23, అక్టోబర్ 2026, శుక్రవారం

కనకధారా స్తోత్రం, భావం


వందే వందారు మందారమిందిరానందకందలమ్।
అమందానందసందోహ బంధురం సింధురాననమ్ ॥

అంగం హరేః పులకభూషణమాశ్రయంతీ భృంగాంగనేవ ముకులాభరణం తమాలమ్ । అంగీకృతాఖిలవిభూతిరపాంగలీలా మాంగల్యదాస్తు మమ మంగళదేవతాయాః ॥ 1 ॥

ముగ్ధా ముహుర్విదధతీ వదనే మురారేః ప్రేమత్రపాప్రణిహితాని గతాగతాని । మాలా దృశోర్మధుకరీవ మహోత్పలే యా సా మే శ్రియం దిశతు సాగరసంభవాయాః ॥ 2 ॥

ఆమీలితాక్షమధిగమ్య ముదా ముకుందమ్ ఆనందకందమనిమేషమనంగతంత్రమ్ । ఆకేకరస్థితకనీనికపక్ష్మనేత్రం భూత్యై భవేన్మమ భుజంగశయాంగనాయాః ॥ 3 ॥

బాహ్వంతరే మధుజితః శ్రితకౌస్తుభే యా హారావలీవ హరినీలమయీ విభాతి । కామప్రదా భగవతోఽపి కటాక్షమాలా కల్యాణమావహతు మే కమలాలయాయాః ॥ 4 ॥

కాలాంబుదాలిలలితోరసి కైటభారేః ధారాధరే స్ఫురతి యా తటిదంగనేవ ।
మాతుః సమస్తజగతాం మహనీయమూర్తిః భద్రాణి మే దిశతు భార్గవనందనాయాః ॥ 5 ॥

ప్రాప్తం పదం ప్రథమతః ఖలు యత్ప్రభావాత్ మాంగల్యభాజి మధుమాథిని మన్మథేన । మయ్యాపతేత్తదిహ మంథరమీక్షణార్ధం మందాలసం చ మకరాలయకన్యకాయాః ॥ 6 ॥

విశ్వామరేంద్రపదవిభ్రమదానదక్షం ఆనందహేతురధికం మురవిద్విషోఽపి ।
ఈషన్నిషీదతు మయి క్షణమీక్షణార్ధం ఇందీవరోదరసహోదరమిందిరాయాః ॥ 7 ॥

ఇష్టా విశిష్టమతయోఽపి యయా దయార్ద్ర దృష్ట్యా త్రివిష్టపపదం సులభం లభంతే ।
దృష్టిః ప్రహృష్టకమలోదరదీప్తిరిష్టాం పుష్టిం కృషీష్ట మమ పుష్కరవిష్టరాయాః ॥ 8 ॥

దద్యాద్దయానుపవనో ద్రవిణాంబుధారామ్ అస్మిన్నకించన విహంగశిశౌ విషణ్ణే । దుష్కర్మఘర్మమపనీయ చిరాయ దూరం నారాయణప్రణయినీనయనాంబువాహః ॥ 9 ॥

గీర్దేవతేతి గరుడధ్వజసుందరీతి శాకంభరీతి శశిశేఖరవల్లభేతి ।
సృష్టిస్థితిప్రలయకేలిషు సంస్థితాయై తస్యై నమస్త్రిభువనైకగురోస్తరుణ్యై ॥ 10 ॥

శ్రుత్యై నమోఽస్తు శుభకర్మఫలప్రసూత్యై రత్యై నమోఽస్తు రమణీయగుణార్ణవాయై ।
శక్త్యై నమోఽస్తు శతపత్రనికేతనాయై పుష్ట్యై నమోఽస్తు పురుషోత్తమవల్లభాయై ॥ 11 ॥

నమోఽస్తు నాలీకనిభాననాయై నమోఽస్తు దుగ్ధోదధిజన్మభూమ్యై ।
నమోఽస్తు సోమామృతసోదరాయై నమోఽస్తు నారాయణవల్లభాయై ॥ 12 ॥

నమోఽస్తు హేమాంబుజపీఠికాయై నమోఽస్తు భూమండలనాయికాయై ।
నమోఽస్తు దేవాదిదయాపరాయై నమోఽస్తు శార్ఙ్గాయుధవల్లభాయై ॥ 13 ॥

నమోఽస్తు దేవ్యై భృగునందనాయై నమోఽస్తు విష్ణోరురసిస్థితాయై ।
నమోఽస్తు లక్ష్మ్యై కమలాలయాయై నమోఽస్తు దామోదరవల్లభాయై ॥ 14 ॥

నమోఽస్తు కాంత్యై కమలేక్షణాయై నమోఽస్తు భూత్యై భువనప్రసూత్యై ।
నమోఽస్తు దేవాదిభిరర్చితాయై నమోఽస్తు నందాత్మజవల్లభాయై ॥ 15 ॥

సంపత్కరాణి సకలేంద్రియనందనాని సామ్రాజ్యదానవిభవాని సరోరుహాక్షి ।
త్వద్వందనాని దురితోద్ధరణోద్యతాని మామేవ మాతరనిశం కలయంతు మాన్యే ॥ 16 ॥

యత్కటాక్షసముపాసనావిధిః సేవకస్య సకలార్థసంపదః ।
సంతనోతి వచనాంగమానసైః త్వాం మురారిహృదయేశ్వరీం భజే ॥ 17 ॥

సరసిజనిలయే సరోజహస్తే ధవలతమాంశుకగంధమాల్యశోభే ।
భగవతి హరివల్లభే మనోజ్ఞే త్రిభువనభూతికరి ప్రసీద మహ్యమ్ ॥ 18 ॥

దిగ్ఘస్తిభిః కనకకుంభముఖావసృష్ట స్వర్వాహినీ విమలచారుజలప్లుతాంగీమ్ ।
ప్రాతర్నమామి జగతాం జననీమశేష లోకాధినాథగృహిణీమమృతాబ్ధిపుత్రీమ్ ॥ 19 ॥

కమలే కమలాక్షవల్లభే త్వం కరుణాపూరతరంగితైరపాంగైః ।
అవలోకయ మామకించనానాం ప్రథమం పాత్రమకృత్రిమం దయాయాః ॥ 20 ॥

స్తువంతి యే స్తుతిభిరమూభిరన్వహం త్రయీమయీం త్రిభువనమాతరం రమామ్ ।
గుణాధికా గురుతరభాగ్యభాగినో భవంతి తే భువి బుధభావితాశయాః ॥ 21 ॥

సువర్ణధారాస్తోత్రం యచ్ఛంకరాచార్యనిర్మితమ్ ।
త్రిసంధ్యం యః పఠేన్నిత్యం స కుబేరసమో భవేత్ ॥

శ్రీ కనకధారా స్తోత్ర భావం

సమస్త మంగళాలకు అధిదేవతవైన మహాలక్ష్మీ! శ్రీమహావిష్ణువు వక్షస్థలాన్ని నిత్యనివాసంగా చేసుకొని, ఆయనకు అపారమైన ఆనందాన్ని కలిగించే తల్లీ! మొగ్గలతో అలంకరించబడిన నల్లని తమాలవృక్షాన్ని తుమ్మెద ఆశ్రయించినట్లుగా, నీ ప్రేమపూర్వకమైన కడగంటి చూపులు నీలమేఘశ్యాముడైన శ్రీహరి దివ్యశరీరాన్ని ఆశ్రయిస్తున్నాయి. ఆయన ముఖాన్ని ప్రేమతో చూస్తూ, సిగ్గుతో చూపులను మరల్చుకొని, తిరిగి ఆయననే దర్శించే నీ చూపులు నీలకమలంపై సంచరించే తుమ్మెదలవలె మనోహరంగా ఉన్నాయి. పరమానందస్వరూపుడైన ముకుందుడు కన్నులు మూసుకొని విశ్రాంతి పొందుతున్నప్పుడు, ఆయనను ప్రేమతో దర్శించే నీ నేత్రాలలో అపూర్వమైన అనురాగం వ్యక్తమవుతోంది. కౌస్తుభమణితో ప్రకాశించే శ్రీహరి వక్షస్థలంపై నీ కటాక్షాలు ఇంద్రనీలమణుల హారంలా శోభిస్తున్నాయి. నల్లని వర్షమేఘంపై మెరుపుతీగ ప్రకాశించినట్లుగా, కైటభాసుర సంహారకుడైన విష్ణుమూర్తి హృదయంలో నీ దివ్యమంగళ స్వరూపం వెలుగొందుతోంది. సాక్షాత్తు పరమాత్మునికే ఆనందాన్ని కలిగించే నీ ప్రేమమయమైన కటాక్షం నాకు సమస్త శుభాలను ప్రసాదించుగాక!

క్షీరసాగర తనయవైన మహాలక్ష్మీ! నీ కడగంటి చూపు ప్రభావంతోనే మన్మథుడు శ్రీమహావిష్ణువు హృదయంలో ప్రేమకు స్థానాన్ని సంపాదించగలిగాడు. దేవేంద్రునికి సైతం అత్యున్నతమైన పదవిని ప్రసాదించగల శక్తి నీ అనుగ్రహానికి ఉంది. మురాసుర సంహారకుడైన శ్రీహరికే పరమానందాన్ని కలిగించే నీ చూపులు వికసించిన నీలకమలాలవలె ప్రకాశిస్తున్నాయి. నీ దయతో నిండిన ఒక్క చూపును పొందినవారు స్వర్గలోకంలోని ఉన్నతమైన స్థానాలను కూడా పొందగలుగుతారు. సమస్త ఐశ్వర్యాలకు, శుభాలకు, సౌభాగ్యాలకు మూలమైన నీ కటాక్షం ఒక్క క్షణమైనా నాపై ప్రసరించుగాక! నా జీవితానికి అవసరమైన సంపదను, పోషణను, శాంతిని, శ్రేయస్సును ప్రసాదించుగాక!

ఓ నారాయణుని ప్రియురాలా! గత జన్మలలో చేసిన దుష్కర్మలనే తీవ్రమైన ఎండవేడిమితో బాధపడుతూ, ఎటువంటి ఆధారమూ లేక దిగులుగా ఉన్న పక్షిపిల్లవంటి దీనుడను నేను. నీ కరుణ అనే చల్లని గాలి ప్రేరణతో కదిలే నీ నేత్రమనే మేఘం నాపై సంపదల వర్షాన్ని కురిపించుగాక! నా దుష్కర్మల వల్ల కలిగిన దారిద్ర్యాన్ని, దుఃఖాన్ని, బాధలను తొలగించుగాక! నీవు కేవలం సంపదలను ప్రసాదించే దేవతవు మాత్రమే కాదు. జీవుల బాధలను చూసి కరిగిపోయే కరుణామయివి. కర్మఫలంతో బాధపడుతున్న జీవునికి నీ అనుగ్రహమే శరణ్యం. నీ దయకు పాత్రుడైన జీవుని జీవితంలో దుఃఖం తొలగి, శుభం వికసిస్తుంది.

వాక్కుకు అధిదేవతవైన సరస్వతిగా, గరుడధ్వజుడైన విష్ణుమూర్తి ప్రియురాలైన లక్ష్మిగా, సమస్త జీవులకు ఆహారాన్ని ప్రసాదించే శాకంభరిగా, చంద్రశేఖరుడైన పరమశివుని అర్ధాంగి అయిన పార్వతిగా నీవే విరాజిల్లుతున్నావు. సృష్టి, స్థితి, లయ అనే మూడు జగత్కార్యాలలో వివిధ దివ్యరూపాలతో వ్యక్తమయ్యే పరాశక్తివి నీవే. వేదస్వరూపిణిగా శుభకర్మలకు శుభఫలాలను ప్రసాదిస్తున్నావు. ఆనందస్వరూపిణిగా జీవులకు సంతోషాన్ని కలిగిస్తున్నావు. సమస్త సద్గుణాలకు సముద్రంలా, సర్వశక్తులకు ఆధారంగా, నూరురేకుల పద్మంలో నివసించే దేవతగా, సమస్త జీవులను పోషించే పుష్టిస్వరూపిణిగా ప్రకాశిస్తున్నావు. పురుషోత్తముడైన శ్రీమహావిష్ణువుకు అత్యంత ప్రియమైన తల్లీ! నీకు పదేపదే నమస్కరిస్తున్నాను.

పద్మంవంటి సుందరమైన ముఖం కలిగిన మహాలక్ష్మీ! క్షీరసాగర మథన సమయంలో ఆవిర్భవించిన దేవీ! చంద్రునితోను, అమృతంతోను సహోదరిగా కీర్తించబడే తల్లీ! నారాయణుని ప్రియురాలా! బంగారు పద్మంపై ఆసీనురాలవై, సమస్త భూమండలానికి అధినాయికగా విరాజిల్లుతున్నావు. దేవతలతో సహా సమస్త జీవులపట్ల అపారమైన దయ కలిగి ఉన్నావు. శార్ఙ్గమనే దివ్యధనుస్సును ధరించిన శ్రీహరికి ప్రియమైనదానవు నీవే. భృగుమహర్షి కుమార్తెగా ప్రసిద్ధి పొంది, శ్రీమహావిష్ణువు వక్షస్థలంలో నిత్యనివాసం చేస్తున్నావు. పద్మాల మధ్య నివసించే కమలాలయవు, దామోదరుని ప్రియురాలవు, అపూర్వమైన కాంతితో ప్రకాశించే కమలనేత్రివి, సమస్త జగత్తుకు జననివి, దేవతలందరూ ఆరాధించే దేవివి, నందుని కుమారుడైన శ్రీకృష్ణునికి ప్రియమైనదానవు. నీ దివ్యమంగళ స్వరూపానికి, అనంతమైన మహిమకు, అపారమైన కరుణకు నమస్కరిస్తున్నాను.

ఓ పద్మనేత్రి! నీకు చేసే నమస్కారాలు సమస్త సంపదలను ప్రసాదించగలవు. ఇంద్రియాలకు ఆనందాన్ని కలిగించగలవు. సామ్రాజ్యాలను కూడా అనుగ్రహించగల మహిమ వాటికి ఉంది. అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా జీవుని పాపాలను, దుఃఖాలను తొలగించి అతనిని ఉద్ధరించగల శక్తి నీ ఆరాధనలో ఉంది. నీ కటాక్షాన్ని భక్తితో ఉపాసించే వారికి సమస్త విధాలైన శ్రేయస్సు కలుగుతుంది. అందువల్ల నా మనస్సుతో, వాక్కుతో, శరీరంతో నిన్ను ఆరాధిస్తున్నాను. నా ఆలోచనలు, మాటలు, చేతలు అన్నీ నీ సేవకు అంకితం కావాలని కోరుకుంటున్నాను. మురారి హృదయేశ్వరివైన నీవే నాకు శరణ్యం.

పద్మంలో నివసించే తల్లీ! చేతులలో పద్మాలను ధరించిన దేవీ! తెల్లని వస్త్రాలతో, సుగంధ ద్రవ్యాలతో, పుష్పమాలలతో శోభించే మహాలక్ష్మీ! శ్రీహరికి అత్యంత ప్రియమైనదానా! మూడు లోకాలకు ఐశ్వర్యాన్ని, శుభాన్ని ప్రసాదించే జగన్మాతా! నాపై ప్రసన్నురాలవు కమ్ము. దిక్కులను రక్షించే దివ్యగజాలు బంగారు కలశాల నుంచి పవిత్రమైన గంగాజలాన్ని నీపై అభిషేకిస్తుండగా, ఆ జలధారల మధ్య అపూర్వమైన కాంతితో ప్రకాశిస్తున్న నీ గజలక్ష్మి స్వరూపాన్ని ప్రాతఃకాలంలో నమస్కరిస్తున్నాను. సమస్త లోకాలకు అధిపతియైన శ్రీమహావిష్ణువు అర్ధాంగివైన అమృతాబ్ధిపుత్రీ! నీ దివ్యదర్శనం నా జీవితాన్ని పవిత్రం చేయుగాక!

ఓ కమలాదేవీ! కమలనేత్రుడైన శ్రీమహావిష్ణువు ప్రియురాలా! కరుణాసముద్రంలోని తరంగాలవంటి నీ కడగంటి చూపులతో నన్ను అనుగ్రహించుము. ఎటువంటి సంపదలూ, ఆధారమూ లేని నిరుపేదలలో నేను మొదటివాడను. నీ అనుగ్రహాన్ని పొందడానికి నా వద్ద ఎటువంటి గొప్ప అర్హతలూ లేవు. నా దీనత్వమే నీ దయకు నన్ను పాత్రునిగా చేస్తోంది. నీ కరుణను పొందడానికి కృత్రిమమైన భక్తిని ప్రదర్శించలేను. నా హృదయంలోని నిజమైన బాధను, నిస్సహాయతను నీ ముందు ఉంచుతున్నాను. జగన్మాతవైన నీవు నా పరిస్థితిని గ్రహించి, నీ సహజమైన వాత్సల్యంతో నన్ను రక్షించుము. నీ ఒక్క కడగంటి చూపు నా జీవితంలోని దారిద్ర్యాన్ని, దుఃఖాన్ని తొలగించి, శాంతిని, సౌభాగ్యాన్ని ప్రసాదించుగాక!

వేదస్వరూపిణి అయిన మహాలక్ష్మీ! మూడు లోకాలకు తల్లివైన రమాదేవీ! నిన్ను ఈ దివ్యమైన స్తోత్రాలతో ప్రతిరోజూ భక్తిశ్రద్ధలతో స్తుతించేవారు ఉత్తమమైన సద్గుణాలను, గొప్ప సౌభాగ్యాన్ని పొందుతారు. వారి మనస్సులు జ్ఞానుల ఆలోచనలవలె పవిత్రమవుతాయి. వారి జీవితాలలో వివేకం, ధర్మనిష్ఠ, సద్బుద్ధి, శాంతి, సమృద్ధి వికసిస్తాయి. నీ అనుగ్రహం కేవలం భౌతిక సంపదను మాత్రమే కాకుండా, ఆధ్యాత్మిక సంపదను కూడా ప్రసాదిస్తుంది. ఆదిశంకరాచార్యులు రచించిన ఈ స్తోత్రాన్ని నిత్యమూ మూడు సంధ్యలలో భక్తితో పఠించేవారు కుబేరునితో సమానమైన సంపదను పొందుతారని ఫలశ్రుతి తెలియజేస్తోంది.

కనకధారా స్తోత్రంలోని పరమార్థం ఏమిటంటే, సంపదకు నిజమైన విలువ దానిని ఇతరుల శ్రేయస్సుకు వినియోగించడంలోనే ఉంది. నిరుపేద అయినప్పటికీ తన వద్ద ఉన్న ఒక్క ఉసిరికాయను భిక్షగా సమర్పించిన బ్రాహ్మణ గృహిణి నిస్వార్థ దానగుణానికి ప్రతీక. ఆమె దుఃఖాన్ని చూసి కరిగిపోయిన ఆదిశంకరుల హృదయం జీవకారుణ్యానికి ప్రతీక. ఆమెకు సంపదను ప్రసాదించమని శంకరులు చేసిన ప్రార్థనకు స్పందించిన మహాలక్ష్మి దైవానుగ్రహానికి ప్రతీక. ఈ మూడు భావాలు కలిసినప్పుడే కనకధారా స్తోత్రంలోని అసలైన ఆధ్యాత్మిక సౌందర్యం అవగతమవుతుంది. బంగారు వర్షం కేవలం ధనప్రాప్తిని సూచించడమే కాకుండా, నిస్వార్థమైన దానగుణం, ఇతరుల బాధను తొలగించాలనే కరుణ, భగవంతునిపై అచంచలమైన విశ్వాసం కలిగిన జీవితంలో దైవానుగ్రహం ఎలా ప్రవహిస్తుందో తెలియజేస్తుంది. సంపద కంటే దయ గొప్పది, దానం కంటే నిస్వార్థత గొప్పది, స్వప్రయోజనం కోసం చేసే ప్రార్థన కంటే ఇతరుల శ్రేయస్సు కోసం చేసే ప్రార్థన మరింత పవిత్రమైనది అనే సందేశమే శ్రీ కనకధారా స్తోత్రంలోని అత్యున్నతమైన ఆధ్యాత్మిక తత్త్వం.

కామెంట్‌లు లేవు:

కామెంట్‌ను పోస్ట్ చేయండి

కనకధారా స్తోత్రం, భావం

వందే వందారు మందారమిందిరానందకందలమ్। అమందానందసందోహ బంధురం సింధురాననమ్ ॥ అంగం హరేః పులకభూషణమాశ్రయంతీ భృంగాంగనేవ ముకులాభరణం తమాలమ్ । అంగీకృతాఖిల...