శ్రీ వేంకటేశ్వర ప్రపత్తి భగవంతుని పాదపద్మాలను సంపూర్ణ శరణాగతితో ఆశ్రయించి, ఆయన అనుగ్రహమే తనకు ఏకైక రక్షణ అని విశ్వసించే భక్తుని హృదయ నివేదన. ఈ ప్రపత్తిలో శ్రీ వేంకటేశ్వరుని దివ్యచరణాల సౌందర్యం, సౌకుమార్యం, మహిమ, రక్షకత్వం, భక్తవాత్సల్యం, పరమార్థ స్వరూపం ఎంతో మనోహరంగా వర్ణించబడ్డాయి. శ్రీవైష్ణవ సంప్రదాయంలోని శరణాగతి తత్త్వాన్ని ప్రతిపాదించే ఈ స్తోత్రం మొదట జగన్మాత అయిన మహాలక్ష్మిని ప్రార్థించి, అనంతరం శ్రీనివాసుని చరణాలను ఆశ్రయించి, చివరకు జీవితమంతా భగవంతుని సేవకే అంకితం కావాలనే సంకల్పంతో ముగుస్తుంది. దీనిని ప్రతివాది భయంకర అణ్ణంగరాచార్యుల వారు శ్రీవేంకటేశ్వర సుప్రభాతంతో పాటుగా రచించారు.
సమస్త జగత్తుకూ అధిపతియైన శ్రీమహావిష్ణువుకు అత్యంత ప్రియమైన దేవీ! ఆయన వక్షస్థలంలో నిత్యమూ నివసిస్తూ, ఆయన క్షమాగుణాన్ని మరింతగా వృద్ధి చేసే మహాలక్ష్మీ! పద్మాలను ధరించిన సుకుమారమైన హస్తాలతో, పద్మాసనంపై ఆసీనురాలవై, వాత్సల్యం మొదలైన దివ్యగుణాలతో ప్రకాశించే జగన్మాతా! నీకు నమస్కరిస్తున్నాను. భగవంతుని శరణు పొందాలనుకునే జీవునికి తల్లి వంటి లక్ష్మీదేవి కరుణామయమైన మధ్యవర్తిగా నిలుస్తుందనే శ్రీవైష్ణవ సంప్రదాయంలోని పురుషకార తత్త్వం ఈ ప్రార్థనలో అంతర్లీనంగా ఉంది.
అపారమైన కరుణాసముద్రుడవైన శ్రీ వేంకటేశ్వరా! సమస్త లోకాలను సృష్టించినవాడా! అన్నీ తెలిసిన సర్వజ్ఞుడా! సమస్త కార్యాలను సాధించగల సర్వశక్తిమంతుడా! నీకు నమస్కరించిన వారిని బిడ్డలవలె ప్రేమించేవాడా! సమస్త జీవరాశులకూ అంతర్యామివై, అందరికీ స్వామివై ఉన్నవాడా! గొప్పవాడవైనప్పటికీ అల్పులైన వారితో కూడా కలిసిపోయే సౌశీల్యగుణం కలవాడా! భక్తులకు సులభంగా లభించేవాడా! ఆశ్రయించినవారి కోరికలను తీర్చే కల్పవృక్షం వంటివాడా! నీ రెండు పాదాలను శరణు వేడుతున్నాను.
నీ పాదాల చుట్టూ అలంకరించిన నూపురాల సమీపంలో సమర్పించబడిన సుగంధ పుష్పాలు సైతం నీ పాదాల సహజ పరిమళంతో మరింత సువాసనను పొందుతున్నాయి. ఆ రెండు పాదాలు సమానమైన అమరికతో, సౌమ్యమైన రూపంతో అలరారుతున్నాయి. వాటిని ఎన్నిసార్లు దర్శించినా, అనుభవించినా ప్రతిసారీ కొత్త ఆనందాన్ని కలిగిస్తున్నాయి. ఎన్నటికీ తృప్తి తీరని దివ్యసౌందర్యానికి నిలయాలైన ఆ పాదపద్మాలను శరణు పొందుతున్నాను.
అప్పుడే వికసించిన ఎర్రని పద్మాలు తమ సౌందర్యం, పరిమళం, సున్నితత్వం విషయంలో నీ పాదాలతో సమానమని చెప్పుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తున్నాయి. కానీ నీ పాదాల సహజమైన ఎరుపుదనం, పరిమళం, సౌకుమార్యం ముందు వాటి పోలిక ఏమాత్రమూ నిలవదు. నీ చరణాలకు తామే సాటినని చెప్పుకోవడం పద్మాలకు సాహసమే అవుతుంది. పద్మాలకే సౌందర్యాన్ని ప్రసాదించే నీ పాదపద్మాలను శరణు పొందుతున్నాను.
నీ పాదాల అరికాళ్లపై ధ్వజం, అమృతకలశం, ఛత్రం, వజ్రాయుధం, అంకుశం, పద్మం, కల్పవృక్షం, శంఖం, చక్రం వంటి దివ్యమైన చిహ్నాలు ప్రకాశిస్తున్నాయి. ఇవి కేవలం అలంకారాలు కావు. నీ పరమాత్మత్వాన్ని, సర్వాధిపత్యాన్ని, భక్తరక్షణ శక్తిని తెలియజేసే మంగళకరమైన గుర్తులు. సమస్త శుభాలకు నిలయాలైన ఆ చరణాలను శరణు పొందుతున్నాను.
నీ పాదాల అడుగుభాగంలోని అరుణకాంతి పద్మరాగ మణుల ఎరుపుదనాన్ని మించిపోతోంది. వాటి బాహ్యమైన దివ్యకాంతి ఇంద్రనీల మణుల నీలిమను సైతం అధిగమిస్తోంది. నీ పాదాల గోళ్ల నుంచి వెలువడే ప్రకాశం చంద్రుని వెన్నెలను కూడా మించిపోతోంది. ఈ విధంగా రత్నాల కాంతినీ, చంద్రుని శోభనూ అధిగమించే అపూర్వ తేజస్సుతో ప్రకాశించే నీ పాదాలను శరణు పొందుతున్నాను.
నీ పాదాలు ఎంతటి సుకుమారమైనవంటే, మహాలక్ష్మి తన కమలాలవంటి చేతులతో ఎంతో ప్రేమగా, అవి నొచ్చుకుంటాయేమోననే భయంతో మృదువుగా ఒత్తుతున్నప్పటికీ వెంటనే అలసట కలిగినట్లుగా కనిపిస్తాయి. వాటి సౌకుమార్యం మాటలతో వర్ణించడానికి గానీ, మనస్సుతో ఊహించడానికి గానీ సాధ్యం కానిది. సమస్త జగత్తును భరించే పరమాత్ముని పాదాలు ఇంతటి సున్నితత్వాన్ని కలిగి ఉండడం ఆయన దివ్యమంగళ విగ్రహంలోని అద్భుతమైన విశేషం. అటువంటి చరణాలను శరణు పొందుతున్నాను.
మహాలక్ష్మి, భూదేవి, వారి దివ్యమహిమలకు అనుగుణమైన నీలాదేవి మొదలైన నీ దేవేరులు తమ సుకుమారమైన అరచేతులతో నీ పాదాలను సేవిస్తున్నారు. వారి అరచేతుల అరుణిమ నీ పాదాలకు సంక్రమించినట్లుగా ఆ చరణాలు మరింత ఎర్రగా ప్రకాశిస్తున్నాయి. దేవేరుల ప్రేమపూర్వకమైన సేవను స్వీకరించే నీ పాదాలను శరణు పొందుతున్నాను.
బ్రహ్మ, శివుడు మొదలైన దేవతలు నిత్యమూ నీ పాదాలకు శిరస్సు వంచి నమస్కరిస్తున్నారు. వారి కిరీటాలలో పొదిగిన అనేక నవరత్నాల నుంచి వెలువడే కాంతికిరణాలు నీ పాదాలకు నీరాజనాలు సమర్పిస్తున్నట్లుగా ప్రకాశిస్తున్నాయి. లోకపాలకులందరూ నీ పాదసేవలో ధన్యులవుతున్నారు. సమస్త దేవతలకూ ఆరాధ్యమైన ఆ దివ్యచరణాలను శరణు పొందుతున్నాను.
వేదాలు నీ పాదాలను పరమమైన విష్ణుపదంగా కీర్తిస్తున్నాయి. అవే పాదాలను మధురమైన అమృతానికి మూలమైన పరమానంద స్థానంగా కూడా వర్ణిస్తున్నాయి. వేదాలు ప్రకటించిన ఆ మహిమను నీవు నీ హస్తసంకేతంతో మరింతగా ధ్రువీకరిస్తున్నావు. మోక్షాన్ని ప్రసాదించే పరమపద స్వరూపమైన నీ చరణాలను శరణు పొందుతున్నాను.
కురుక్షేత్ర యుద్ధభూమిలో అర్జునునికి సారథిగా నిలిచిన నీవే భగవద్గీతలో సమస్త ధర్మాలను విడిచి తననే ఏకైక శరణుగా ఆశ్రయించమని ఉపదేశించావు. అప్పుడు అర్జునునికి శరణాగతి మార్గాన్ని చూపించిన నీ చరణాలనే ఇప్పుడు వేంకటాచలంపై నిలిచి నీ కరముతో నాకు కూడా చూపిస్తున్నావు. ఆనాడు అర్జునునికి ప్రసాదించిన శరణాగతి ఉపదేశం నేడు నాకూ వర్తిస్తోందని గ్రహించి నీ పాదాలను ఆశ్రయిస్తున్నాను.
నీ పాదాలు నా శిరస్సుపైనా, కాళీయ సర్పుని పడగలపైనా, భయంకరమైన అడవులలోనూ, వేంకటాద్రి శిఖరంపైనా, వేదాల శిరస్సులైన ఉపనిషత్తులలోనూ, అనన్యభక్తితో నిన్నే ధ్యానించే భక్తుల హృదయాలలోనూ సమానంగా నిలిచి ఉన్నాయి. పరమాత్ముని పాదాలు ఒకవైపు అత్యున్నతమైన వేదాంత సత్యానికి ఆధారమైతే, మరొకవైపు సామాన్య భక్తుని హృదయంలోనూ కొలువై ఉంటాయి. భగవంతుని సర్వవ్యాపకత్వాన్ని, భక్తసౌలభ్యాన్ని తెలియజేసే ఆ పాదాలను శరణు పొందుతున్నాను.
ఎన్నటికీ వాడిపోని, తాజాగా వికసించిన పుష్పాలు నీ పాదాల చుట్టూ భూమిపై పరచుకొని ఉన్నాయి. వేంకటాద్రి శిఖరానికి నీ పాదాలే అత్యంత శ్రేష్ఠమైన అలంకారాలుగా వెలుగొందుతున్నాయి. వాటిని దర్శించిన ప్రతి భక్తుని మనస్సూ, కన్నులూ అపారమైన ఆనందాన్ని పొందుతున్నాయి. వేంకటగిరి వైభవానికి మూలమైన నీ చరణాలను శరణు పొందుతున్నాను.
శరణాగతి చేసిన భక్తులు మొట్టమొదట ఆశ్రయించదగినవి నీ పాదాలే. ఆకలితో ఉన్న పసిబిడ్డకు తల్లి స్తన్యము అమృతంలా జీవనాధారమైనట్లే, శరణాగతుడైన జీవునికి నీ రెండు పాదాలూ అమృతప్రాయమైన రక్షణను ప్రసాదిస్తున్నాయి. ఒక పాదానికి మరొక పాదమే సాటి; వాటికి సమానమైనది మరొకటి లేదు. తల్లి ఒడిలో బిడ్డకు లభించే నిర్భయత్వం, భద్రత, ప్రేమ, పోషణ అన్నీ భక్తునికి నీ పాదాల ఆశ్రయంలో లభిస్తాయి. అటువంటి చరణాలను శరణు పొందుతున్నాను.
శుద్ధసత్త్వగుణ సంపన్నులు నిరంతరం సేవించే పద్మపాదాలు నీవి. సంసారసాగరాన్ని దాటించే కరుణతో నిండిన దృష్టి నీది. అటువంటి నీ పాదాలను సౌమ్యుడైన, భగవంతుని వద్దకు జీవులను నడిపించే ఆచార్యముని నాకు చూపించారు. ఈ శ్లోకంలో ఆచార్యానుగ్రహానికి విశేషమైన ప్రాధాన్యం ఉంది. భగవంతుని శరణాగతి మార్గాన్ని మనకు తెలియజేసి, ఆయన చరణాల వద్దకు చేర్చేది ఆచార్యకృప. గురువు చూపించిన ఆ దివ్యపాదాలను నేను శరణు పొందుతున్నాను.
సమస్త లోకాలకు స్వామివైన శ్రీనివాసా! నీ అనుగ్రహాన్ని నాకు అందించే కరుణామయమైన మధ్యవర్తిగా మహాలక్ష్మి నిలిచి ఉంది. నిన్ను పొందడానికి నీవే ఉపాయమని, నిన్ను చేరుకోవడమే పరమలక్ష్యమని ఆమె నాకు తెలియజేస్తోంది. నిత్యమూ లక్ష్మీదేవితో కూడి ఉండే, ఎటువంటి దోషాలూ లేని అనంత కల్యాణగుణ సంపన్నుడవైన వృషగిరీశా! నేను ఎల్లప్పుడూ నీ సేవకుడిగానే ఉండాలి. నా స్వార్థం కోసం, నా సుఖం కోసం, నా గొప్పతనం కోసం కాకుండా, కేవలం నీ ప్రీతికోసమే జీవించాలి. నన్ను నేను నీకు సమర్పించుకొని, నీ సేవలోనే నా జీవిత పరమార్థాన్ని పొందాలి.
ఈ ప్రపత్తిలోని అంతరార్థం కేవలం భగవంతుని పాదాల సౌందర్యాన్ని వర్ణించడం మాత్రమే కాదు. జీవునికి తనను తాను రక్షించుకునే స్వతంత్ర సామర్థ్యం లేదనీ, పరమాత్ముడే తనకు ఏకైక రక్షకుడనీ గ్రహించి, సంపూర్ణ విశ్వాసంతో ఆయనను ఆశ్రయించడమే నిజమైన శరణాగతి. మహాలక్ష్మి కరుణ, భగవంతుని వాత్సల్యం, ఆచార్యుని అనుగ్రహం ఈ శరణాగతి మార్గంలో ముఖ్యమైనవి. మొదట జగన్మాతను ఆశ్రయించి, తరువాత శ్రీనివాసుని పాదాలలో రక్షణను వేడుకొని, చివరకు తన స్వార్థప్రయోజనాలను విడిచి భగవంతుని సేవనే జీవితలక్ష్యంగా స్వీకరించడం ఈ స్తోత్రంలోని ఆధ్యాత్మిక పరిణామక్రమం. ఇక్కడ మోక్షమంటే కేవలం జననమరణాల నుంచి విముక్తి పొందడం మాత్రమే కాదు; భగవంతుని సన్నిధిలో నిత్యమైన కైంకర్యానందాన్ని అనుభవించడం. అందుకే ఈ ప్రపత్తి చివరలో భక్తుడు సంపదలనో, భోగాలనో, స్వర్గసుఖాలనో కోరుకోకుండా, తనకోసం కాకుండా భగవంతుని కోసమే జీవించే సేవాభాగ్యాన్ని ప్రార్థిస్తున్నాడు. ఇదే శ్రీ వేంకటేశ్వర ప్రపత్తి బోధించే పరమమైన శరణాగతి తత్త్వం.
కామెంట్‌లు లేవు:
కామెంట్‌ను పోస్ట్ చేయండి