కాశీలో శివారాధనకు ఎంత ప్రాధాన్యం ఉందో సూర్యారాధనకు కూడా పురాతనమైన స్థానం ఉంది. కాశీ ఖండ సంప్రదాయంలో ద్వాదశ ఆదిత్య స్వరూపాలకు సంబంధించిన క్షేత్రాలు నగరంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో ఉన్నట్లు పేర్కొనబడింది. వీటిలో లోలార్క ఆదిత్యుడు, అరుణాదిత్యుడు, వృద్ధాదిత్యుడు, కేశవాదిత్యుడు, గంగాదిత్యుడు, సాంబాదిత్యుడు వంటి పేర్లు ప్రసిద్ధి చెందాయి. ఇవి ఒకే భారీ ఆలయ సముదాయంగా ఉండకపోవడం వాటి ప్రత్యేకత. చిన్న సన్నిధులు, శిలారూపాలు, కుండలు లేదా ఇతర ఆలయాల పరిసరాల్లో సూర్యుని వివిధ రూపాలు ఆరాధించబడుతున్నాయి.
తులసీ ఘాట్ సమీపంలోని లోలార్క కుండ్ సూర్యారాధనకు అత్యంత ముఖ్యమైన ప్రదేశం. పురాతనమైన మెట్ల కుండ్గా ఉన్న ఇది ఉదయపు సూర్యకిరణాలు నీటిపై ప్రతిబింబించే దృశ్యంతో ప్రసిద్ధి చెందింది. లోలార్క అనే పేరు కంపించే లేదా కదిలే సూర్యుడు అనే భావాన్ని సూచిస్తుందని భావిస్తారు. సంతానప్రాప్తి కోసం దంపతులు ఇక్కడ పవిత్ర స్నానం చేసి లోలార్క ఆదిత్యుని పూజించే సంప్రదాయం ఉంది. భాద్రపద మాసంలో జరిగే లోలార్క షష్ఠి ఉత్సవానికి ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఉంది. ఈ కుండ్ ద్వారా సూర్యారాధన, జలతీర్థం మరియు సంతానకామన ఒకే సంప్రదాయంలో కలుస్తాయి.
సాంబాదిత్య క్షేత్రం సాంబుడి సూర్యారాధనతో సంబంధం కలిగి ఉంది. కుష్ఠు వ్యాధి నుంచి విముక్తి కోసం సాంబుడు సూర్యుడిని ఆరాధించాడనే పురాణ సంప్రదాయం భారతదేశంలోని అనేక సూర్య క్షేత్రాలలో కనిపిస్తుంది. కాశీలోని సాంబాదిత్య ఆరాధన కూడా ఆ స్మృతిని కొనసాగిస్తుంది. కేశవాదిత్యుడు ఆదికేశవ ప్రాంతంతో, గంగాదిత్యుడు గంగా తీర ప్రాంతంతో, అరుణాదిత్యుడు త్రిలోచన ప్రాంతంతో, మయూఖాదిత్యుడు పంచగంగ పరిసరాలతో అనుసంధానించబడతారు. ఈ విస్తరణ కాశీలో సూర్యారాధన ఒక స్వతంత్ర సంప్రదాయంగా మాత్రమే కాకుండా గంగా, విష్ణు మరియు శివ క్షేత్రాలతో కలిసి జీవించిన విధానాన్ని తెలియజేస్తుంది.
దుర్గాకుండ్ సమీపంలోని దుర్గాదేవి ఆలయం కాశీలోని ప్రముఖ శక్తి క్షేత్రాలలో ఒకటి. ఎర్రని రంగుతో కనిపించే ఈ ఆలయ నిర్మాణం ఉత్తర భారత ఆలయ వాస్తుశైలిలో ప్రత్యేకంగా నిలుస్తుంది. ఆలయానికి పక్కనే ఉన్న దుర్గాకుండ్ ఈ క్షేత్రానికి పేరు ఇచ్చింది. దుర్గాదేవిని మహిషాసురమర్దిని, రక్షక శక్తి మరియు దుష్టశక్తుల సంహారిణిగా పూజిస్తారు. నవరాత్రి సమయంలో ఆలయం ప్రత్యేక అలంకరణలు, పూజలు మరియు భక్తుల రద్దీతో కళకళలాడుతుంది. శక్తి ఆరాధనలో విశాలాక్షి ఒక ప్రాచీన శక్తిపీఠ సంప్రదాయాన్ని ప్రతిబింబిస్తే, దుర్గాదేవి ఆలయం ప్రజల్లో విస్తృతంగా కొనసాగుతున్న అమ్మవారి భక్తిని ప్రతిబింబిస్తుంది.
అస్సీ ప్రాంతానికి సమీపంలోని సంకటమోచన్ హనుమాన్ ఆలయం గోస్వామి తులసీదాసుతో ముడిపడిన ప్రముఖ క్షేత్రం. హనుమంతుడు భక్తుల కష్టాలను తొలగించే సంకటమోచన స్వరూపంలో ఇక్కడ కొలువై ఉంటారు. తులసీదాసుకు హనుమంతుని దర్శనం లభించిన ప్రదేశంగా స్థానిక సంప్రదాయం ఈ క్షేత్రాన్ని గుర్తిస్తుంది. ఆలయంలో హనుమాన్ చాలీసా పారాయణం, సింధూర సమర్పణ, పుష్పార్చన, నైవేద్యం మరియు హారతులు ముఖ్యమైన ఆచారాలు. హనుమాన్ జయంతి సందర్భంగా జరిగే ఉత్సవాలు ప్రత్యేకంగా ప్రసిద్ధి చెందాయి. ఆలయ పరిసరాల్లో కోతులు కనిపించడం కూడా ఈ క్షేత్రానికి ప్రత్యేకమైన వాతావరణాన్ని కల్పిస్తుంది.
సంకటమోచన్ ఆలయం కాశీలోని శైవ లేదా శక్తి సంప్రదాయాల నుంచి భిన్నమైన రామభక్తి, హనుమద్భక్తి ప్రవాహాన్ని సూచిస్తుంది. తులసీదాసు రచించిన రామచరితమానస్ ద్వారా రామకథ ఉత్తర భారత ప్రజల భాషలో విస్తృతంగా ప్రసారం కావడానికి కాశీ ప్రధాన కేంద్రంగా నిలిచింది. అందువల్ల సంకటమోచన్ కేవలం ఒక హనుమాన్ ఆలయం మాత్రమే కాకుండా భక్తి సాహిత్యంతో ముడిపడిన క్షేత్రంగా కూడా చూడాలి. ప్రతి సంవత్సరం జరిగే సంకటమోచన్ సంగీత సమారోహం శాస్త్రీయ సంగీతకారులు, కళాకారులను ఆకర్షించడం ద్వారా ఈ ఆలయానికి సాంస్కృతిక గుర్తింపును కూడా తీసుకువచ్చింది.
దుర్గాకుండ్ సమీపంలోని తులసీ మానస్ ఆలయం ఆధునిక కాలంలో నిర్మించబడినప్పటికీ, దీని ఆధ్యాత్మిక నేపథ్యం తులసీదాసు మరియు రామచరితమానస్తో ముడిపడి ఉంది. తెల్లని పాలరాతితో నిర్మించిన ఈ ఆలయంలో శ్రీరాముడు, సీత, లక్ష్మణుడు మరియు హనుమంతుడు ప్రధాన దైవాలు. ఆలయ గోడలపై రామచరితమానస్ పద్యాలు చెక్కబడి ఉండటం దీని ప్రధాన ప్రత్యేకత. కొన్ని ప్రదేశాల్లో యాంత్రికంగా కదిలే చిత్రాలు, రామాయణ ఘట్టాలను చూపించే దృశ్యాలు కూడా ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి. భక్తి సాహిత్యాన్ని ఆలయ నిర్మాణంతో కలిపిన విధానం ఈ ఆలయానికి ప్రత్యేకమైన సాంస్కృతిక విలువను ఇస్తుంది.
తులసీ మానస్ ఆలయం, దుర్గాదేవి ఆలయం, సంకటమోచన్ హనుమాన్ ఆలయాలు దక్షిణ వారణాసిలో ఒకదానికొకటి అనుకూలమైన దూరంలో ఉన్నాయి. అందువల్ల ఈ మూడు క్షేత్రాలను ఒకే రోజులో దర్శించవచ్చు. సమీపంలోని అస్సీ ఘాట్, తులసీ ఘాట్ ప్రాంతాలను కూడా ఈ యాత్రలో చేర్చుకోవచ్చు. సూర్య క్షేత్రాలలో లోలార్క కుండ్ను తులసీ ఘాట్ యాత్రతో కలిపి దర్శించడం సౌకర్యవంతంగా ఉంటుంది. ఈ ప్రాంతం పాత కాశీ నగరంలోని ఇరుకైన వీధులతో పోలిస్తే వాహనాల ద్వారా చేరుకోవడానికి కొంత సులభంగా ఉంటుంది.
కామెంట్లు లేవు:
కామెంట్ను పోస్ట్ చేయండి