నాదస్వర విద్వాంసులు షేక్ చినమౌలానా జీవిత విశేషాలు

షేక్ చిన్న మౌలానా దక్షిణ భారత నాదస్వర సంగీత ప్రపంచంలో తనకంటూ ఒక ప్రత్యేక స్థానాన్ని సంపాదించుకున్న మహావిద్వాంసులు. 1924 మే 12న ప్రకాశం జిల్లాలోని కరవాది గ్రామంలో షేక్ కాసిం సాహెబ్, బీబీజాన్ దంపతులకు జన్మించిన ఆయన, దాదాపు మూడు వందల సంవత్సరాలుగా నాదస్వర సంప్రదాయాన్ని కొనసాగిస్తున్న సంగీత కుటుంబానికి చెందినవారు. తండ్రి షేక్ కాసిం సాహెబ్ వద్దనే నాదస్వరంలో తొలి పాఠాలు నేర్చుకున్నారు. అనంతరం చిలకలూరిపేటకు వెళ్లి షేక్ ఆదం సాహెబ్ వద్ద శిక్షణ పొందారు. చిన్ననాటి నుంచే నాదస్వర దిగ్గజం టి.ఎన్. రాజరత్నం పిళ్లై వాయిద్యానికి ఆకర్షితులైన మౌలానా, ఆయన శైలిని తన మానసిక గురువుగా భావించేవారు. 1950 ప్రాంతంలో తమిళనాడుకు వెళ్లి నాచియార్‌కోయిల్ రాజం, దురైకన్ను పిళ్లై సోదరుల వద్ద తంజావూరు బాణీలో సుదీర్ఘంగా శిక్షణ పొందారు. ఈ విధంగా చిలకలూరిపేట సంప్రదాయంలోని మాధుర్యాన్ని, తంజావూరు బాణీలోని రాగవిస్తారాన్ని సమన్వయపరిచి తనదైన నాదస్వర శైలిని ఆయన రూపొందించుకున్నారు.

చిన్న మౌలానా సంగీతంలో రాగాలాపనకు విశేష ప్రాధాన్యం ఉండేది. విశాలమైన రాగవిస్తారం, స్పష్టమైన స్వరప్రయోగం, వేగవంతమైన బ్రిగాలతో కూడిన సృజనాత్మకత ఆయన వాయిద్యానికి ప్రత్యేక ఆకర్షణను ఇచ్చాయి. ఆయన నాదస్వర వాదనం గాత్రసంగీతాన్ని తలపించేలా ఉండేదని సంగీత విమర్శకులు పేర్కొన్నారు. తెలుగు, తమిళం, సంస్కృత భాషల్లోని కృతుల సాహిత్యాన్ని అర్థం చేసుకుని, దాని భావాన్ని వాయిద్యంలో ప్రతిబింబించేందుకు ఆయన ఎంతో శ్రద్ధ చూపేవారు. భారతదేశంలోని అనేక ప్రాంతాల్లో కచేరీలు నిర్వహించడమే కాకుండా విదేశాల్లో కూడా ప్రదర్శనలు ఇచ్చి నాదస్వరానికి అంతర్జాతీయ గుర్తింపు తీసుకువచ్చారు. తిరుపతి, శ్రీరంగం ఆలయాలతో పాటు శృంగేరి శారదా పీఠంలో ఆస్థాన విద్వాంసునిగా గౌరవం పొందారు. 1964లో శ్రీరంగంలో స్థిరపడి, అనంతరం శారదా నాదస్వర సంగీతాశ్రమాన్ని స్థాపించి గురుకుల పద్ధతిలో యువ కళాకారులకు నాదస్వర విద్యను అందించారు. మతాలకు అతీతంగా సంగీతాన్ని ఆధ్యాత్మిక సాధనగా భావించిన ఆయనకు శ్రీరంగనాథుడిపై, ముఖ్యంగా తన స్వగ్రామంలోని శ్రీరాముడిపై అపారమైన భక్తి ఉండేది.

ఆయన ప్రతిభకు అనేక ప్రతిష్ఠాత్మక పురస్కారాలు లభించాయి. తమిళనాడు ప్రభుత్వ కళైమామణి పురస్కారం, 1977లో భారత ప్రభుత్వ పద్మశ్రీ, సంగీత నాటక అకాడమీ పురస్కారం వంటి గౌరవాలు ఆయనను వరించాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్ సంగీత నాటక అకాడమీ పురస్కారం, ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం గౌరవ డాక్టరేట్ వంటి అనేక సత్కారాలు కూడా అందుకున్నారు. 1998 సంవత్సరానికి మద్రాస్ సంగీత అకాడమీ ఆయనకు ప్రతిష్ఠాత్మకమైన సంగీత కళానిధి బిరుదును ప్రకటించింది; 1999లో ఆయనకు ఈ గౌరవం అధికారికంగా ప్రదానం చేయబడింది. భారత ప్రభుత్వ ఫిల్మ్స్ డివిజన్ ఆయన జీవితం, నాదస్వర సాధనపై డాక్యుమెంటరీని కూడా రూపొందించింది. 1999 ఏప్రిల్ 13న శ్రీరంగంలో ఆయన కన్నుమూశారు. అయితే ఆయన సంగీత వారసత్వం ఆయన శిష్యులు, మనుమలు షేక్ కాసిం–బాబు వంటి కళాకారుల ద్వారా కొనసాగుతోంది. నాదస్వరాన్ని ఆలయ సంప్రదాయపు పరిధి నుంచి జాతీయ, అంతర్జాతీయ సంగీత వేదికల వరకు తీసుకెళ్లిన కళాకారుడిగా, రెండు భిన్న సంగీత బాణీలను సమన్వయపరిచి తనదైన శైలిని సృష్టించిన విద్వాంసుడిగా షేక్ చిన్న మౌలానా పేరు నాదస్వర చరిత్రలో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయింది.

ఇటీవలే ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం వారు ఒంగోలు చినమౌలానా గారి విగ్రహం, శిలాఫలకాన్ని స్థాపించారు.