శరన్నవరాత్రులలో నాలుగవ రోజున విజయవాడ ఇంద్రకీలాద్రిపై వెలసిన శ్రీ కనకదుర్గమ్మ మహాచండీదేవిగా భక్తులకు దర్శనమిస్తుంది. ఆదిపరాశక్తి అనేక రూపాలలో జగత్తును సృష్టించి, పోషించి, రక్షిస్తుంది. ఆమె శాంతస్వరూపిణిగా జీవులను అనుగ్రహించినట్లే, ఉగ్రస్వరూపిణిగా అధర్మాన్ని అణచివేసి ధర్మాన్ని కాపాడుతుంది. ఆ జగన్మాతలోని అపారమైన శక్తికి, ధర్మరక్షణ సంకల్పానికి ప్రతిరూపమే మహాచండీదేవి. చండీ అంటే తీవ్రమైన శక్తితో దుష్టత్వాన్ని ఎదుర్కొనే దేవత. మహాచండీ అంటే సమస్త దైవశక్తులకు మూలమైన, ఏ దుష్టశక్తికీ లొంగని పరమేశ్వరి. ఆమె ఉగ్రరూపం భక్తులను భయపెట్టడానికి కాదు. భయంతో జీవిస్తున్నవారికి ధైర్యాన్ని ఇవ్వడానికి, అన్యాయాన్ని ఎదుర్కొనే శక్తిని ప్రసాదించడానికి ఉద్దేశించినది. అందుకే చండీదేవి భయంకర రూపంలో కనిపించినప్పటికీ, భక్తులకు ఆమె అత్యంత కరుణామయి అయిన తల్లి.
మార్కండేయ పురాణంలోని దేవీమాహాత్మ్యం మహాచండీదేవి మహిమను విశదంగా తెలియజేస్తుంది. దీనినే దుర్గాసప్తశతి, చండీసప్తశతి అని కూడా పిలుస్తారు. పదమూడు అధ్యాయాలుగా ఉన్న ఈ గ్రంథంలో మహాకాళి, మహాలక్ష్మి, మహాసరస్వతి అనే మూడు ప్రధాన శక్తుల మహిమ వివరించబడింది. ఈ మూడు శక్తులూ వేర్వేరు దేవతలు మాత్రమే కాకుండా, ఒకే ఆదిపరాశక్తి యొక్క వివిధ కార్యరూపాలు. మహాకాళి అజ్ఞానాన్ని తొలగించే శక్తికి, మహాలక్ష్మి ధర్మాన్ని నిలబెట్టే శక్తికి, మహాసరస్వతి జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించే శక్తికి ప్రతీకలుగా భావించవచ్చు. ఈ మూడింటి సమగ్ర స్వరూపమే మహాచండీ. సృష్టిలో ధర్మానికి విఘాతం కలిగినప్పుడు, దేవతల శక్తులన్నీ ఒకటై జగన్మాత రూపంలో వ్యక్తమవుతాయని దేవీమాహాత్మ్యం తెలియజేస్తుంది. ఈ భావనలో గొప్ప ఆధ్యాత్మిక సందేశం ఉంది. సత్యం, ధర్మం, జ్ఞానం, ధైర్యం ఒకచోట చేరినప్పుడు ఎంతటి బలమైన అధర్మాన్నైనా జయించవచ్చని ఇది బోధిస్తుంది.
దేవీమాహాత్మ్యంలో మహిషాసురుడు, శుంభనిశుంభులు, చండముండులు, రక్తబీజుడు వంటి రాక్షసులను అమ్మవారు సంహరించిన కథలు ఉన్నాయి. వీటిని కేవలం దేవతలకు, రాక్షసులకు మధ్య జరిగిన యుద్ధాలుగా మాత్రమే చూడకుండా, మానవుని అంతరంగంలో జరిగే మంచి చెడుల సంఘర్షణకు ప్రతీకలుగా కూడా అర్థం చేసుకోవచ్చు. మహిషాసురుడు అదుపులేని అహంకారానికి, చంచలమైన మనస్సుకు ప్రతీకగా భావించవచ్చు. శుంభనిశుంభులు గర్వానికి, స్వార్థానికి, ఇతరులను తన ఆధీనంలో ఉంచుకోవాలనే కోరికకు సంకేతాలు. చండముండులు క్రోధానికి, క్రూరత్వానికి ప్రతీకలుగా కనిపిస్తారు. రక్తబీజుని కథలో మరింత లోతైన భావం ఉంది. అతని రక్తపు ప్రతి బొట్టు నుంచి మరొక రాక్షసుడు పుట్టుకొస్తాడు. అలాగే మనస్సులోని ఒక చెడు ఆలోచనను అదుపు చేయకపోతే అది మరెన్నో చెడు ఆలోచనలకు కారణమవుతుంది. ఒక కోపం మరొక కోపాన్ని, ఒక అసూయ మరొక అసూయను, ఒక దురాశ మరిన్ని కోరికలను పుట్టిస్తుంది. మహాచండీ ఈ రాక్షసులను సంహరించడం అంటే మనలోని దుర్గుణాలను మూలంతో సహా తొలగించుకోవాలనే ఆధ్యాత్మిక బోధనగా గ్రహించవచ్చు.
మహాచండీదేవి అనేక ఆయుధాలను ధరించి దర్శనమిస్తుంది. ఈ ఆయుధాలు కేవలం యుద్ధసాధనాలు మాత్రమే కావు. వాటిలో ఒక్కొక్కటి ఒక ఆధ్యాత్మిక గుణాన్ని సూచిస్తుంది. త్రిశూలం మనలోని దుర్గుణాలను నశింపజేసే శక్తికి, ఖడ్గం అజ్ఞానాన్ని తొలగించే వివేకానికి, చక్రం ధర్మాన్ని నిలబెట్టే దైవసంకల్పానికి, శంఖం సత్యాన్ని ప్రకటించే పవిత్రనాదానికి ప్రతీకలుగా భావించవచ్చు. అమ్మవారి సింహవాహనం ధైర్యానికి, ఆత్మవిశ్వాసానికి సంకేతం. సింహం ఎంతటి ప్రమాదాన్నైనా నిర్భయంగా ఎదుర్కొన్నట్లే, మహాచండీ భక్తుడు కూడా జీవితంలో ఎదురయ్యే కష్టాలను ధైర్యంగా ఎదుర్కోవాలి. అయితే ధైర్యం అంటే ఇతరులను బాధించడం కాదు. తన శక్తిని బలహీనులను రక్షించడానికి, అన్యాయాన్ని అడ్డుకోవడానికి ఉపయోగించడం. ఇదే మహాచండీ ఆరాధనలోని ముఖ్యమైన ధర్మసూత్రం.
దేవీమాహాత్మ్యంలో శుంభాసురునితో యుద్ధం జరుగుతున్నప్పుడు అమ్మవారు తన శక్తులన్నీ తిరిగి తనలో లీనం చేసుకుని, ఈ జగత్తులో తనకు భిన్నంగా మరొక శక్తి లేదని ప్రకటిస్తుంది. ఈ సందర్భం శాక్త తత్త్వంలో ఎంతో ముఖ్యమైనది. ప్రపంచంలో కనిపించే వివిధ దేవతారూపాలు, శక్తులు, ప్రకృతి కార్యాలు అన్నింటికీ మూలం ఒకే పరాశక్తి అని ఇది తెలియజేస్తుంది. మనిషిలోని ఆలోచనాశక్తి, జ్ఞానం, ధైర్యం, దయ, సహనం, సత్యనిష్ఠ అన్నీ ఆ జగన్మాత అనుగ్రహాలుగానే భావించబడతాయి. యా దేవీ సర్వభూతేషు శక్తిరూపేణ సంస్థితా అనే దేవీస్తుతి కూడా సమస్త జీవులలో శక్తిరూపంగా ఉన్న తల్లికి నమస్కరిస్తుంది. అంటే మహాచండీ కేవలం ఆలయంలో కొలువై ఉన్న దేవత మాత్రమే కాదు. ప్రతి జీవిలోనూ ధర్మాన్ని నిలబెట్టే అంతరంగశక్తిగా ఆమెను దర్శించవచ్చు.
మహాచండీ ఆరాధనలో చండీపారాయణకు విశేషమైన స్థానం ఉంది. దేవీమాహాత్మ్యంలోని ఏడు వందల మంత్రశ్లోకాలను భక్తిశ్రద్ధలతో పారాయణ చేయడం సంప్రదాయం. ఈ పారాయణలో అమ్మవారి పరాక్రమాన్ని మాత్రమే కాకుండా, ఆమె కరుణను, జ్ఞానాన్ని, సర్వవ్యాపకత్వాన్ని కూడా స్తుతిస్తారు. సర్వమంగళ మాంగళ్యే శివే సర్వార్థ సాధికే, శరణ్యే త్ర్యంబకే గౌరి నారాయణి నమోస్తుతే అనే ప్రార్థనలో అమ్మవారిని సమస్త శుభాలకు మూలమైన తల్లిగా, శరణు కోరినవారిని రక్షించే దేవతగా కీర్తిస్తారు. ఈ ప్రార్థనలోని విశేషమేమిటంటే, ఉగ్రరూపిణిగా దుష్టులను సంహరించే దేవతనే సర్వమంగళస్వరూపిణిగా స్తుతించడం. ధర్మాన్ని రక్షించడానికి చూపే ఉగ్రత, భక్తులను ఆదరించడానికి చూపే కరుణ రెండూ ఒకే మాతృహృదయం నుంచి ఉద్భవిస్తాయని దీని అంతరార్థం.
నవరాత్రులలో మొదటి మూడు రోజులలో బాలాత్రిపురసుందరి, గాయత్రి, అన్నపూర్ణ రూపాలలో దర్శనమిచ్చిన అమ్మవారు నాలుగవ రోజున మహాచండీగా దర్శనమివ్వడంలో ఒక అందమైన ఆధ్యాత్మిక భావాన్ని చూడవచ్చు. బాలాత్రిపురసుందరి రూపం మనలో నిర్మలమైన భక్తిని పెంపొందిస్తే, గాయత్రి రూపం జ్ఞానాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. అన్నపూర్ణ రూపం జీవనానికి అవసరమైన పోషణను, ఇతరుల పట్ల దయను గుర్తుచేస్తుంది. మహాచండీ రూపం ఆ భక్తిని, జ్ఞానాన్ని, దయను కాపాడుకోవడానికి అవసరమైన ధైర్యాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. జ్ఞానం ఉన్నప్పటికీ దానిని ఆచరించే ధైర్యం లేకపోతే ప్రయోజనం ఉండదు. దయ ఉన్నప్పటికీ అన్యాయాన్ని అడ్డుకునే శక్తి లేకపోతే ధర్మం నిలబడదు. అందువల్ల మహాచండీ ఆరాధన మనిషిలో జ్ఞానంతో కూడిన ధైర్యాన్ని, దయతో కూడిన శక్తిని పెంపొందించుకోవాలని బోధిస్తుంది.
విజయవాడ కనకదుర్గమ్మ మహాచండీదేవిగా దర్శనమిచ్చే ఈ పవిత్రమైన రోజున భక్తులు తమ కష్టాలు తొలగాలని, భయాలు నశించాలని, ధర్మమార్గంలో నడిచే శక్తి కలగాలని ప్రార్థిస్తారు. అయితే అమ్మవారి అనుగ్రహాన్ని పొందడమంటే కేవలం బాహ్యశత్రువులపై విజయం సాధించడం కాదు. మనలోని అహంకారం, అసూయ, కోపం, దురాశ, భయం వంటి అంతఃశత్రువులను జయించడం. ఇతరుల పట్ల కరుణతో వ్యవహరిస్తూనే అధర్మం ముందు తలవంచకుండా నిలబడడం. మనలోని మంచి గుణాలను బలపరచుకుని, చెడు ప్రవృత్తులను తొలగించుకోవడం. జగత్తును రక్షించే మహాచండీ మన హృదయంలోని అజ్ఞానాన్ని తొలగించి, వివేకాన్ని, ఆత్మవిశ్వాసాన్ని, ధర్మనిష్ఠను ప్రసాదించాలని ప్రార్థించడమే ఈ ఆరాధనలోని పరమార్థం. ఉగ్రరూపంలో కనిపించే ఆ జగన్మాత నిజానికి భయాన్ని తొలగించే అభయప్రదాయిని. ఆమెను ఆరాధించడం ద్వారా మనిషి తనలోని దైవశక్తిని గుర్తించి, ధైర్యంతో, ధర్మంతో, దయతో జీవించడానికి ప్రేరణ పొందుతాడు.
కామెంట్‌లు లేవు:
కామెంట్‌ను పోస్ట్ చేయండి