2010 దశకంలో కూడా బాలు సంగీత ప్రస్థానం ఏ మాత్రం నిదానం కాలేదు. . కచేరీలు, టెలివిజన్ కార్యక్రమాలు, భక్తిగీతాలు, ప్రత్యేక ఆల్బమ్లు, అప్పుడప్పుడు వచ్చే సినీ పాటలు, యువ గాయకులకు మార్గదర్శకత్వం వంటి అనేక రంగాల్లో కొనసాగారు. కొత్త తరపు సంగీతాన్ని ఆసక్తిగా విన్నారు. తన కాలంలోని సంగీతాన్నే గొప్పదిగా భావించి కొత్త సంగీతాన్ని తిరస్కరించలేదు. ఏ. ఆర్. రెహమాన్ వంటి కొత్త తరపు సంగీత దర్శకుల ప్రయోగాలను స్వీకరించారు. కొత్త సాంకేతికతను అర్థం చేసుకున్నారు. సంగీతం మారడం సహజమని, గాయకుడు కూడా మారుతున్న కాలంతో పాటు నేర్చుకోవాలని భావించారు.
ఈ దశలో ఆయన స్వరం యువ కథానాయకులకు మాత్రమే కాకుండా తండ్రి, గురువు, పెద్దమనిషి వంటి పాత్రల భావాలకు కూడా ఉపయోగించబడింది. స్వరంలో వచ్చిన సహజమైన పరిపక్వతను ఆయన లోపంగా కాకుండా కొత్త గానసాధనగా మార్చుకున్నారు. ఒకప్పుడు ప్రేమికుడి ఉత్సాహాన్ని పాడిన అదే స్వరం తరువాత తండ్రి తన కుమారుడికి చెప్పే ఆప్యాయతను పాడింది. ఒకప్పుడు యువ హీరో పరిచయగీతంలో వినిపించిన అదే గాత్రం తరువాత భక్తిగీతంలో ప్రశాంతమైన అనుభూతిని అందించింది. గాయకుడి వయసు మారినా గాత్రం పాత్రకు అనుగుణంగా ఎలా పునర్నిర్మించుకోవచ్చో ఆయన తన చివరి దశలో కూడా చూపించారు.
బాలసుబ్రహ్మణ్యం జీవితంలో వేదిక ప్రదర్శనలకు కూడా ప్రత్యేకమైన స్థానం ఉంది. స్టూడియో రికార్డింగ్లో స్వరకర్త సూచనలను ఖచ్చితంగా పాటించినప్పటికీ, ప్రత్యక్ష కచేరీలో ఆయన గాత్రం మరింత స్వేచ్ఛగా ప్రవహించేది. పాటకు చిన్నచిన్న స్వర మార్పులు చేయడం, ప్రేక్షకుల స్పందనను బట్టి వేగం మార్చడం, సహగాయకులను తనతో పాటు తీసుకెళ్లడం, వాద్యకారులతో తక్షణ స్పందన కల్పించడం ఆయన ప్రత్యేకత. అందుకే ఆయన కచేరీ కేవలం ముందుగా నిర్ణయించిన పాటల జాబితా కాకుండా, ఆ క్షణంలో కళాకారుడు, సంగీతకారులు, ప్రేక్షకులు కలిసి సృష్టించే సంగీత అనుభవంగా మారేది. ఆయన వేదికపై ఉండటం వల్ల యువ గాయకులు కూడా ధైర్యంగా పాడేవారు.
గాయకుడిగా ఆయన చేసిన ప్రయోగాల్లో ముఖ్యమైనది శైలుల మధ్య సరిహద్దులను తొలగించడం. కర్ణాటక సంగీత ఛాయలున్న శంకరాభరణం పాటలు పాడిన అదే గాయకుడు జానపద పాటలు పాడారు. ప్రేమగీతాలు, డిస్కో ప్రభావిత పాటలు, హాస్యగీతాలు, భక్తిగీతాలు, విషాదగీతాలు, హీరో పరిచయ గీతాలు, మాస్ పాటలు, లలితగీతాలు అన్నింటినీ సమానమైన నిబద్ధతతో స్వీకరించారు. ఆయనకు పాట చిన్నదా పెద్దదా, క్లిష్టమా సరళమా అన్నది ముఖ్యం కాదు. ఆ పాట కథలో ఏం చేయాలి, పాత్ర ఏ భావాన్ని వ్యక్తం చేయాలి, సంగీత దర్శకుడు ఏ అనుభూతిని కోరుకుంటున్నారు అన్నదే ముఖ్యం.
ఆయన గానంలోని మరొక గొప్ప లక్షణం సహగాయకులను ముందుకు తెచ్చే స్వభావం. యుగళగీతంలో తన స్వరాన్ని అత్యంత బలంగా వినిపించి ఎదుటి గాయకుడిని కప్పివేయడం ఆయనకు ఇష్టం ఉండేది కాదు. పి. సుశీల, ఎస్. జానకి, వాణీ జయరాం, చిత్ర, జానకి వంటి గాయనులతో పాడేటప్పుడు పాటలోని భావాన్ని ఇద్దరి స్వరాలు కలిసి నిర్మించేలా పాడేవారు. ఒకరి స్వరం మృదువుగా ఉన్నప్పుడు తన స్వరాన్ని కూడా తగినంత మృదువుగా మార్చేవారు. మరో గాయకుడి శక్తివంతమైన స్వరానికి స్పందించేటప్పుడు తన గాత్రంలోనూ బలం పెంచేవారు. ఈ సంగీత సంభాషణ వల్ల ఆయన యుగళగీతాలు ప్రత్యేకమైన జీవంతో నిలిచాయి.
బాలసుబ్రహ్మణ్యం గానాన్ని సుసంపన్నం చేసిన మరో అంశం సాహిత్యంపై ఆయనకు ఉన్న గౌరవం. తెలుగు పద్యసాహిత్యం, సినీ గేయరచన, సంస్కృత పదాలు, తమిళ కవిత్వం, కన్నడ సాహిత్యం, హిందీ ఉర్దూ పదసంపద – ఏ భాషలో పాడినా పదం అర్థం తెలుసుకుని పాడేవారు. సాహిత్యాన్ని కేవలం స్వరానికి జోడించిన పదాలుగా చూడలేదు. పాటలోని పదం పాత్రకు ఏమి చెబుతోంది, దాని వెనుక ఏ భావం ఉంది, ఆ పదాన్ని ఎంత స్పష్టంగా పలకాలి అనే విషయాలపై ఆయన ఎంతో శ్రద్ధ చూపేవారు. అందుకే ఆయన పాటల్లో పదాలు సంగీతంలో మునిగిపోకుండా స్పష్టంగా వినిపిస్తాయి.
సంగీత దర్శకుడిగా ఆయన చేసిన కృషిని గాయకుడిగా సాధించిన ఖ్యాతితో పోల్చితే తక్కువగా ప్రస్తావిస్తారు. కానీ ఆయనకు సంగీత దర్శకత్వంపై లోతైన అవగాహన ఉంది. నలభైకి పైగా చిత్రాలకు సంగీతం అందించిన ఆయన పాటలలో గాయకుడి గొంతును కేంద్రంగా ఉంచి స్వరకల్పన చేయడం కనిపిస్తుంది. తనకు స్వయంగా ఉన్న గాన అనుభవాన్ని సంగీత దర్శకత్వంలో ఉపయోగించారు. గాయకుడికి సౌకర్యంగా ఉండే స్వరపరిధి, పదస్పష్టతకు అవకాశం, వాద్యాల మధ్య గాత్రానికి తగిన స్థలం ఇవ్వడం ఆయన సంగీత దర్శకత్వంలోని ముఖ్య లక్షణాలు. సిగరం వంటి చిత్రాల్లో ఆయన స్వరకల్పన, నటన, గానం ఒకదానితో ఒకటి మిళితమయ్యాయి.
సంగీత దర్శకత్వంలో ఆయనకు ఉన్న ప్రయోగాత్మక దృక్పథం కూడా గమనించదగినది. ఒకే రకమైన బాణీని పదేపదే ఉపయోగించకుండా, కథకు అనుగుణంగా మెలోడీ, జానపదం, పాశ్చాత్య వాద్య విన్యాసం, శాస్త్రీయ ఛాయలను కలిపారు. గాయకుడిగా తాను అనుభవించిన అనేక సంగీత దర్శకుల శైలులను పరిశీలించడం ఆయనకు స్వరకల్పనలో ఉపయోగపడింది. ఒక సంగీత దర్శకుడి పాటలో స్వరం ఎలా ముందుకు రావాలి, మరొకరి పాటలో వాద్యానికి ఎంత స్థలం ఇవ్వాలి అనే అనుభవం ఆయనకు దశాబ్దాల గానప్రస్థానం ద్వారా వచ్చింది. అందుకే ఆయన సంగీత దర్శకత్వాన్ని ఒక గాయకుడి అదనపు ప్రయత్నంగా కాకుండా, సినీ సంగీతాన్ని లోతుగా అర్థం చేసుకున్న కళాకారుడి సహజ విస్తరణగా చూడాలి.
సినీ నటుడిగా ఆయనకు ఉన్న సామర్థ్యం కూడా ఆయన బహుముఖ ప్రజ్ఞలో ముఖ్యమైన భాగం. శుభ సంకల్పం, సిగరం వంటి చిత్రాల్లో ఆయన నటన ప్రత్యేకంగా గుర్తుండిపోయింది. హాస్య పాత్రల్లో ఆయన సహజమైన చిరునవ్వు, సంభాషణలోని సమయజ్ఞానం పనిచేశాయి. భావోద్వేగ పాత్రల్లో గాత్రం, ముఖకవళిక, శరీర భాషను సమన్వయపరిచారు. గాయకుడిగా పాత్ర భావాన్ని గాత్రంలో వ్యక్తం చేసిన అనుభవం నటుడిగా కూడా ఉపయోగపడింది. అదే విధంగా నటుడిగా పాత్రను అర్థం చేసుకున్న అనుభవం నేపథ్యగాయకుడిగా కూడా ఆయనకు ఉపయోగపడింది. పాటలో నటుడి ముఖం ఎలా స్పందిస్తుందో ఊహించుకుని పాడేవారు.
డబ్బింగ్ కళలో ఆయనకు ఉన్న ప్రతిభ కూడా ఇదే కారణంతో అభివృద్ధి చెందింది. ముఖ్యంగా కమల్ హాసన్కు తెలుగు డబ్బింగ్ చెప్పినప్పుడు, నటుడి శరీర భాషను గాత్రంలోకి తీసుకువచ్చారు. ఒకే నటుడికి వేర్వేరు పాత్రలలో వేర్వేరు గాత్రాలను ఇవ్వగలిగారు. ఇది కేవలం గొంతు మార్చడం కాదు; పాత్ర యొక్క మానసిక స్థితిని మార్చడం. అందుకే ఆయన డబ్బింగ్కు కూడా నేపథ్యగానంతో సమానమైన ప్రశంసలు లభించాయి.
పాడుతా తీయగా ఆయన వారసత్వంలో అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన అధ్యాయంగా నిలిచింది. ఈ కార్యక్రమం ద్వారా ఆయన వందలాది యువ గాయకులను ప్రోత్సహించారు. సంగీతం నేర్చుకోవడానికి కేవలం గొంతు సరిపోదని, శ్రుతి, లయ, సాహిత్యం, ఉచ్చారణ, భావం, వేదిక ప్రవర్తన అన్నీ అవసరమని వివరించారు. పాటను పాడే ముందు దాని అర్థం తెలుసుకోవాలని, గాయకుడు పాటను తన స్వంత అనుభవంతో అనుభూతి చెందాలని సూచించేవారు. పోటీలో ఓడిపోయిన గాయకుడినీ ప్రోత్సహించి మళ్లీ ప్రయత్నించమని చెప్పడం ఆయన మానవీయతకు నిదర్శనం. అందుకే పాడుతా తీయగా కేవలం ఒక టెలివిజన్ కార్యక్రమంగా కాకుండా తెలుగు సంగీత సంస్కృతిలో ఒక విద్యా వేదికగా నిలిచింది.
కన్నడలో ఎదె తుంబి హాడువెను ద్వారా ఆయన ఇదే సేవను మరో భాషలో కొనసాగించారు. అక్కడి యువ గాయకులకు కన్నడ ఉచ్చారణ, సాహిత్యం, భావవ్యక్తీకరణపై సూచనలు ఇచ్చారు. కన్నడ సంగీతానికి ఆయనకున్న దీర్ఘ అనుబంధం కారణంగా ఆ కార్యక్రమం కూడా ప్రేక్షకుల ఆదరణ పొందింది. తమిళంలోనూ సంగీత ఆధారిత కార్యక్రమాల్లో పాల్గొని తన అనుభవాన్ని యువ గాయకులతో పంచుకున్నారు. ఒక భాషలో తాను సాధించిన విజయాన్ని మరొక భాషపై రుద్దకుండా, ప్రతి భాష యొక్క సంగీత స్వభావాన్ని గౌరవించడం ఆయన కార్యక్రమాల ప్రత్యేకత.
ఆయన కెరీర్ను దశాబ్దాల వారీగా పరిశీలిస్తే 1960లు అన్వేషణ, అవకాశాల దశ; 1970లు అగ్రస్థానానికి ఎదిగిన దశ; 1980లు భారతదేశవ్యాప్తంగా మహాగాయకుడిగా విస్తరించిన దశ; 1990లు కొత్త సంగీత సాంకేతికత, కొత్త తరపు సంగీత దర్శకులతో తనను తాను పునర్నిర్మించుకున్న దశ; 2000లు గాయకుడి స్థానం నుంచి గురువు, టెలివిజన్ వ్యక్తిత్వం, కచేరీ కళాకారుడు, సీనియర్ మార్గదర్శిగా విస్తరించిన దశ; 2010లు కొత్త తరానికి తన అనుభవాన్ని అందిస్తూ చివరి వరకు సంగీతంతో జీవించిన దశగా చెప్పవచ్చు. ఈ ప్రయాణంలో ఆయన ఎప్పుడూ ఒకే రూపంలో నిలబడలేదు. కాలం మారిన ప్రతిసారి తన గానాన్ని మార్చుకున్నారు.
ఆయనకు లభించిన పురస్కారాలు, గౌరవాలు భారతీయ సినీ సంగీత చరిత్రలో అపూర్వమైనవి. ఉత్తమ నేపథ్య గాయకుడిగా ఆరు జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు ఆయనకు లభించాయి; శంకరాభరణం, ఏక్ దూజే కే లియే, సాగర సంగమం, రుద్రవీణ వంటి చిత్రాలు అందులో ముఖ్యమైనవి. తెలుగు రాష్ట్రాల్లో 25 నంది పురస్కారాలు సహా అనేక రాష్ట్ర పురస్కారాలు అందుకున్నారు. తమిళనాడు, కర్ణాటక రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల నుంచి కూడా పురస్కారాలు పొందారు. ఫిల్మ్ఫేర్, ఫిల్మ్ఫేర్ దక్షిణ, ఇతర సంగీత సంస్థల నుంచి అనేక గౌరవాలు అందుకున్నారు. 2001లో పద్మశ్రీ, 2011లో పద్మభూషణ్, మరణానంతరం 2021లో పద్మవిభూషణ్తో భారత ప్రభుత్వం సత్కరించింది. పురుష నేపథ్య గాయకుడిగా అత్యధిక సంఖ్యలో పాటలు పాడిన గిన్నిస్ వరల్డ్ రికార్డు కూడా ఆయన పేరుతో ముడిపడి ఉంది. తెలుగు, తమిళం, కన్నడ, హిందీ వంటి భాషల్లో సాధించిన విజయాలతో పాటు ఇతర భారతీయ భాషల్లోనూ పాడిన ఆయన, నాలుగు భాషల్లో జాతీయ పురస్కారం సాధించిన అరుదైన గాయకుడిగా నిలిచారు. ఈ పురస్కారాల కంటే గొప్ప గుర్తింపు మాత్రం ఆయన స్వరం అనేక తరాల కథానాయకుల తెర వ్యక్తిత్వంలో భాగమైపోవడం, కోట్లాది శ్రోతల వ్యక్తిగత జ్ఞాపకాలలో ఆయన పాటలు భాగం కావడం.
ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం వారసత్వాన్ని కేవలం ఆయన పాడిన పాటల సంఖ్యతో కొలవడం సాధ్యం కాదు. ఆయన గొప్పతనం ఒకే గాత్రంలో అనేక గాత్రాలను సృష్టించగలిగిన సామర్థ్యంలో ఉంది. ఒక పాటలో చిరంజీవి యువకుడి ఉత్సాహం, మరొక పాటలో నాగార్జున సున్నితమైన ప్రేమ, ఇంకొక పాటలో వెంకటేష్ కుటుంబ అనుబంధం, మరో సందర్భంలో బాలకృష్ణ గంభీరత, వేరే పాటలో కమల్ హాసన్ అంతర్మథనం వినిపించగలిగారు. హిందీలో సల్మాన్ ఖాన్కు యవ్వనాన్ని ఇచ్చిన అదే స్వరం, కన్నడలో డా. రాజ్కుమార్కు గంభీరతను అందించింది. శంకరాభరణంలో శాస్త్రీయ సంగీతానికి గౌరవం తెచ్చిన అదే గాత్రం, మాస్ పాటల్లో ఉత్సాహాన్ని, ప్రేమగీతాల్లో మాధుర్యాన్ని, భక్తిగీతాల్లో ప్రశాంతతను, హాస్యగీతాల్లో చలాకీతనాన్ని అందించింది.
బాలసుబ్రహ్మణ్యం భారతీయ సినీ సంగీతాన్ని సుసంపన్నం చేసినది కేవలం తన పాటలతోనే కాదు. గాయకుడు సంగీత దర్శకుడి ఆలోచనను ఎలా అర్థం చేసుకోవాలి, నటుడి వ్యక్తిత్వాన్ని గాత్రంలో ఎలా పునఃసృష్టించాలి, భాషను గౌరవిస్తూ ఎలా పాడాలి, కొత్త సాంకేతికతను ఎలా స్వీకరించాలి, వేదికపై సహగాయకులను ఎలా ప్రోత్సహించాలి, యువతరానికి సంగీతాన్ని ఎలా అందించాలి అనే అనేక విషయాల్లో ఆయన ఒక సంప్రదాయాన్ని ఏర్పరచారు. పాడుతా తీయగా వంటి కార్యక్రమాల ద్వారా సంగీతాన్ని ఇళ్లలోకి తీసుకువచ్చారు. తన శిష్యులు, యువ గాయకులు, ప్రేక్షకులతో పంచుకున్న అనుభవం ద్వారా తన సంగీత జీవితాన్ని తదుపరి తరానికి అందించారు.
2020 సెప్టెంబర్ 25న ఆయన భౌతికంగా మనకు దూరమైనా, ఎస్. పి. బాలసుబ్రహ్మణ్యం స్వరం మాత్రం తెలుగు ప్రజల జీవితాల్లో కొనసాగుతూనే ఉంది. ఆయన పాటల్లో ఒక తరం ప్రేమ ఉంది, మరో తరానికి చెందిన జ్ఞాపకాలు ఉన్నాయి, పండుగల ఉత్సాహం ఉంది, కుటుంబ అనుబంధాల వెచ్చదనం ఉంది, భక్తి ఉంది, విషాదం ఉంది, యవ్వనం ఉంది, జీవితం పట్ల ఒక అపారమైన ఆనందం ఉంది. అందుకే ఆయనను కేవలం గాయకుడిగా పిలవడం ఆయన వ్యక్తిత్వాన్ని చిన్నదిగా చేయడమే. ఆయన గాయకుడు, నటుడు, సంగీత దర్శకుడు, డబ్బింగ్ కళాకారుడు, నిర్మాత, టెలివిజన్ గురువు, వేదిక కళాకారుడు, ముఖ్యంగా సంగీతాన్ని ప్రజలతో పంచుకున్న ఒక మహోన్నత సాంస్కృతిక వ్యక్తిత్వం. ఐదు దశాబ్దాలకు పైగా సాగిన ఆయన ప్రయాణం ముగిసినా, ఆయన స్వరం మాత్రం ప్రతి తరంతో కొత్తగా పరిచయం అవుతూనే ఉంటుంది.
కామెంట్లు లేవు:
కామెంట్ను పోస్ట్ చేయండి