మహాలక్ష్మిగా ఆదిపరాశక్తి

శరన్నవరాత్రి మహోత్సవాలలో భాగంగా నేడు ఆశ్వయుజ శుద్ధ సప్తమి సందర్భంగా విజయవాడ ఇంద్రకీలాద్రిపై కొలువై ఉన్న శ్రీకనకదుర్గమ్మ శ్రీమహాలక్ష్మీదేవి అలంకారంలో భక్తులకు దర్శనమిస్తోంది. సకల జగత్తుకూ మూలమైన ఆదిపరాశక్తి మహాలక్ష్మిగా ఆవిర్భవించడం వెనుక ఎంతో లోతైన ఆధ్యాత్మిక తత్త్వం ఉంది. సాధారణంగా లక్ష్మీదేవిని ధనసంపదలకు అధిష్ఠాన దేవతగా భావిస్తాం. కానీ వేదాలు, పురాణాలు, దేవీ మహాత్మ్యం వివరించే మహాలక్ష్మీ తత్త్వం అంతకంటే ఎంతో విశాలమైనది. సృష్టిలో జీవం నిలవడానికి, ధర్మం వర్ధిల్లడానికి, సమస్త జీవరాశులు సుఖశాంతులతో జీవించడానికి అవసరమైన శక్తికి మహాలక్ష్మి ప్రతిరూపం. అందుకే ఆమెను లోకస్థితికారిణిగా, సర్వమంగళప్రదాయినిగా, సకలైశ్వర్యదాయినిగా ఆరాధిస్తారు.

ఆదిపరాశక్తి సృష్టి, స్థితి, లయ అనే మూడు విశ్వకార్యాలకు మూలాధారం. ఆమె మహాకాళిగా కాలాన్ని, పరివర్తనను నియంత్రిస్తుంది. మహాలక్ష్మిగా సృష్టిని పోషించి, సమతుల్యతను కాపాడుతుంది. మహాసరస్వతిగా జ్ఞానాన్ని, వివేకాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. ఈ మూడు రూపాలు వేర్వేరు శక్తులు కావు. ఒకే పరమశక్తి నిర్వహించే మూడు దివ్యకార్యాలకు ప్రతీకలు. శాక్త సంప్రదాయంలో మహాలక్ష్మి ప్రధానంగా లోకపోషణకు, ధర్మరక్షణకు సంబంధించిన శక్తి. శ్రీమహావిష్ణువుతో అవిభాజ్యంగా ఉండే లక్ష్మీదేవి జగత్తును పరిరక్షించే దివ్యసంకల్పానికి సహకారిణి. శక్తి లేకుండా ఏ కార్యమూ జరగదనే సత్యాన్ని ఈ తత్త్వం తెలియజేస్తుంది.

దేవీ మహాత్మ్యంలోని మధ్యమ చరిత్ర మహాలక్ష్మీ స్వరూపానికి అంకితం చేయబడింది. ఇందులో మహిషాసుర సంహారం ప్రధాన ఘట్టం. మహిషాసురుని దురాగతాలతో లోకాలు బాధపడుతున్నప్పుడు దేవతలందరి తేజస్సులు ఏకమై మహాదేవి ఆవిర్భవిస్తుంది. దేవతలు సమర్పించిన ఆయుధాలను ధరించి మహిషాసురునితో యుద్ధం చేసి అతనిని సంహరిస్తుంది. ఈ మహిషాసురమర్దినీ స్వరూపాన్నే దేవీ మహాత్మ్య మధ్యమ చరిత్రలో మహాలక్ష్మిగా ఆరాధిస్తారు. ఇక్కడ మహాలక్ష్మి కేవలం సంపదలను ప్రసాదించే సౌమ్యదేవత మాత్రమే కాదు. అధర్మాన్ని నిర్మూలించి ధర్మాన్ని నిలబెట్టే మహాశక్తి కూడా. మహిషాసురుడు మనిషిలోని అహంకారం, అజ్ఞానం, దురాశ, స్వార్థం వంటి దుర్గుణాలకు ప్రతీకగా భావించవచ్చు. వాటిని జయించి మనస్సులో సాత్త్వికతను నెలకొల్పుకోవడమే మహాలక్ష్మి ఆరాధనలోని అంతరార్థం.

వేదాలలోని శ్రీసూక్తం మహాలక్ష్మి మహిమను ఎంతో గొప్పగా వివరిస్తుంది. అందులో ఆమెను హిరణ్యవర్ణగా, పద్మాసనస్థితగా, పద్మవర్ణగా స్తుతిస్తారు. బంగారు వర్ణం దివ్యమైన ప్రకాశానికి, కమలం పవిత్రతకు ప్రతీకలు. బురదలో పుట్టినా కమలం తన స్వచ్ఛతను కోల్పోదు. అదేవిధంగా మనిషి సంసారంలో ఉంటూనే ధర్మబద్ధంగా జీవించి, ప్రాపంచిక ఆకర్షణలకు బానిస కాకుండా ఆధ్యాత్మికంగా ఎదగాలని కమలాసనమైన మహాలక్ష్మి రూపం బోధిస్తుంది. శ్రీసూక్తంలో కోరుకునే సంపద కేవలం బంగారం, ధనం మాత్రమే కాదు. పశుసంపద, ఆహారసమృద్ధి, కీర్తి, ఆరోగ్యం, కుటుంబక్షేమం వంటి జీవితావసరాలన్నీ అందులో ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా ఆకలి, దారిద్ర్యం, దుఃఖం తొలగిపోవాలని చేసే ప్రార్థనలో సమస్త జీవుల సంక్షేమాన్ని కోరుకునే విశాలమైన భావన కనిపిస్తుంది.

మహాలక్ష్మిని అష్టలక్ష్ముల సమష్టి స్వరూపంగా ఆరాధించే సంప్రదాయం కూడా ఉంది. ఆదిలక్ష్మి ఆధ్యాత్మిక ఆధారానికి, ధాన్యలక్ష్మి ఆహారసమృద్ధికి, ధనలక్ష్మి ఆర్థిక సంపదకు, గజలక్ష్మి రాజసానికి, సౌభాగ్యానికి, సంతానలక్ష్మి వంశాభివృద్ధికి, ధైర్యలక్ష్మి మనోబలానికి, విజయలక్ష్మి కార్యసిద్ధికి, విద్యాలక్ష్మి జ్ఞానసంపదకు ప్రతీకలు. ఈ ఎనిమిది రూపాల ద్వారా మనిషి జీవితం పరిపూర్ణంగా ఉండాలంటే ధనంతోపాటు జ్ఞానం, ధైర్యం, ఆరోగ్యం, ఆహారం, కుటుంబసౌఖ్యం, ధర్మబద్ధమైన విజయం కూడా అవసరమని తెలుస్తుంది. సంపదను సంపాదించడం మాత్రమే లక్ష్మీ అనుగ్రహం కాదు. దానిని సద్వినియోగం చేసుకునే వివేకం కలిగి ఉండడం కూడా ఆమె కటాక్షమే.

మహాలక్ష్మి తత్త్వంలో మరొక ముఖ్యమైన అంశం ధర్మానికీ ఐశ్వర్యానికీ ఉన్న సంబంధం. ధర్మం లేని సంపద చివరకు వినాశనానికి దారితీస్తుంది. ఇతరులను బాధించి సంపాదించిన ధనం నిజమైన శ్రేయస్సును ఇవ్వదు. సత్యం, శుచిత్వం, దయ, దానం, కృతజ్ఞత, అతిథిసేవ వంటి సద్గుణాలతో కూడిన జీవనమే లక్ష్మీకటాక్షానికి తగినదని మన సంప్రదాయం బోధిస్తుంది. శ్రీ అంటే కేవలం సంపద కాదు. శోభ, మంగళం, కీర్తి, సౌందర్యం, శ్రేయస్సు అనే అర్థాలు కూడా ఉన్నాయి. అందుకే మనిషి అంతరంగంలో మంచి ఆలోచనలు, మాటలలో మాధుర్యం, చేతలలో పరోపకారం ఉన్నప్పుడు అతని జీవితంలో నిజమైన శ్రీత్వం వికసిస్తుంది.

దేవీ మహాత్మ్యంలోని దేవీస్తుతిలో జగత్తులోని సమస్త జీవులలో లక్ష్మీరూపంగా ఉన్న దేవికి నమస్కరిస్తారు. ఈ భావన ప్రకారం మహాలక్ష్మి కేవలం ఆలయంలోని విగ్రహంలోనే కాకుండా ప్రకృతి సమృద్ధిలో, పండిన పంటలో, ఆకలి తీర్చే అన్నంలో, తల్లి ప్రేమలో, ఇతరులకు సహాయం చేసే చేతులలో కూడా వ్యక్తమవుతుంది. మనకు లభించిన సంపదను ఇతరుల శ్రేయస్సుకు ఉపయోగించినప్పుడు మహాలక్ష్మి ఆరాధన మరింత సార్థకమవుతుంది. అన్నదానం, విద్యాదానం, అవసరంలో ఉన్నవారిని ఆదుకోవడం వంటి సేవలు ఈ తత్త్వాన్ని ఆచరణలో చూపించే మార్గాలు.

కృష్ణానదీ తీరంలోని ఇంద్రకీలాద్రిపై వెలసిన కనకదుర్గమ్మ మహాలక్ష్మిగా దర్శనమివ్వడంలో ప్రత్యేకమైన ఆధ్యాత్మిక సందేశం ఉంది. మహిషాసురమర్దినిగా దుష్టశిక్షణ చేసే తల్లే మహాలక్ష్మిగా శిష్టరక్షణ చేసి జగత్తును పోషిస్తుంది. కనకదుర్గమ్మలోని కనకమనే పదం బంగారాన్ని గుర్తుచేసినా, ఆమె దివ్యమైన తేజస్సు భౌతిక బంగారం కంటే గొప్పదైన ఆధ్యాత్మిక సంపదను సూచిస్తుంది. అమ్మవారి అనుగ్రహంతో అజ్ఞానం తొలగి జ్ఞానం కలగడం, భయం తొలగి ధైర్యం పెరగడం, స్వార్థం తగ్గి సేవాభావం వికసించడం నిజమైన అంతరంగ ఐశ్వర్యం.

ఈ శరన్నవరాత్రులలో మహాలక్ష్మీ అలంకారంలో ఉన్న కనకదుర్గమ్మను దర్శించేటప్పుడు కేవలం ధనప్రాప్తి కోసం ప్రార్థించకుండా, సంపాదించిన సంపదను ధర్మబద్ధంగా వినియోగించే బుద్ధిని, కష్టాలను ఎదుర్కొనే ధైర్యాన్ని, అందరితో సఖ్యతగా జీవించే మనస్తత్వాన్ని, ఆధ్యాత్మికంగా ఎదిగే వివేకాన్ని ప్రసాదించమని కోరుకోవాలి. బాహ్య దారిద్ర్యాన్ని తొలగించే తల్లే అంతరంగంలోని అజ్ఞానం, అసూయ, అహంకారం అనే దారిద్ర్యాలను కూడా తొలగించగలదు. భౌతిక సమృద్ధికి ఆధ్యాత్మిక పరిపూర్ణత తోడైనప్పుడే జీవితం నిజంగా సుసంపన్నమవుతుంది. ఇదే ఆదిపరాశక్తి మహాలక్ష్మిగా ఆవిర్భవించడంలోని పరమార్థం. జగన్మాత కటాక్షంతో సమస్త లోకాలు సుఖశాంతులతో, ధర్మసమృద్ధితో వర్ధిల్లాలని ప్రార్థించడమే మహాలక్ష్మి ఆరాధనకు అత్యున్నతమైన ఫలితం.