిపురుష" (అత్యున్నతమైన)  శబ్దములచే వర్ణింపబడు పరబ్రహ్మమును ప్రాతః కాలమున భజించుచున్నాను.

ప్రాతర్నమామి తమసః పరమర్క వర్ణం
పూర్ణం సనాతనవదం పురుషోత్తమాఖ్యమ్
యస్మిన్నిదమ్ జగదశేషమశేషమూర్తౌ
రజ్జ్వాం భుజఙ్గమ ఇవ ప్రతిభాసితం వై


తాత్పర్యము: అజ్ఞానానికి అతీతమైంది, సూర్యుని తేజస్సుకు సమానమైనది, పూర్ణము, సనాతనమైన పురుషోత్తముడైన పరబ్రహమును ప్రాతః కాలమున నమస్కరించుచున్నాను. సర్వ మూర్తి స్వరూపుడగు ఈ అశేష మూర్తి యందె జగత్తంతయు రజ్జువున (తాడున) సర్పము వలె ప్రకాశించుచున్నది.

ఫలశ్రుతి:

శ్లోకత్రయమిదం పుణ్యం లోకత్రయవిభూషణమ్
ప్రాతః కాలే పఠేద్ యస్తు స గచ్ఛేత్ పరమం పదమ్ 

తాత్పర్యము: మూడులోకాలకు అలంకారమగు ఈ మూడు శ్లోకాలను పఠించే వారికి ముక్తి కలుగును.

29, సెప్టెంబర్ 2010, బుధవారం

గురు గీత

గురుగీత స్కాందపురాణంలో, బ్రహ్మ సంహితలో  శివపార్వతుల సంవాదములో  చెప్పబడింది. వ్యాస భగవానులు గురువు యొక్క విశిష్టతను చాలా గొప్పగా, సరళమైన సంస్కృతంలో చెప్పారు. ఇందులో ఇరవై ఏడు శ్లోకాలు ఉన్నాయి. దత్త సంప్రదాయంలో గురుగీతను చాలా ముఖ్యమైన భాగంగా పరిగణిస్తారు.  పిఠాపురంలోని శ్రీపాద శ్రీవల్లభ మహాసంస్థానం వారు చక్కని ప్రింట్ లో చాలా తక్కువ ధరకు దీన్ని ప్రచురించారు. గురుగీత శ్లోకాలు, తాత్పర్యము మీకోసము.

గురుర్బ్రహ్మా గురుర్విష్ణుః గురుర్దేవో మహేశ్వరః
గురుస్సాక్షాత్ పరం బ్రహ్మా తస్మై శ్రీ గురవే  నమః


 తాత్పర్యము: గురువు బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరుడు. ఆయనే ఆ పరబ్రహ్మము. ఆయనకు నా నమస్కారములు. 
 అజ్ఞాన తిమిరాంధస్య జ్ఞానాంజన శలాకయా
చక్షురున్మీలితం యేన తస్మై శ్రీ గురవే  నమః


 తాత్పర్యము: అజ్ఞానమనే అంధకారాన్ని జ్ఞానమనే అంజనముతో తొలగించిన (కంటిలో ఉన్న నలుసును తొలగించినట్లు) ఆ గురువునకు నా నమస్కారములు. 

అఖండమండలాకారం వ్యాప్తం యేన చరాచరం
తత్పదం దర్శితేన తస్మై శ్రీ గురవే  నమః


 తాత్పర్యము: అనంతమైన, అఖండమైన, సృష్టిలోని కదిలే కదలని ప్రతి ప్రాణి/వస్తువు లో ఉండే బ్రహ్మ యొక్క నిజాన్ని తెలిపే ఆ గురువుకు నా నమస్కారములు. 

స్థావరం జంగమం వ్యాప్తం యత్కించిత్సచరాచరం
త్వం పదం దర్శితం యేన తస్మై శ్రీ గురవే  నమః

తాత్పర్యము: సృష్టిలో, కదిలే కదలని ప్రతి వస్తువులో ఉండే జీవాత్మ నిజాన్ని తెలిపే ఆ గురువుకు నా నమస్కారములు. 

చిన్మయం వ్యాపితం సర్వం త్రైలోక్యం సచరాచరం
అసిత్వం దర్శితం యేన తస్మై శ్రీ గురవే  నమః

 తాత్పర్యము: చరాచారాలతో కూడిన మూడులోకాలను వ్యాపించి ఉన్న శుద్ధ చైతన్య స్వరూపమైన బ్రహ్మ గురించి తెలిపే అసి శబ్దాన్ని వివరించే గురువుకు నా నమస్కారములు.  

నిమిషార్ధార్ధపాదాద్వా యద్వాక్యాద్వై విలోక్యతే
స్వాత్మానం స్థిరమాధత్తే తస్మై శ్రీ గురవే  నమః


 తాత్పర్యము: ఆత్మజ్ఞానమనేది ఎవరి ద్వారా అయితే ఒకనిమిషములోని అత్యంత అల్పమైన భాగము లో కలుగుతుందో ఆ గురువునకు నా నమస్కారములు.

యస్య దేవే పరాభక్తిర్యథా దేవే తథా గురౌ
తస్యైతే కథితాహ్యర్థా ప్రకాశంతే మహాత్మనః


 తాత్పర్యము: దైవము, గురువు పట్ల అత్యంత ఉన్నతమైన భక్తి కలిగిన వానికే శాస్త్రాలు తమ నిగూఢ అర్థాన్ని పూర్తిగా తెలుపుతాయి.

త్వం పితా త్వం చ మే మాతా త్వం బంధుస్త్వం చ దేవతా
సంసారభీతిభంగాయ తస్మై శ్రీ గురవే  నమః


 తాత్పర్యము: నీవే నా తండ్రివి, తల్లివి, హితుడవు, దేవుడవు. సంసార భయాన్ని పోగొట్టే గురువైన నీకు నా నమస్కారములు.

గుకారశ్చంధకారస్తు రుకారస్తన్నిరోధకృత్
అంధకారవినాశిత్వాద్గురురిత్యభిదీయతే


 తాత్పర్యము: గు అనే అక్షరము అంధకారాన్ని, రు అనే అక్షరము తొలగించడానికి ప్రతీక. అందుకనే గురు అనే పదము అంధకారాన్ని తొలగించేదిగా పిలవబడింది. 

కర్మణా మనసా వాచా సర్వదారాధయేత్గురుం
దీర్ఘ దండం నమస్కృత్య నిర్లజ్జో గురుసన్నిధౌ


 తాత్పర్యము: కర్మలు, మనసు, వాక్కు - మూడింటి ద్వారా గురువును ఆరాధించాలి. గురువుకు పూర్తి సాష్టాంగ నమస్కారము చేయుటకు వెనుకాడ కూడదు. 

సాష్టాంగ ప్రణిపాతేన తతో నిత్యం గురుం భజేత్
భజనాత్స్థైర్యమాప్నేతి స్వస్వరూపమయోభవేత్


 తాత్పర్యము: గురువుకు ప్రతి నిత్యం సాష్టాంగ నమస్కారము చేసి పూజించవలెను. అలా చేయటం వలన స్థైర్యము, ఆత్మ జ్ఞానము (తాను ఎవరు అని తెలిపేది) కలుగుతాయి.

దోర్భ్యాం పద్భ్యాం చ జానుభ్యామురసా శిరసా దృశా
మనసా ఉచసా చేతి ప్రణామోష్టాంగ ఉచ్యతే


 తాత్పర్యము: సాష్టాంగము లో ఉన్న ఎనిమిది అంగాలు - చేతులు, కాళ్లు, మోకాళ్ళు, వక్షస్థలము, తల, కళ్ళు, మనసు, వాక్కు. 

యత్సత్వేన జగత్సత్యం యత్ ప్రకాశేన భాతి యత్
యదానందేన నందంతి తస్మై శ్రీ గురవే  నమః


 తాత్పర్యము: ఎవరి వలన ప్రపంచము సత్యముగా, ప్రకాశముగా, ఆనందముగా కనిపించి, తెలుస్తుందో ఆ గురువునకు నా నమస్కారములు. 

యేన చేతయతా హీదం చిత్తం చేతయతే నరః
జాగ్రత్స్వప్నసుషుప్త్యాది తస్మై శ్రీ గురవే  నమః


 తాత్పర్యము: మూడు అవస్థలు (జాగృతము, స్వప్నము, సుషుప్త) - వీటి యందు చేతనను, చైతన్యమును కలిగినే ఆ గురువునకు నా నమస్కారములు. 

జ్ఞానశక్తిసమారూఢ తత్వమాలావిభూషిణే
భుక్తిముక్తి ప్రదాత్రేచ తస్మై శ్రీ గురవే  నమః


 తాత్పర్యము: జ్ఞానమనే శక్తిని అధిరోహించి, తత్వము (నిజము) అనే మాలతో అలంకరించబడి, నాకు భుక్తిని, ముక్తిని ప్రసాదించే ఆ గురువునకు నా నమస్కారములు.

అనేకజన్మ సంప్రాప్త కర్మబంధవిదాహినే
జ్ఞానానల ప్రభావేన తస్మై శ్రీ గురవే  నమః


 తాత్పర్యము: జ్ఞానమనే అగ్ని ద్వారా అనేక జన్మల నుంచి సంప్రాప్తించిన కర్మ అనే బంధములను దహించే ఆ గురువునకు నా నమస్కారములు. 

శోషనం భవసింధోశ్చ దీపనం క్షరసంపదాం
గురోః పాదోదకం యస్య తస్మై శ్రీ గురవే  నమః


 తాత్పర్యము: ఎవరి పాదములు కడిగిన నీరు ఈ సంసారమనే సాగరాన్ని దాటించి, అసత్యాన్ని నాశనం చేస్తుందో ఆ గురువునకు నా నమస్కారములు.

న గురోరధికం తత్వం న గురోరధికం తపః
న గురోరధికం జ్ఞానం తస్మై శ్రీ గురవే  నమః


 తాత్పర్యము: గురువును మించిన తత్వము (నిజము), తపస్సు, జ్ఞానము లేదు. ఆ గురువునకు నా నమస్కారములు. 

మన్నాథః శ్రీజగన్నాథః మద్గురుః శ్రీజగద్గురుః
మమాత్మా సర్వ భూతాత్మా తస్మై శ్రీ గురవే  నమః


 తాత్పర్యము: నా నాథుడు ఈ జగత్తుకే నాథుడు, నా గురువు ఈ జగత్తుకే గురువు. నా లో ఉన్న ఆత్మ అన్నిట ఉంది. నా గురువులకు నమస్కారములు. 

గురురాదిరనాదిశ్చ గురుః పరమదైవతం
గురమంత్రసమోనాస్తి తస్మై శ్రీ గురవే  నమః


 తాత్పర్యము: గురువే కారణము, ఆది (మొదలు). కానీ ఆయనకు అవి లేవు. గురువు ఉత్తమమైన దైవము. గురు మంత్రాన్ని మించిన మంత్రము లేదు. ఆ గురువునకు నా నమస్కారములు.

ఏక ఏవ పరో బంధుః వివేకే సముపస్థితే
గురుః సకలధర్మాత్మా తస్మై శ్రీ గురవే  నమః


 తాత్పర్యము: నిజమైన వివేకము జాగృతమైనప్పుడు గురువే అత్యంత హితుడని తెలుస్తుంది. అన్ని ధర్మములకు మూలము గురువే. ఆ గురువునకు నా నమస్కారములు. 

గురుమధ్యే స్థితం విశ్వం విశ్వ మధ్యే స్థితో గురుః
గురుర్విశ్వం నమస్తేస్తు తస్మై శ్రీ గురవే  నమః


 తాత్పర్యము: విశ్వము గురువు యందు స్థితమైయున్నది. గురువు విశ్వవ్యాప్తమై యున్నాడు. ఆ గురువునకు నా నమస్కారములు.

భవార్ణ్య ప్రవిష్టస్య దిజ్ఞ్మోహ భ్రాంతి చేతసః
యేన సందర్శితః పంథాః తస్మై శ్రీ గురవే  నమః


 తాత్పర్యము: సంసారమనే అడవిలో చిక్కుకున్న వారికి, భ్రాంతిలో జీవించే వారికి ముక్తిని కలిగినే ఆ గురువునకు నా నమస్కారములు.

తాపత్రయాగ్నితప్తానం అశాంతప్రాణినాం ఉమే
గురురేవ పరా గంగా తస్మై శ్రీ గురవే  నమః

 తాత్పర్యము: మూడు రకాల తాపముల(శరీరము, ప్రాణులు,దైవికము) అగ్ని నుంచి  ఉపశమనము కలిగించే గంగా నది వంటి ఆ గురువునకు నా నమస్కారములు. 

అజ్ఞానేనాహినాగ్రస్తాః ప్రాణినస్తాన్ చికిత్సకః
విద్యాస్వరూపో భగవాన్ తస్మై శ్రీ గురవే  నమః
 తాత్పర్యము: అజ్ఞానమనే సర్పముచే కాటు వేయబడిన మనకు జ్ఞానమనే వైద్యము చేసి ఉద్ధరించే ఆ గురువునకు నా నమస్కారములు. 

హేతవే జగతామేవం సంసారార్ణవసేతవే
ప్రభవే సర్వ విద్యానం శంభవే గురవే నమః


 తాత్పర్యము: సాక్షాత్తు శివుడే అయిన గురువు ఈ జగత్తులో మనకు ఏకైక హితుడు. సర్వ విద్యలకు ప్రభువు ఆయన.  సంసారమనే సాగరాన్ని దాటించే ఆ గురువులకు నా నమస్కారములు.

ధ్యానమూలం గురోర్మూర్తిః పూజా మూలం గురోః పదం
మంత్రమూలం గురోర్వాక్యం ముక్తిమూలం గురోః కృపాః


 తాత్పర్యము: ధ్యానానికి మూలము గురువు యొక్క రూపము, పూజకు మూలము గురువు యొక్క పాదములు, గురువు యొక్క పలుకులు మంత్రానికి మూలము. గురువు యొక్క కృప ముక్తికి మూలము.

తస్మై శ్రీ గురవే నమః

28, సెప్టెంబర్ 2010, మంగళవారం

నిర్వాణ షట్కము

జగద్గురువులు ఆదిశంకరులు

ఆదిశంకరుల రచనలు మూడు రకాలుగా విభజించవచ్చు. మొదటిది ఆధ్యాత్మికంగా బాగా ముందడుగు వేసిన వారికి - ఉపనిషత్తులు, బ్రహ్మసూత్రాలు, భగవద్గీత మీద రాసిన భాష్యాలు. రెండవది వీటి సారాన్ని ప్రకరణలుగా రాసినవి. మూడవది దేవతా స్తోత్రాలు. నిర్వాణ షట్కము ప్రకరణగా భావించ వచ్చు. (ప్రకరణ అంటే - శాస్త్రాలలో ఇచ్చిన వివరణలో వచ్చిన సందేహాలను నివృత్తి చేసేవి అని). ఆత్మ అంటే ఏమిటి అనే దాన్ని ఏవేవి కాదో, ఏవేవి అంటవో, పట్టవో చెప్పి తర్వాత ఏమిటో అద్భుతంగా చెప్తుంది ఈ నిర్వాణ షట్కముశ్లోకాలు, తాత్పర్యం మీకోసము. యూట్యూబ్ లంకె 

మనోబుద్ధ్యహంకార చిత్తాని నాహం
న చ శ్రోత్రజిహ్వే న చ ఘ్రాణనేత్రే
న చ వ్యోమభూమిర్న తేజో న వాయుః
చిదానంద రూపః శివోహం శివోహం

నేను (ఆత్మను) - మనసును కాను; బుద్ధిని కాను; అహంకారాన్ని కాను; చిత్తం (మెదడు లోని విషయాన్ని దాచే ప్రాంతం - మతి)  కాను; చెవులు కాను; నాలుక కాను; ముక్కు కాను; కళ్ళు కాను; ఆకాశాన్ని కాను; భూమిని కాను; అగ్నిని కాను; వాయువును కాను. నేను సత్యమై, నిత్యమై ఉన్న ఆనంద స్వరూపాన్ని; నేనే శుభాన్ని.

న చ ప్రాణసంజ్ఞో న వై పంచవాయుః
న వా సప్తధాతుర్న వా పంచకోశః
న వాక్పాణిపాదౌ న చోపస్థపాయూ
చిదానంద రూపః శివోహం శివోహం


నేను (ఆత్మను) - ఊపిరిని, ఉచ్ఛ్వాస/నిశ్వాసను కాను; పంచప్రాణాలు కాను;  ఏడు ధాతువులను (రస, రక్త, మాంస, మేధస్, ఆస్తి, మజ్జ, శుక్ర) కాను, పంచ కోశములు (అన్నమయ, ప్రాణమయ, మనోమయ, విజ్ఞానమయ, ఆనందమయ) కాను ; వాక్కును కాను, చేతులు కాను, పాదములు కాను; పురుషాంగము/యోని కాను; విసర్జన చేసే అంగమును కాను; నేను సత్యమై, నిత్యమై ఉన్న ఆనంద స్వరూపాన్ని; నేనే శుభాన్ని.

న మే ద్వేషరాగౌ న మే లోభమోహౌ
మదో నైవ మే నైవ మాత్సర్యభావః
న ధర్మో న చార్థో న కామో న మోక్షః
చిదానంద రూపః శివోహం శివోహం


నాకు రాగద్వేషాలు, లోభమోహాలు లేవు; నాకు మద మాత్సర్యాలు లేవు; నేను ధర్మార్థకామమోక్షాల వెంట పడను ; నేను సత్యమై, నిత్యమై ఉన్న ఆనంద స్వరూపాన్ని; నేనే శుభాన్ని.

న పుణ్యం న పాపం న సౌఖ్యం న దుఃఖం
న మంత్రో న తీర్థం న వేదా న యజ్ఞాః
అహం భోజనైవ న భోజ్యం న భోక్తాః
చిదానంద రూపః శివోహం శివోహం

 
నాకు పాప పుణ్యములు, సుఖ దుఃఖాలు లేవు; నాకు మంత్రము, తీర్థము, వేదము, యజ్ఞములతో పని లేదు; నాకు ప్రియమైనది, ప్రీతిని కలిగించేది, నా చే ప్రీతి పొందబడేది లేదు; నేను సత్యమై, నిత్యమై ఉన్న ఆనంద స్వరూపాన్ని; నేనే శుభాన్ని.

న మే మృత్యుశంకా న మే జాతిభేదః
పితా నైవ మే నైవ మాతా న జన్మ
న బంధుర్న మిత్రం గురుర్నైవ శిష్యః
చిదానంద రూపః శివోహం శివోహం


నాకు మృత్యు భయము, జాతిభేదము, తల్లి, తండ్రి, జననము లేవు; నాకు బంధువులు, మిత్రులు, గురువులు, శిష్యులు లేరు; నేను సత్యమై, నిత్యమై ఉన్న ఆనంద స్వరూపాన్ని; నేనే శుభాన్ని.

అహం నిర్వికల్పో నిరాకారరూపో
విభుర్వ్యాప్య సర్వత్ర సర్వేంద్రియాణి
సదా మే సమత్వం న ముక్తిర్నబంధః
చిదానంద రూపః శివోహం శివోహం

నేను అన్ని గుణాలకు అతీతుడను (ఎటువంటి షరతులు లేని వాడిని); నేను నిరాకారుడను, అంతటా వ్యాపించి ఉన్నాను; నాకు ఇంద్రియాలు లేవు; నేను ఎల్లప్పుడూ ఒక్కలాగే ఉంటాను; నాకు బంధనాలు, విడుపు లేవు. నేను సత్యమై, నిత్యమై ఉన్న ఆనంద స్వరూపాన్ని; నేనే శుభాన్ని.

27, సెప్టెంబర్ 2010, సోమవారం

విశ్వనాథాష్టకం - తాత్పర్యం

ఆది శంకరులు నుతించిన కాశీ విశ్వనాథుని అష్టకం

గంగాధరుడు 

గంగా తరంగ రమణీయ జటా కలాపం,
గౌరీ నిరంతర విభూషిత వామ భాగం
నారాయణ ప్రియ మనంగ మదాపహారం
వారాణసీ పుర పతిం భజ విశ్వనాథం
తాత్పర్యం: గంగా నదీ అలలను తన జటాఝూటంలో అందంగా కలిగిన, తన ఎడమ వైపు పార్వతీ దేవి ఎల్లప్పుడూ శోభించే, శ్రీహరికి ప్రియుడైన, మన్మథుని గర్వము అణచిన, వారణాసి పురంలో వెలసిన ఆ విశ్వనాథుని భజన చేద్దాము.

వామే శక్తి ధరం వందే వకారాయ నమో నమః

వాచామగోచరమనేక గుణ స్వరూపం
వాగీశ విష్ణు సుర సేవిత పాద పీఠం
వామేన విగ్రహ వరేణ కళత్రవంతం
వారాణసీ పుర పతిం భజ విశ్వనాథం


తాత్పర్యం:  పదములకు, వర్ణనకు అందని అనేక గుణాలు కలిగిన స్వరూపంతో ఉన్న, బ్రహ్మ విష్ణు మరియు ఇతర దేవతలచే సేవించబడిన పాదములు కలిగిన, తన ఎడమ వైపు శుభములు కలిగించే పార్వతిని కలిగి ఉన్న, వారణాసి పురంలో వెలసిన ఆ విశ్వనాథుని భజన చేద్దాము.
పులిచర్మము ధరించిన శశిధరుడు

భూతాధిపం భుజగ భూషణ భూషితాంగం
వ్యాఘ్రాజినాంబరధరం జటిలం త్రినేత్రం
పాశాంకుశాభయ వర ప్రద శూల పాణిం
వారాణసీ పుర పతిం భజ విశ్వనాథం


తాత్పర్యం:  సమస్త భూతములకు అధిపతియైన, సర్పములను ఆభరణంగా కలిగిన, పులిచర్మం వస్త్రంగా ధరించిన, జడలు కట్టిన కేశములు కలిగిన, పాశము (తాడు), అంకుశము, త్రిశూలము ధరించిన, అభయము, వరాలను ప్రసాదించే, వారణాసి పురంలో వెలసిన ఆ విశ్వనాథుని భజన చేద్దాము.
నెలవంక సిగపూవు నవ్వగా 

శీతాంశు శోభిత కిరీట విరాజమానం
ఫాలేక్షణానల విశోషిత పంచ బాణం
నాగాధిపారచిత భాసుర కర్మ పూరం
వారాణసీ పుర పతిం భజ విశ్వనాథం


తాత్పర్యం: చల్లదనాన్ని ఇచ్చే చంద్రుని కిరీటముగా కలిగి భాసిల్లుతున్న, తన ఉగ్రనేత్రముతో మన్మథుని దగ్ధము చేసిన, నాగేంద్రుని కర్ణములకు అలంకారముగా ధరించిన, వారణాసి పురంలో వెలసిన ఆ విశ్వనాథుని భజన చేద్దాము.
రౌద్రమున, ఆనందమున తాండవము

పంచాననం దురిత మత్త మతంగజానాం
నాగాంతకం దనుజ పుంగవ పన్నగానాం
దావానలం మరణ శోక జరాటవీనాం
వారాణసీ పుర పతిం భజ విశ్వనాథం

తాత్పర్యం: మదించిన ఏనుగులపాలిటి సింహంలా ఉన్న, అసురులపాలిటి గరుత్మంతుని వలె ఉన్న,  మరణాన్ని, శోకాన్ని, వృద్ధాప్యాన్ని నాశనం చేసే అగ్నిలా ఉన్న, వారణాసి పురంలో వెలసిన ఆ విశ్వనాథుని భజన చేద్దాము.
నిరంజనుడు, నిర్గుణుడు

తేజోమయం సుగుణ నిర్గుణమద్వితీయం
ఆనందకందమపరాజితమప్రమేయం
నాగాత్మకం సకల నిష్కలమాత్మ రూపం
వారాణసీ పుర పతిం భజ విశ్వనాథం


తాత్పర్యం:  తేజస్సు కలిగి, సుగుణములు కలిగి, గుణములు లేని, వేరే సాటిలేని, ఆనందకారకుడైన, ఓటమి ఎరుగని, తర్కానికి అందని, సర్పములకు ఆత్మయై, అన్ని శుద్ధ స్వరూపములు తానేయై, ఆత్మ స్వరూపుడైన, వారణాసి పురంలో వెలసిన ఆ విశ్వనాథుని భజన చేద్దాము.
సచ్చిదానందుడు

ఆశాం విహాయ పరిహృత్య పరస్య నిందా
పాపే రతిం చ సునివార్య మనః సమాధౌ
ఆదాయ హృత్ కమల మధ్య గతం పరేశం
వారాణసీ పుర పతిం భజ విశ్వనాథం


తాత్పర్యం:  ఏ కోరికలూ లేనివాడైన, దోషములు ఎంచని, నింద చేయని, పాపములకు దూరముగా ఉండి సమాధి స్థితిలో ఉన్న హృదయకమలము మధ్యలో నివసించి ఉన్న, వారణాసి పురంలో వెలసిన ఆ విశ్వనాథుని భజన చేద్దాము.
గరళ కంఠుడు

రాగాది దోష రహితం స్వజనానురాగం,
వైరాగ్య శాంతి నిలయం గిరిజా సహయం,
మాధుర్య ధైర్య శుభగం గరళాభిరామం
వారాణసీ పుర పతిం భజ విశ్వనాథం

తాత్పర్యం:  రాగద్వేషాది దోషములు ఎరుగని, తన భక్తులను ప్రేమతో చూసే, వైరాగ్యము, శాంతికి నిలయమై, హిమవంతుని పుత్రిక సహాయం పొందుతూ, మాధుర్యము, ధైర్యము కలిగి విషాన్ని ధరించిన, వారణాసి పురంలో వెలసిన ఆ విశ్వనాథుని భజన చేద్దాము

ఫలశ్రుతి:
వారాణసీ పురపతే స్తవనం శివస్య
వ్యాఖ్యాతమష్టకమిదం పఠతే మనుష్యః
విద్యాం శ్రియం విపుల సౌఖ్యమనంతకీర్తిం
సంప్రాప్య దేహ విలయే లభతే చ మోక్షం


తాత్పర్యం: వారణాసి పురంలో వెలసిన ఆ విశ్వనాథుని అష్టకాన్ని పఠనం చేసే మనుష్యులకు దేహమున్నప్పుడు విద్య, మంచి, ఎనలేని సుఖము, అనంతమైన కీర్తి, అటు తర్వాత మోక్షము లభించును. 

విశ్వనాథాష్టకమిదం యః పఠేచ్ఛివ సన్నిధౌ
శివలోకమవాప్నోతి శివేన సహ మోదతే

తాత్పర్యం: ఈ విశ్వనాథ అష్టకం శివుని సన్నిధిలో చదివిన వారికి శివలోకము, ఆ పరమశివుని ఆశీస్సులు పొందుదురు.

అంతా రామమయం - భద్రాచల రామదాసు కృతి

అంతా రామమయం ఈ జగమంతా రామమయం అంతరంగమున ఆత్మారాముడనంత రూపముల వింతలు సలుపగ సోమసూర్యులును సురలు తారలును ఆ మహాంబుధులు అవనీజంబులు అండాండంబులు పిండ...