1960లలో జిక్కి తెలుగు సినీ గానంలో ఇప్పటికే స్థిరపడిన గాయనిగా ఉన్నారు. ఈ దశలో ఆమె పాటల్లో మాధుర్యంతో పాటు అనుభవం పెరిగిన గాయని యొక్క నిగ్రహం కనిపిస్తుంది. జయం మనదే చిత్రంలోని వీరగంధం, వినవోయి బాటసారి వంటి పాటల్లో ఘంటసాలతో ఆమె కలిసి పాడిన తీరు యుగళగానంలో ఆమెకు ఉన్న ప్రత్యేకమైన పట్టు తెలియజేస్తుంది. ఘంటసాల స్వరంలోని గంభీరతకు ఎదురుగా తన స్వరాన్ని ఎక్కువగా ప్రదర్శించకుండా, పాటకు అవసరమైన మృదుత్వాన్ని అందించడం ఆమె ప్రత్యేకత. ఇద్దరి స్వరాలు ఒకదానితో ఒకటి పోటీ పడకుండా, ఒకే సంగీత ప్రవాహంలో కలిసిపోతాయి.
అభిమానం చిత్రంలోని ఓహో బస్తీ దొరసానీ జిక్కి, ఘంటసాల కలిసి పాడిన చలాకీ యుగళగీతాల్లో ఒకటి. ఈ పాటలో ప్రేమికుల మధ్య సరసమైన సంభాషణ, అలక, సిగ్గు, సరదా అన్నీ కలిసివుంటాయి. జిక్కి తన స్వరాన్ని కూడా ఆ భావాలకు తగ్గట్టుగా మార్చారు. కొన్ని చోట్ల స్వరం సిగ్గుతో వెనక్కి తగ్గినట్లు, మరికొన్ని చోట్ల చిలిపిగా ముందుకు వచ్చినట్లు అనిపిస్తుంది. పాటను కేవలం పాడకుండా, పాత్ర మాట్లాడుతున్నట్లుగా వినిపించడం ఆమె ప్రత్యేకత. ఘంటసాల స్వరంలోని సరదాకు జిక్కి స్వరంలోని చలాకీతనం జతకలిసి పాటకు జీవం పోశాయి.
శ్రీకృష్ణ పాండవీయం చిత్రంలోని చాంగురే బంగారురాజా జిక్కి గానంలోని జానపద సరసతకు మరో మంచి ఉదాహరణ. పాటలోని పిలుపు, చలాకీతనం, గ్రామీణ భాషా ధోరణి, లయాత్మక ఉత్సాహం అన్నీ కలిసి ఒక ప్రత్యేకమైన వాతావరణాన్ని సృష్టిస్తాయి. జిక్కి స్వరం ఇలాంటి పాటల్లో తన సహజమైన మాధుర్యాన్ని కోల్పోకుండా మరింత చురుకుగా మారుతుంది. అక్షరాలను స్పష్టంగా పలుకుతూనే వాటిలోని సరదాను వ్యక్తం చేయడం, పాటలోని లయను వినేవారికి కదలికగా అనిపించేలా పాడటం ఆమెకు బాగా వచ్చేది. ప్రేమ, విషాదం, భక్తి వంటి గంభీర భావాలకే కాకుండా గ్రామీణ జీవితం, ఉత్సవం, సరదా వంటి భావాలకు కూడా తన స్వరాన్ని సమర్థంగా మలచగలిగారు.
చెంచులక్ష్మి చిత్రంలో జిక్కి పాడిన ఆనందమయే అలి నీలవేణి, చెట్టులెక్కగలవా ఓ నరహరి, చిలక గోరింక వంటి పాటలు ఆమె గానంలోని మరో విస్తృత ప్రపంచాన్ని చూపిస్తాయి. ముఖ్యంగా చిలక గోరింకలో ఘంటసాలతో కలిసి ఆమె పాడిన తీరు ఎంతో మధురమైనది. పౌరాణిక నేపథ్యం ఉన్న చిత్రంలోని పాట అయినప్పటికీ, గానంలో కేవలం భక్తి లేదా గంభీరత మాత్రమే ఉండదు. చిలిపితనం, సరసత, ప్రేమ, సంభాషణాత్మకత అన్నీ కలిసివుంటాయి. జిక్కి స్వరం ఈ భావాలన్నింటినీ సహజంగా మోసుకెళ్లింది.
అదే చెంచులక్ష్మి చిత్రంలోని చెట్టులెక్కగలవా ఓ నరహరి పాటలో జిక్కి స్వరం మరో రూపం దాల్చుతుంది. ఇక్కడ భక్తి గంభీరమైన ప్రార్థనగా కాకుండా చలాకీగా, ప్రశ్నించే ధోరణిలో వ్యక్తమవుతుంది. పాటలోని లయ, జానపద ఛాయ, పదాల సరళతకు ఆమె స్వరం ఎంతో సహజంగా సరిపోయింది. ఒకే చిత్రంలో ఒక పాటలో మృదువైన మాధుర్యాన్ని, మరో పాటలో చిలిపి భక్తిని వ్యక్తం చేయగలగడం ఆమె గానంలోని వైవిధ్యాన్ని మరింత స్పష్టంగా చూపిస్తుంది.
భక్తి, పౌరాణిక గీతాల్లో జిక్కి ప్రత్యేకంగా రాణించారు. పాలకడలిపై శేషతల్పమున పవళించేవా దేవా ఆమె భక్తిగీత గానానికి ఒక అద్భుతమైన ఉదాహరణ. ఈ పాటలో భక్తి, దీనత్వం, ఆప్యాయత కలిసివుంటాయి. జిక్కి స్వరం ఎక్కడా కృత్రిమమైన ఆవేశాన్ని ప్రదర్శించదు. భగవంతుడిని పిలిచే ఒక అమాయకమైన భక్తురాలి హృదయం నుంచి పాట వెలువడుతున్నట్లుగా అనిపిస్తుంది. మృదువైన గమకాలు, పదాల స్పష్టత, స్వరంలోని ప్రశాంతత ఆమె శాస్త్రీయ సంగీత పునాదిని తెలియజేస్తాయి.
నర్తనశాల చిత్రంలోని జననీ శివకామిని జిక్కి స్వరంలోని గంభీరతను పరిచయం చేస్తుంది. అమ్మవారిని స్తుతించే ఈ గీతంలో ఆమె స్వరం మరింత గంభీరంగా, భక్తిరసంతో నిండిపోతుంది. ప్రతి పదాన్ని స్పష్టంగా పలుకుతూ, స్వరాన్ని ఎక్కువగా అలంకరించకుండా, భక్తి భావాన్ని నేరుగా శ్రోత హృదయానికి చేర్చారు. అదే సమయంలో సఖియా వివరించవే వంటి గీతాల్లో ఆమె విరహంతో తపించే యువతి మనసును కూడా అంతే సహజంగా వ్యక్తం చేశారు. ఈ రెండు భావాల మధ్య ఉన్న దూరమే జిక్కి గానంలోని పరిధిని తెలియజేస్తుంది.
మీరజాలగలడా నా యానతి వంటి కృష్ణభక్తి గీతాల్లో జిక్కి స్వరానికి మరో ప్రత్యేకమైన మాధుర్యం కనిపిస్తుంది. కృష్ణుడిపై భక్తి, ఆరాధన, మధురభావం కలిసిన ఈ పాటలో శాస్త్రీయ సంగీతంలోని గమకాలను ఆమె ఎంతో సులభంగా పలికించారు. పాడెద నీ నామమే గోపాలా కూడా ఇదే ఆధ్యాత్మిక మాధుర్యానికి మరో మంచి ఉదాహరణ. భక్తిని గట్టిగా ప్రకటించకుండా, తన హృదయంలో భగవంతుడిని నిలుపుకున్న ఒక భక్తురాలి మృదువైన గానంలా ఆమె ఆలపించారు. ఆమె భక్తిగీతాల్లోని ప్రత్యేకత స్వరంలోని ప్రశాంతత; వినేవారిపై భావాన్ని బలవంతంగా రుద్దకుండా, నెమ్మదిగా హృదయంలోకి తీసుకెళ్లడం.
జిక్కి గానంలోని భాషా వైవిధ్యం కూడా ప్రత్యేకంగా గుర్తించాలి. తమిళంలో ఆమె కెరీర్ ప్రారంభమై వేగంగా ఎదిగింది. ఎ.ఎం. రాజాతో కలిసి పాడిన అనేక తమిళ యుగళగీతాలు ఆ కాలంలో విశేష ఆదరణ పొందాయి. తమిళ ఉచ్చారణపై ప్రత్యేక శ్రద్ధ పెట్టి, ఆ భాషలోని పదాల సహజ ధ్వనిని తన గానంలోకి తీసుకువచ్చారు. కన్నడలో కూడా ఆమెకు మంచి స్థానం లభించింది. మలయాళం, హిందీ, సింహళ భాషల్లోనూ పాటలు పాడారు. ముఖ్యంగా తెలుగు, తమిళ భాషల్లో ఆమెకు వచ్చిన అవకాశాల విస్తృతి ఆమె బహుభాషా ప్రతిభకు నిదర్శనం. భాష మారినా గానంలోని స్పష్టత, లయ, మాధుర్యం మాత్రం మారలేదు.
జిక్కి కెరీర్ను నాలుగు దశాబ్దాలకు పైగా పరిశీలిస్తే ఆమె ప్రయాణం ఒకే వేగంతో సాగినది కాదు. బాల్యంలోనే సినీ ప్రపంచంలోకి వచ్చిన ఆమె 1950లలో అగ్రగాయనిగా ఎదిగారు. ఆ దశలో దేవదాసు, రోజులు మారాయి, దొంగరాముడు, సువర్ణ సుందరి, పెళ్లికానుక, అర్థాంగి, అనార్కలి వంటి తెలుగు చిత్రాల్లో వరుసగా గుర్తుండిపోయే పాటలు పాడారు. 1960లలో జయం మనదే, శ్రీ తిరుపతమ్మ కథ, లవకుశ, శ్రీకృష్ణార్జున యుద్ధం, శ్రీకృష్ణ పాండవీయం వంటి చిత్రాల ద్వారా పౌరాణిక, జానపద, భక్తి, యుగళగీతాల్లో తన స్థానాన్ని కొనసాగించారు. అదే సమయంలో తమిళ, కన్నడ, మలయాళ చిత్రాల్లో కూడా పాడుతూ తన పరిధిని విస్తరించారు. తరువాతి దశలో సినీ అవకాశాలు తగ్గినా సంగీతంతో ఆమె బంధం తెగిపోలేదు. విదేశాల్లో కూడా సంగీత కార్యక్రమాలు నిర్వహించారు. తన కుమారులతో కలిసి సంగీత కార్యక్రమాలు ఇచ్చారు. 1990లలో కూడా కొన్ని చిత్రాలకు పాడారు. 2000ల ప్రారంభం వరకు ఆమె స్వరం అప్పుడప్పుడూ వినిపించింది. నాలుగు దశాబ్దాలకు పైగా కొనసాగిన ఈ ప్రయాణంలో ఆమె స్వరం తరాలు మారినా తన ప్రత్యేకతను కోల్పోలేదు.
జిక్కికి లభించిన పురస్కారాలు, గుర్తింపులు ఆమెకు లభించిన ప్రజాదరణకు అధికారిక ముద్ర వేశాయి. మద్రాస్ తెలుగు అకాడమీ నుంచి ఉగాది పురస్కారం, తమిళనాడు ప్రభుత్వం నుంచి కళైమామణి వంటి గౌరవాలు ఆమెకు లభించాయి. దక్షిణ భారతీయ సినీ సంగీతంలో ఆమె చేసిన సేవలను అనేక సంస్థలు సత్కరించాయి. దాదాపు పది వేల పాటలను ఆరు భాషల్లో ఆలపించిన గాయనిగా ఆమెకు ప్రత్యేకమైన స్థానం ఏర్పడింది. అయితే జిక్కి విషయంలో పురస్కారాల కంటే ఆమె పాటల చిరస్థాయిత్వమే పెద్ద గుర్తింపుగా నిలిచింది. ముఖ్యంగా 1950లు, 1960ల తెలుగు సినీ సంగీతంలో ఆమె పాడిన పాటలు ఇప్పటికీ శ్రోతలను ఆకర్షిస్తుండటం ఆమెకు లభించిన అతి పెద్ద గౌరవం.
జిక్కి గానాన్ని గుర్తుచేసుకున్నప్పుడు ముందుగా గుర్తుకు వచ్చేది ఆమె స్వరంలోని నిర్మలమైన మాధుర్యం. హాయి హాయిగా ఆమని సాగేలోని శాస్త్రీయ ఛాయల రొమాంటిక్ మాధుర్యం, పులకించని మది పులకించులోని అంతరంగ ప్రేమ, రాజశేఖరాలోని రాజసమైన యుగళగానం, జీవితమే సఫలములోని తాత్విక భావం, పండిట్లో పెళ్లవుతున్నది కనువిందవుతున్నదిలోని పెళ్లి సంబరాల ఉత్సాహం, చాంగురే బంగారురాజాలోని జానపద చలాకీతనం, ఓహో బస్తీ దొరసానీలోని సరసమైన ప్రేమ సంభాషణ, చిగురాకులలో చిలకమ్మాలోని ప్రకృతి మధ్య సాగే మధురమైన ప్రేమ, ఎరువాక సాగరోలోని పల్లె జీవితపు ఉత్సాహం, పాలకడలిపై శేషతల్పమునలోని భక్తి, జననీ శివకామినిలోని గంభీరత, పాడెద నీ నామమే గోపాలాలోని ఆధ్యాత్మిక మాధుర్యం – ఇవన్నీ కలిసి జిక్కి గాన వ్యక్తిత్వాన్ని నిర్మించాయి.
ఆమె స్వరంలో ఎక్కడా ఆర్భాటం ఉండదు. శాస్త్రీయత ఉన్నా భారంగా అనిపించదు. జానపద ఛాయ ఉన్నా మోటుగా అనిపించదు. ప్రేమగీతంలో మాధుర్యం ఉన్నా అతిగా తీయగా అనిపించదు. భక్తిగీతంలో భక్తి ఉన్నా కృత్రిమమైన గంభీరత కనిపించదు. ప్రతి పాటకు అవసరమైనంత మాత్రమే స్వరాన్ని ఉపయోగించడం ఆమె గొప్ప కళ. పదాన్ని స్పష్టంగా పలికి, స్వరాన్ని సహజంగా ప్రవహింపజేసి, భావాన్ని శ్రోతకు నేరుగా చేరవేయడం ఆమె గానంలో కనిపించే నిర్మలమైన లక్షణం.
పి. సుశీల, ఎస్. జానకి వంటి గాయనులు తరువాత తెలుగు సినీ గానంలో తమ స్వరాలతో కొత్త ప్రమాణాలను నెలకొల్పినప్పటికీ, వారికంటే ముందు తెలుగు సినిమా మహిళా గానానికి ఒక ప్రత్యేకమైన మాధుర్యాన్ని, స్పష్టతను, సహజత్వాన్ని అందించిన ప్రముఖ స్వరాల్లో జిక్కి ఒకరు. ఆమె గానంలో ఒక అమాయకమైన వెలుగు ఉంటుంది. అందుకే ఆమె పాటలు పాతకాలపు రికార్డింగులుగా మాత్రమే వినిపించవు; వాటిలోని స్వచ్ఛత, మాధుర్యం, భావం ఇప్పటికీ నేరుగా హృదయాన్ని తాకుతాయి. నాలుగు దశాబ్దాలకు పైగా సాగిన ఆమె సంగీత ప్రయాణం వెనుక వేలాది పాటలు ఉన్నప్పటికీ, జిక్కి అసలైన వారసత్వం సంఖ్యల్లో లేదు. ఓ దేవదా నుంచి చిగురాకులలో చిలకమ్మా వరకు, హాయి హాయిగా ఆమని సాగే నుంచి జీవితమే సఫలము వరకు, ఎరువాక సాగరో నుంచి జననీ శివకామిని వరకు ఆమె పాడిన మధుర స్వరాల్లోనే ఉంది. నిర్మలమైన ఉచ్చారణ, సహజమైన మాధుర్యం, భావానికి తగ్గ స్వరరూపం, శాస్త్రీయతను సరళంగా పలికించే సామర్థ్యం – ఇవే జిక్కి గానాన్ని తెలుగు సినిమా సంగీత చరిత్రలో శాశ్వతంగా నిలబెట్టిన లక్షణాలు.
కామెంట్లు లేవు:
కామెంట్ను పోస్ట్ చేయండి