సుందరకాండ శ్రీరామచంద్రమూర్తి వర్ణన

అశోకవనంలో శింశుపా వృక్షం క్రింద రామధ్యానయైన సీతమ్మను చూసి ఆమె ముంగిట నిలచి కుశల ప్రశ్నలడిగి, రాముని క్షేమ సమాచారం తెలిపిన పిమ్మట సీత ఆనందించి వెంటనే సందేహిస్తుంది. కోతి రూపంలో రావణుడు వచ్చాడేమో అని పరి పరి విధాలా ఆలోచించి రాముని లక్షణాలను వివరించమని అడుగుతుంది. సుందరకాండ 35వ సర్గలో హనుమంతుడు రాముని రూప గుణ వైభవాన్ని అద్భుతంగా వర్ణిస్తాడు. ఆ వివరాఉ రూఢి చేసుకున్న తరువాతే సీతమ్మ అతనిని నమ్మి సంతోషిస్తుంది. హనుమంతుడు చెప్పిన రాముని లక్షణాలు కొన్ని:

రాముడు సర్వాంగ సుందరుడు, తామరరేకులను పోలిన కన్నులు కలవాడు, రూపదాక్షిణ్యాది గుణములతో పుట్టినవాడు. సూర్యునితో సమమైన తేజస్సు కలవాడు, ఓర్పునకు భూదేవికి సమానుడు బుద్ధిచే బృహస్పతితో సరియైన వాడు, కీర్తిలో ఇంద్రునికి సాటి. రాముడు ప్రాణికోటిని కాపాడువాడు, క్షత్రియ ధర్మమునకు తగిన వర్ణాశ్రమ ధర్మమును రక్షించువాడు, శత్రువులను తరింపజేయువాడు. లోకమునందు నాలుగు వర్ణములను రక్షించువాడు, సమస్త మర్యాదలను అనుష్ఠించువాడు, ప్రజలచే అనుష్ఠింపజేసేవాడు. రాముడు మిక్కిలి కాంతిమంతుడు, పెద్దలచే పూజించబడువాడు, బ్రహ్మచర్యవ్రతమును ఆచరించుచున్నవాడు, పెద్దలకు ఉపకారము చేయువాడు, కర్మగతి యెఱిగిన వాడు.

రాముడు రాజవిద్యాది సమస్త విద్యలను నేర్చినవాడు, బ్రాహ్మణులను సేవించువాడు,సదాచారములు గలవాడు, వినీతుడు. యజుర్వేదమును చక్కగా అభ్యసించినవాడు, వేదవేత్తలగు వారిచేత చక్కగా పూజించబడినవాడు, ధనుర్వేదమును, ఇతర వేదవేదాంగములను చక్కగా తెలిసిన వాడు.

రాముడు విశాలమైన మూపులు గలవాడు, పెద్ద చేతులు కలవాడు. శంఖము వంటి మెడ గలవాడు. సుందరమైన ముఖము కలవాడు. అతని బలిష్ఠమైన కండల వలన ఎముకల సంధులు కనబడకుండును. అతడు లోకప్రసిద్ధుడు. అతని కంఠధ్వని భేరీధ్వనిలా ఉండును. అతని దేహవర్ణము సుందరముగా నుండును. అతడు అమిత పరాక్రమవంతుడు. అతని దేహము అంత పొడవు కాకుండా పొట్టి కాకుండా సమముగా యుండును. అంతని అవయవములన్నీ హెచ్చు తగ్గులు లేకుండా సుందరమై యుండును. అతను నీలమేఘ శ్యాముడు. అతని ఱొమ్ము, మణికట్టు, పిడికిలి బలిష్టముగా నుండును. అతని కనుబొమ్మలు, బాహువులు దీర్ఘముగా నుండును. అతని నాభి, ఱొమ్ము, లోకడుపు పొడవుగా నుండును. అతని కనుగొసలు, నఖములు, అరచేతులు, అరికాళ్లు ఎఱ్ఱగా నుండును. అతని పాదరేఖలు, వెంట్రుకలు, నునుపుగా నుండును. అతని కంఠధ్వని, నడక, నాభి గంభీరముగా నుండును.

రాముడు కంఠమునందు మూడు రేఖలు కలవాడు. అతని వక్షస్థలము బలముగా నుండును. అతని అంగుష్ఠ మూలమున నాలుగు రేఖలున్నవి. అతని నుదుటన, పాదములపై, అర్చేతులపై నాలుగు రేఖలు గలవు. అతను తొంబది ఆరంగుళముల పొడవు. అతని బాహువులు, మోకాళ్లు, తొడలు, పిక్కలు సమానములుగా నుండును. అతను సింహము, పెద్దపులి, యేనుగు, వృషభము నడచినంట్లు నడచును. అతని నేత్రములయందు, దంతములయందు, దేహచర్మమునందు, పాదములందు, కేశములందు కాంతి యుండును. అతని కళ్లు, నోరు, నాలుక, పెదవులు, దవడలు, వక్షస్థలము, గోళ్లు, హస్తములు, పాదములు పద్మములవలె నుండును. అతడు తేజమునకు, యశమునకు, సంపదకు ప్రసిద్ధి. అతని మాతృపితృవంశములు పరిశుద్ధమైనవి. అతడు పూర్వాహ్ణమధ్యాహ్నపరాహ్ణకాలములందు వరుసగా ధర్మార్థ కామములను అనుష్ఠించును. రాముడు సత్యమునందు, ధర్మమునందు మిక్కిలి ఆసక్తి కలవాడు. అతడు అమిత శ్రీమంతుడు, ధనాదులనార్జించి పేదవారికిచ్చును. ఏ దేశములో ఏ కాలములో ఏమి చేయవలెనో దానినంతయు ఎఱిగిన వాడు. సమస్త ప్రాణుల పట్ల ప్రియముగా మాట్లాడేవాడు. .

ఈ విధముగా హనుమ రామలక్షణములను వర్ణించి అమ్మకు ఆనందాన్ని కలిగిస్తాడు. అడుగడుగునా సుందరమైనది కాబట్టే ఈ ఘట్టాలను సుందరకాండ అన్నారు. దీనిని మించి సుందరమైనది లేదు.

తేజసాదిత్యసంకాశః క్షమయా పృథివీ సమః
బృహస్పతి సమో బుద్ధ్యా యశసా వాసవోపమా!