శ్రీపతి పండితారాధ్యుల బాలసుబ్రహ్మణ్యం, అభిమానులందరికీ బాలు, ఎస్. పి. బి.గా సుపరిచితులైన ఈ మహాగాయకుడు భారతీయ సినీ సంగీత చరిత్రలో అరుదైన బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి. 1946 జూన్ 4న అప్పటి మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీలోని నెల్లూరు జిల్లాలోని కోనేటమ్మపేటలో జన్మించారు. ఆయన తండ్రి శ్రీపతి పండితారాధ్యుల సాంబమూర్తి హరికథా కళాకారుడు, సంగీతాభిమాని. తండ్రి హరికథలు, సంగీత కార్యక్రమాలు చిన్ననాటి బాలుపై గాఢమైన ప్రభావాన్ని చూపాయి. ఆయన సోదరి ఎస్. పి. శైలజ కూడా తరువాత ప్రముఖ గాయనిగా, డబ్బింగ్ కళాకారిణిగా గుర్తింపు పొందారు. చిన్నతనం నుంచే పాటలంటే ఆసక్తి ఉన్నప్పటికీ, బాలసుబ్రహ్మణ్యం తొలుత ఇంజనీరింగ్ చదవాలని భావించారు. ఇంజనీరింగ్ విద్యను అభ్యసిస్తున్న సమయంలోనే సంగీతం ఆయనను పూర్తిగా ఆకర్షించింది. కళాశాల స్థాయిలో పాటల పోటీల్లో పాల్గొని బహుమతులు పొందారు. 1964లో మద్రాసులో జరిగిన ఒక సంగీత పోటీలో మొదటి బహుమతి పొందడం ఆయన సినీ జీవితానికి కీలక మలుపైంది. అక్కడే సంగీత దర్శకుడు ఎస్. పి. కోదండపాణి ఆయన ప్రతిభను గుర్తించారు. ఘంటసాల వంటి మహాగాయకులు, సంగీతకారుల సమక్షంలో పాడిన ఈ యువకుడికి సినీరంగంలో అవకాశం కల్పించాలని కోదండపాణి నిర్ణయించారు. 1966లో శ్రీ శ్రీ శ్రీ మర్యాద రామన్న చిత్రంలో ఆయన మొదటి నేపథ్యగానం చేశారు. అక్కడి నుంచి ప్రారంభమైన ప్రయాణం ఐదు దశాబ్దాలకు పైగా సాగి, 2020 సెప్టెంబర్ 25న ఆయన కన్నుమూసే వరకు కొనసాగింది. ఆయన భార్య సావిత్రి. వారికి పల్లవి, ఎస్. పి. చరణ్ సంతానం. చరణ్ తరువాత గాయకుడు, సంగీత నిర్మాత, నటుడు, సంగీత సంస్థ నిర్వాహకుడిగా తండ్రి వారసత్వాన్ని కొనసాగించారు.
బాలసుబ్రహ్మణ్యం ప్రత్యేకత ఏమిటంటే ఆయన స్వరం మొదట వినిపించిన క్షణం నుంచే సంపూర్ణంగా సిద్ధమైన గాయకుడి స్వరం కాదు; నిరంతర సాధన, పరిశీలన, అనుభవం, స్వీయపరిశీలన ద్వారా తన గాత్రవ్యక్తిత్వాన్ని తానే నిర్మించుకున్న కళాకారుడి స్వరం. ఆయనకు చిన్ననాటి నుంచే సంగీత పరిచయం ఉన్నప్పటికీ, సంప్రదాయ కర్ణాటక సంగీతంలో దీర్ఘకాలిక గురుకుల శిక్షణ పొందిన గాయకుడు కాదు. అందుకే తనకు ఉన్న పరిమితులను గుర్తించి, శాస్త్రీయ సంగీతాన్ని అభ్యసిస్తూ, రికార్డింగుల్లో అనుభవజ్ఞులైన గాయకులను, సంగీత దర్శకులను పరిశీలిస్తూ తన గానాన్ని మెరుగుపరుచుకున్నారు. ఆయన స్వరంలో సహజమైన మాధుర్యం, విస్తృతమైన స్వరపరిధి, పదాలను స్పష్టంగా పలికించే శక్తి, భావాన్ని వెంటనే స్వీకరించే సామర్థ్యం ఉన్నాయి. అయితే వీటన్నింటికంటే గొప్పది ఆయన స్వరాన్ని పాత్రకు అనుగుణంగా మార్చగలిగిన నైపుణ్యం. ఒక పాటలో యువకుడి ఉత్సాహం వినిపిస్తే, మరొక పాటలో మధ్యవయస్కుడి ఆత్మీయత, ఇంకొక పాటలో వృద్ధుడి అనుభవం వినిపించేది. అదే ఆయనను సాధారణ గాయకుడి నుంచి అసాధారణ నేపథ్య గాయకుడిగా మార్చింది.
1960ల చివర్లో తెలుగు సినిమా సంగీతంలో బాలసుబ్రహ్మణ్యం పేరు వేగంగా వినిపించడం ప్రారంభమైంది. తొలి దశలో ఆయనకు లభించిన పాటలు యువ కథానాయకుల ఉత్సాహం, ప్రేమ, చిలిపితనం, జానపద లయలకు అనుగుణంగా ఉండేవి. మాధుర్యంతో కూడిన స్వరం ఉన్నప్పటికీ ఆయన దానిని ఒకే మూసలో బంధించలేదు. సంగీత దర్శకుడు కోరినప్పుడు స్వరాన్ని పలుచగా చేసి పాడేవారు; మరొక సందర్భంలో గొంతుకు బలం ఇచ్చి వీరత్వాన్ని వ్యక్తం చేసేవారు. మిమిక్రీపై ఆయనకు చిన్ననాటి నుంచే ఆసక్తి ఉండటం కూడా ఈ సామర్థ్యానికి తోడైంది. నటుల మాట తీరు, నవ్వు, శరీర భాష, సంభాషణ పద్ధతిని గమనించి వాటిని గానంలో ప్రతిబింబించగలిగారు. అందుకే ఆయన పాటను వింటే కేవలం ఎస్. పి. బి. పాడుతున్నట్లు కాకుండా, తెరపై ఉన్న కథానాయకుడే పాడుతున్నట్లు అనిపించేది.
1970లలో ఘంటసాల మరణం తరువాత తెలుగు సినీ గానంలో ఏర్పడిన ఖాళీని పూరించడానికి పలువురు గాయకులు ముందుకు వచ్చారు. ఈ కాలంలో బాలసుబ్రహ్మణ్యం తన ప్రత్యేకమైన గాత్రంతో అగ్రస్థానానికి ఎదిగారు. ఘంటసాల గంభీరమైన గాత్రాన్ని అనుకరించడమే తన మార్గం కాదని ఆయన త్వరగానే గ్రహించారు. తన స్వరంలోని మాధుర్యం, యవ్వనం, చలాకీతనం, భావవ్యక్తీకరణను ఆధారంగా చేసుకుని కొత్త తరపు కథానాయకులకు గాత్రాన్ని అందించారు. కృష్ణ, శోభన్బాబు, చంద్రమోహన్, రాజబాబు వంటి నటులకు ఆయన స్వరం ఎంతో సహజంగా సరిపోయింది. ఎన్టీ రామారావు, అక్కినేని నాగేశ్వరరావు వంటి అగ్రనటులకు పాడేటప్పుడు కూడా వారి వయసు, పాత్ర, సన్నివేశానికి తగిన గాత్రాన్ని రూపొందించడానికి ప్రత్యేక శ్రద్ధ పెట్టారు. ఇదే సమయంలో ఆయన పి. సుశీల, ఎస్. జానకి, వాణీ జయరాం, పి. లీల వంటి గాయనులతో కలిసి అనేక యుగళగీతాలు పాడారు.
ఈ దశలోనే ఆయన గానంలో ఒక ముఖ్యమైన మార్పు వచ్చింది. పాటలోని స్వరాలను మాత్రమే పాడకుండా, సాహిత్యాన్ని నటించడం ప్రారంభించారు. ప్రేమగీతంలో ప్రేమికుడి సంకోచం, విరహంలో బాధ, ఉల్లాసగీతంలో చిలిపితనం, విషాదంలో అంతర్మథనం, భక్తిగీతంలో వినయం – ఒక్కో భావానికి గాత్రంలోని శబ్దం, ఉచ్చారణ, శ్వాస, విరామం మార్చేవారు. ఈ కారణంగానే ఆయన పాడిన పాటలు కేవలం మధురంగా ఉండటమే కాకుండా కథలో భాగమయ్యాయి. ఒక పాటను వినిపించడానికి మాత్రమే కాకుండా పాత్రను ప్రేక్షకుడికి పరిచయం చేయడానికి కూడా ఆయన గాత్రాన్ని ఉపయోగించారు.
1970ల చివర్లో శంకరాభరణం ఆయన కెరీర్లో మహత్తరమైన మలుపు. కర్ణాటక సంగీతాన్ని ప్రధానాంశంగా చేసుకున్న ఈ చిత్రం సాధారణ వాణిజ్య చిత్రానికి భిన్నమైన సంగీత భాషను కోరింది. సంప్రదాయ కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసుడి పాత్రకు గాత్రం అందించాల్సిన బాలసుబ్రహ్మణ్యం తన శాస్త్రీయ పరిజ్ఞానాన్ని విస్తరించుకుని, పాటలకు అవసరమైన శాస్త్రీయ ఉచ్చారణ, స్వరశుద్ధి, గమకాలను ఎంతో శ్రద్ధగా అభ్యసించారు. ఓంకార నాదానుసంధానమౌ గానంతో పాటు దొరకునా ఇటువంటి సేవ, శంకరా నాదశరీరా వంటి పాటలు ఆయన గానంలోని మరో ప్రపంచాన్ని తెరిచాయి. ఈ చిత్రానికి ఆయనకు జాతీయ ఉత్తమ నేపథ్య గాయకుడి పురస్కారం లభించింది. శాస్త్రీయ సంగీతాన్ని సినిమాకు అనువదించగలిగిన గాయకుడిగా ఆయన ప్రతిభకు ఇది అధికారిక గుర్తింపుగా నిలిచింది.
శంకరాభరణం తరువాత బాలసుబ్రహ్మణ్యం కేవలం మధురగాయకుడనే పరిమితిని దాటి, శాస్త్రీయ సంగీత ఛాయలను కూడా సమర్థంగా మోసుకెళ్లగల గాయకుడిగా నిలిచారు. ఆయన తరువాతి దశలో సాగర సంగమం వంటి చిత్రాల్లో నాట్య, సంగీత ప్రపంచానికి తగిన గాత్రాన్ని అందించారు. తిల్లానా, శాస్త్రీయ నృత్యం, సంగీత సాధన, కళాకారుడి అంతర్మథనం వంటి భావాలను గాత్రంతో వ్యక్తం చేయగలిగారు. వేదం అణువణువున నాదం వంటి గీతాల్లో ఆయన స్వరం తాత్వికత, శాస్త్రీయత, భక్తి, మాధుర్యాలను కలిపింది. ఈ దశలో ఆయన పాటలు వినోదాన్ని మించి సంగీత అనుభూతిని అందించాయి.
1980లలో బాలసుబ్రహ్మణ్యం దక్షిణ భారతీయ చిత్రసీమలో అగ్రస్థాయి గాయకుడిగా మారారు. తెలుగు, తమిళ, కన్నడ, మలయాళ చిత్రాలతో పాటు హిందీ చిత్రసీమలోనూ ఆయనకు విస్తృతమైన అవకాశాలు వచ్చాయి. ఏక్ దూజే కే లియే ద్వారా హిందీలో ఆయనకు భారీ ప్రజాదరణ వచ్చింది. ఈ చిత్రంలోని గీతాల ద్వారా ఉత్తర భారతదేశానికీ ఆయన స్వరం చేరింది. ఆ చిత్రానికి ఆయనకు రెండో జాతీయ పురస్కారం లభించింది. హిందీలో పాడేటప్పుడు తెలుగు ఉచ్చారణ ప్రభావం రాకుండా భాషను నేర్చుకుని, పదాల ధ్వనిని గౌరవించి పాడటం ఆయన ప్రత్యేకత. తరువాత మైనే ప్యార్ కియా వంటి చిత్రాల ద్వారా హిందీ యువ కథానాయకులకు కూడా ఆయన గాత్రం బలమైన గుర్తింపుగా మారింది.
1980లలో సంగీత దర్శకుడు ఇళయరాజాతో ఆయన కలయిక దక్షిణ భారతీయ సినీ సంగీతాన్ని మరో దశకు తీసుకెళ్లింది. ఇళయరాజా స్వరకల్పనలోని జానపదం, పాశ్చాత్య సంగీతం, కర్ణాటక సంగీతం, లలిత మెలోడీ, కొత్త వాద్య విన్యాసాలను బాలసుబ్రహ్మణ్యం అత్యంత సులభంగా స్వీకరించారు. ఇళయరాజా స్వరకల్పనలోని క్లిష్టమైన లయ నిర్మాణాలను కూడా ఆయన సహజంగా పాడేవారు. మెలోడీని కేవలం తీయగా పాడటమే కాకుండా స్వరకర్త ఉద్దేశించిన భావాన్ని సరిగ్గా పట్టుకోవడం ఆయనకు వచ్చేది. అందుకే ఇళయరాజా పాటల్లో ఎక్కడ స్వరం వెనక్కి తగ్గాలి, ఎక్కడ ముందుకు రావాలి, ఎక్కడ శ్వాస తీసుకోవాలి, ఎక్కడ పదాన్ని పొడిగించాలి అన్నది బాలసుబ్రహ్మణ్యం అత్యంత సహజంగా నిర్వహించారు.
అదే సమయంలో ఆయన గాత్రం హీరోలతో ఒక ప్రత్యేకమైన సంబంధాన్ని ఏర్పరచుకుంది. కృష్ణకు పాడేటప్పుడు చలాకీగా, శోభన్బాబుకు పాడేటప్పుడు మృదువుగా, చిరంజీవికి పాడేటప్పుడు శక్తివంతమైన యవ్వనంతో, బాలకృష్ణకు పాడేటప్పుడు గంభీరతతో, నాగార్జునకు పాడేటప్పుడు ఆధునిక మృదుత్వంతో, వెంకటేష్కు పాడేటప్పుడు సహజమైన కుటుంబ కథానాయకుడి స్వభావంతో గాత్రాన్ని మార్చేవారు. ఒకే గాయకుడు ఇంత విభిన్నమైన తెర వ్యక్తిత్వాలకు నమ్మదగిన స్వరాన్ని ఇవ్వడం అరుదైన విషయం. నటుడి స్వరాన్ని అనుకరించడం కాదు; అతని వ్యక్తిత్వానికి సరిపోయే గాత్ర స్వభావాన్ని సృష్టించడం ఆయన పద్ధతి.
కామెంట్లు లేవు:
కామెంట్ను పోస్ట్ చేయండి