లలితా పంచరత్న స్తోత్రం

శరన్నవరాత్రుల ఐదవరోజు (పంచమి) లలితాత్రిపురసుందరీ రూపంలో బెజవాడ దుర్గమ్మ కనిపిస్తుంది. శ్రీ పీఠస్థిత మేరునిలయకు ఈ పంచరత్న స్తోత్ర నీరాజనం.  జగద్గురువు ఆదిశంకరుల రచన. శ్రవణం బొంబాయి సోదరీమణుల గాత్రంలో యూట్యూబ్ సౌలభ్యంతో. దక్షిణాది స్త్రీలు అత్యంత భక్తి శ్రద్ధలతో కొలిచే ఈ దేవి కరుణామయి, వాత్స్యల్యమృతదాయిని, సర్వ మంగళ, పరమేశ్వరి.పంచాయతన విధానంలో ఆదిశంకరులు ప్రతిష్ఠించిన శక్తి పీఠాలలో లలితా రూపంలో ఎక్కువ కొలుస్తారు.

లలితాత్రిపురసుందరి 

ప్రాతః స్మరామి లలితా వదనారవిందం బింబాధరం పృథుల మౌక్తికశోభినాసం 
ఆకర్ణ దీర్ఘనయనం మణికుండలాఢ్యం మందస్మితం మృగమదోజ్జ్వల ఫాలదేశం  

ప్రాతర్భజామి లలితా భుజకల్పవల్లీం రత్నాంగుళీయ లసదంగుళి పల్లవాఢ్యాం 
మాణిక్య హేమవలయాంగదశోభమానాం పుండ్రేక్షు చాపకుసుమేషు సృణీఃదధానాం  

ప్రాతర్నమామి లలితాచరణారవిందం భక్తేష్టదాననిరతం భవసింధుపోతం 
పద్మాసనాది సురనాయకపూజనీయం పద్మాంకుశధ్వజ సుదర్శనలాంఛనాఢ్యం  

ప్రాతః స్తువే పరశివాం లలితాం భవానీం త్రయ్యంతవేద్యవిభవాం కరుణానవధ్యాం 
విశ్వస్య సృష్టివిలయస్థితిహేతుభూతాం విశ్వేశ్వరీం నిగమవాంగ్మనసాతిదూరాం  

ప్రాతర్వదామి లలితే తవ పుణ్యనామ కామేశ్వరీతి కమలేతి మహేశ్వరీతి 
శ్రీశాంభవీతి జగతాం జననీ పరేతి వాగ్దేవతేతి వచసా త్రిపురేశ్వరీతి  

 

ఫలశృతి
 

యః శ్లోకపంచకమిదం లలితాంబికాయాః సౌభాగ్యదం సులలితం పఠతి ప్రభాతే 
తస్మై దదాతి లలితా ఝటితి ప్రసన్నా విద్యాం శ్రియం విమలసౌఖ్యమనంతకీర్తిం  

తాత్పర్యము: 

వికిసించిన కలువ వంటి ముఖము, ఎర్రని పెదవులు, మెరిసే ముత్యం వలె ప్రకాశిస్తున్న ముక్కు, చెవుల వరకు విప్పారిన కన్నులు, మణిమయమైన చెవి ఆభరణాలు, చక్కని చిరునవ్వు, మెరిసే, వెడల్పైన నుదురు కలిగిన ఆ లలిత దేవిని ఉదయము స్మరిస్తున్నాను.

వరాలను ప్రసాదించే తీగల వంటి చేతులు కలిగిన, రత్నాలు పొదిగిన ఉంగరము, రాళ్ళు పొదిగిన బంగారు గాజులు ధరించిన, పుష్పాలతో అలంకరించ బడిన ధనుస్సు, పాశాంకుశము అలంకారములుగా కలిగిన ఆ లలితా దేవిని ఉదయము భజిస్తున్నాను.

భక్తుల కోరికలూ తీర్చే, సంసార సాగరాన్ని దాటించే నావయైన, బ్రహ్మాది దేవతలచే పూజించబడే, పాశాంకుశము, ధ్వజము, చక్రము మొదలగు అలంకారములు కలిగిన లలితా దేవి పాదపద్మములను ఉదయము పూజిస్తున్నాను.

పరమశివుని శక్తియై, దుష్టుల మదాన్ని అణచే, వేదాలు మరియు ఉపనిషత్తులచే వర్ణించబడి, శుద్ధయై, శుభయై, కరుణ కురిపించే, సృష్టి, స్థితి, లయలకు కారణయై, జగత్తుకే రాణిగా, మనస్సుకు, మాటలకు అందని లలితాదేవిని  ఉదయము స్తుతిస్తున్నాను.

కామేశ్వరి, కమల, మహేశ్వరి, శాంభవి మొదలు ఎన్నో పుణ్య నామములు కలిగిన, జగజ్జని యైన, పదములు, భాషకు మూలమైన, త్రిపురేశ్వరిగా ఉన్న లలితా దేవి నామములను ఉదయము ఉచ్చరిస్తున్నాను.

ఫలశృతి:

సులభంగా ప్రసన్నమయ్యే లలితాదేవిని ఉదయము ఈ ఐదు శ్లోకాలతో స్తుతించిన వారికి విద్య, శుభము, సుఖము, అనంతమైన కీర్తి కలుగుతాయి.

దేవీ అశ్వధాటీ (కాళిదాస కృత దేవీ దశశ్లోకి)

కాళిదాసు అశ్వ ధాటి (గుఱ్ఱము పరుగెడుతున్నపుడు వచ్చే శబ్దంలా ధ్వనించే ఛందం) ఛందంలో రాసిన అద్భుతమైన అంబా స్తుతి. దీనినే అశ్వధాటి స్తోత్రం అని కూడా అంటారు. కొంతమంది దీనిని ఆదిశంకరులు రచించారు అని వాదిస్తారు. కాని ఎక్కడా, ఆదిశంకరుల రచనలో కనిపించే ఛందము, పదాలు, ఆధ్యాత్మిక ఔన్నత్యము ఇందులో కనిపించవు. ఇది తప్పకుండా ఒక కవియొక్క వర్ణనే అని నా భావన. ఎవరు రాస్తేనేమి? అమ్మవారిని స్తుతించటానికి ఇంకొక అవకాశం..

మేళ్ళచెర్వు భానుప్రసాదరావు గారు దీని గురించి అద్భుతమైన వ్యాఖ్యానం రాశారు. ఇది ఉచితంగా ఈ లంకెలో చదవండి. ఆయన రాసిన ఈ వ్యాఖ్యానం లో వివరాలు అన్నీ ఉన్నాయి. మాడుగుల నాగఫణిశర్మ గారి గళంలో వినండి . మాడుగుల వారి స్తోత్రానికి, దీనికి, వేరే మూలాలకు సాహిత్యంలో కొంత తేడా ఉంది కాని,  మేళ్ళచెర్వు వారి సాహిత్యాన్నే నేను ప్రచురిస్తున్నాను.

శైల పుత్రి

చేటీ భవన్నిఖిల ఖేటీ కదంబవన వాటీషు నాకి పటలీ

కోటీర చారుతర కోటీ మణీకిరణ కోటీ కరంబిత పదా |

పాటీరగంధి కుచశాటీ కవిత్వ పరిపాటీమగాధిప సుతా

ఘోటీఖురాదధిక ధాటీముదార ముఖ వీటీరసేన తనుతామ్ || ౧

ద్వైపాయన ప్రభృతి శాపాయుధ త్రిదివ సోపాన ధూళి చరణా

పాపాపహ స్వమను జాపానులీన జన తాపాపనోద నిపుణా |

నీపాలయా సురభి ధూపాలకా దురితకూపాదుదన్చయతుమామ్

రూపాధికా శిఖరి భూపాల వంశమణి దీపాయితా భగవతీ || ౨

యాళీభి రాత్మతనుతాలీనకృత్ప్రియక పాళీషు ఖేలతి భవా

వ్యాళీ నకుల్యసిత చూళీ భరా చరణ ధూళీ లసన్మణిగణా |

యాళీ భృతి శ్రవసి తాళీ  దళం వహతి యాళీక శోభి తిలకా

సాళీ కరోతు మమ కాళీ మనః స్వపద నాళీక సేవన విధౌ || ౩

బాలామృతాంశు నిభ ఫాలామనా గరుణ చేలా నితంబ ఫలకే

కోలాహల క్షపిత కాలామరాకుశల కీలాల శోషణ రవిః |

స్థూలాకుచే జలద నీలాకచే కలిత వీలా కదంబ విపినే

శూలాయుధ ప్రణతి శీలా దధాతు హృది శైలాధి రాజ తనయా || ౪

కంబావతీవ సవిడంబా గళేన నవ తుంబాభ వీణ సవిధా

బింబాధరా వినత శంబాయుధాది నికురుంబా కదంబ విపినే |

అంబా కురంగ మదజంబాల రోచి రిహ లంబాలకా దిశతు మే

శం బాహులేయ శశి బింబాభి రామ ముఖ సంబాధితా స్తన భరా || ౫

దాసాయమాన సుమహాసా కదంబవన వాసా కుసుంభ సుమనో

వాసా విపంచి కృత రాసా విధూత మధు మాసారవింద మధురా |

కాసార సూన తతి భాసాభిరామ తను రాసార శీత కరుణా

నాసా మణి ప్రవర భాసా శివా తిమిర మాసాయే దుపరతిమ్ || ౬

న్యంకాకరే వపుషి కంకాళ రక్త పుషి కంకాది పక్షి విషయే

త్వం కామనా మయసి కిం కారణం హృదయ పంకారి మే హి గిరిజామ్ |

శంకాశిలా నిశిత టంకాయమాన పద సంకాశమాన సుమనో

ఝంకారి భృంగతతి మంకానుపేత శశి సంకాశ వక్త్ర కమలామ్ || ౭

జంభారి కుంభి పృథు కుంభాపహాసి కుచ సంభావ్య హార లతికా

రంభా కరీంద్ర కర దంభాపహోరుగతి డింభానురంజిత పదా |

శంభా ఉదార పరిరంభాంకురత్ పులక దంభానురాగ పిశునా

శం భాసురాభరణ గుంభా సదా దిశతు శుంభాసుర ప్రహరణా || ౮

దాక్షాయణీ దనుజ శిక్షా విధౌ వికృత దీక్షా మనోహర గుణా

భిక్షాశినో నటన వీక్షా వినోద ముఖి దక్షాధ్వర ప్రహరణా |

వీక్షాం విధేహి మయి దక్షా స్వకీయ జన పక్షా విపక్ష విముఖీ

యక్షేశ సేవిత నిరాక్షేప శక్తి జయ లక్షావధాన కలనా || ౯

వందారు లోక వర సంధాయినీ విమల కుందావదాత రదనా

బృందారు బృంద మణి బృందారవింద మకరందాభిషిక్త చరణా |

మందానిలా కలిత మందార దామభిరమందాభిరామ మకుటా

మందాకినీ జవన భిందాన వాచమరవిందాననా దిశతు మే || ౧౦

యత్రాశయో లగతి తత్రాగజా భవతు కుత్రాపి నిస్తుల శుకా

సుత్రామ కాల ముఖ సత్రాసకప్రకర సుత్రాణ కారి చరణా |

ఛత్రానిలాతిరయ పత్త్రాభిభిరామ గుణ మిత్రామరీ సమ వధూః

కు త్రాసహీన మణి చిత్రాకృతి స్ఫురిత పుత్రాది దాన నిపుణా || ౧౧

కూలాతిగామి భయ తూలావళిజ్వలనకీలా నిజస్తుతి విధా

కోలాహలక్షపిత కాలామరీ కుశల కీలాల పోషణ రతా |

స్థూలాకుచే జలద నీలాకచే కలిత లీలా కదంబ విపినే

శూలాయుధ ప్రణతి శీలా విభాతు హృది శైలాధిరాజ తనయా || ౧౨

ఇన్ధాన కీర మణిబన్ధా భవే హృదయబన్ధా వతీవ రసికా

సన్ధావతీ భువన సన్ధారణే ప్యమృత సిన్ధావుదార నిలయా |

గన్ధానుభావ ముహురన్ధాలి పీత కచ బన్ధా సమర్పయతు మే

శం ధామ భానుమపి రున్ధాన మాశు పద సన్ధాన మప్యనుగతా || ౧౩

దేవీ సూక్తం

దుర్గా సప్తశతి ఉపసంహారంలో భాగం ఈ దేవీ సూక్తం.  ఉత్తరభారత దేశంలో దుర్గాపూజలో  చాలా ప్రాచుర్యం పొందిన ఈ సూక్తం ముప్ఫై శ్లోకాలుగా చెప్పబడింది. ఈ సప్తశతి మార్కండేయ పురాణంలో చెప్పబడింది.  ఈ దుర్గాసూక్తం అత్యంత మహిమాన్వితమైనదిగా నుడవబడింది. దీనిని పఠించి ఆ దేవి కృపా కటాక్షాన్ని పొందుదాం. అనురాధా పోడ్వాల్ చాలా భక్తితో పాడిన యూట్యూబ్ లంకె.

(నవరాత్రులలో మొదటిరోజున అమ్మవారు కవచాలంకృత దుర్గగా విజయవాడలో అలంకరించబడింది. నేను పొరపాటున అన్నపూర్ణ అని రాసాను. అన్నపూర్ణ అలంకారము రేపు. కాబట్టి రేపటి రోజు (నాలుగవ రోజు తదియ) వ్యాసం కింద ఈ కింద దేవీ సూక్తం).

నమో దేవ్యై మహాదేవ్యై శివాయై సతతం నమః
నమః ప్రకృత్యై భద్రాయై నియతాః ప్రణతాః స్మతామ్

రౌద్రాయై నమో నిత్యాయై గౌర్యై ధాత్ర్యై నమో నమః
జ్యోత్స్నాయై చేందురూపిణ్యై సుఖాయై సతతం నమః

కల్యాణ్యై ప్రణతాం వృద్ధ్యై సిద్ధ్యై కుర్మో నమో నమః
నైరృత్యై భూభృతాం లక్ష్మ్యై శర్వాణ్యై తే నమో నమః

దుర్గాయై దుర్గపారాయై సారాయై సర్వకారిణ్యై
ఖ్యాత్యై తథైవ కృష్ణాయై ధూమ్రాయై సతతం నమః

అతిసౌమ్యాతిరౌద్రాయై నతాస్తస్యై నమో నమః
నమో జగత్ప్రతిష్ఠాయై దేవ్యై కృత్యై నమో నమః

యా దేవీ సర్వ భూతేషు విష్ణుమాయేతి శబ్దితా
నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః

యా దేవీ సర్వ భూతేషు చేతనేత్యభిధీయతే
నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః

యా దేవీ సర్వ భూతేషు బుద్ధిరూపేణ సంస్థితా
నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః

యా దేవీ సర్వ భూతేషు నిద్రారూపేణ సంస్థితా
నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః

యా దేవీ సర్వ భూతేషు క్షుధారూపేణ సంస్థితా
నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః

యా దేవీ సర్వ భూతేషు ఛాయారూపేణ సంస్థితా
నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః

యా దేవీ సర్వ భూతేషు శక్తిరూపేణ సంస్థితా
నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః

యా దేవీ సర్వ భూతేషు తృష్ణారూపేణ సంస్థితా
నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః

యా దేవీ సర్వ భూతేషు క్షాంతిరూపేణ సంస్థితా
నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః

యా దేవీ సర్వ భూతేషు జాతిరూపేణ సంస్థితా
నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః

యా దేవీ సర్వ భూతేషు లజ్జారూపేణ సంస్థితా
నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః

యా దేవీ సర్వ భూతేషు శాంతిరూపేణ సంస్థితా
నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః

యా దేవీ సర్వ భూతేషు శ్రద్ధారూపేణ సంస్థితా
నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః

యా దేవీ సర్వ భూతేషు కాంతిరూపేణ సంస్థితా
నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః

యా దేవీ సర్వ భూతేషు లక్ష్మీరూపేణ సంస్థితా
నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః

యా దేవీ సర్వ భూతేషు వృత్తిరూపేణ సంస్థితా
నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః

యా దేవీ సర్వ భూతేషు స్మృతిరూపేణ సంస్థితా
నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః

యా దేవీ సర్వ భూతేషు దయారూపేణ సంస్థితా
నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః

యా దేవీ సర్వ భూతేషు తుష్టిరూపేణ సంస్థితా
నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః

యా దేవీ సర్వ భూతేషు మాతృరూపేణ సంస్థితా
నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః

యా దేవీ సర్వ భూతేషు భ్రాంతిరూపేణ సంస్థితా
నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః

ఇంద్రియాణాం అధిష్ఠాత్రీ భూతానాం చాఖిలేశు యా
భూతేషు సతతం తస్యై వ్యాప్తిదేవ్యై నమో నమః

చితిరూపేణ యా కృత్స్నమేతద్వ్యాప్య స్థితా జగత్
నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమస్తస్యై నమో నమః

స్తుతాసురైః పూర్వమభీష్టసంశ్రయా
తథా సురేంద్రేణ దినేషు సేవితా

కరోతు సా నః శుభహేతురీశ్వరీ
శుభాని భద్రాణ్యభిహంతు చాపదః

యా సాంప్రతం చోద్ధతదైత్యతాపితైః
అస్మాభిరీశా చ సురైర్నమస్యతే

యా చ స్మృతా తత్క్షణమేవ హంతి నః
సర్వాపదో భక్తి వినమ్రమూర్తిభిః

గాయత్ర్యష్టకం, మంత్ర సారం

శరన్నవరాత్రుల మూడవ నాడు (తదియ) గాయత్రి అలంకారములో అలరారే ఆ ఆదిపరాశక్తిని  స్తుతిస్తూ ఆదిశంకరులు రచించిన గాయత్ర్యష్టకం, తాత్పర్యము మీకోసం. ఈ సందర్భంగా నేను ఇదివరకు ప్రచురించిన గాయత్రీ మంత్ర సంబంధమైన వ్యాసం మళ్లీ ఈ వ్యాసంలో చివరన పొందుపరుస్తున్నాను.

గాయత్ర్యష్టకం

విశ్వామిత్ర తపఃఫలాం ప్రియతరాం విప్రాలిసంసేవితాం
నిత్యానిత్య వివేకదాం స్మితముఖీం ఖండేందు భూషోజ్జ్వలాం
తాంబూలారుణ భాసమాన వదనాం మార్తాండమధ్యస్థితాం
గాయత్రీం హరివల్లభాం త్రినయనాం ధ్యాయామి పంచాననాం

జాతీపంకజకేతకీకువలయైః సంపూజితాంఘ్రిద్వయా
తత్వార్థాత్మికవర్ణపంకిసహితా తత్వార్థబుద్ధిప్రదాం
ప్రాణాయామపరాయణైర్బుధజనైః సంసేవ్యమానాం శివాం
గాయత్రీం హరివల్లభాం త్రినయనాం ధ్యాయామి పంచాననాం

మంజీరధ్వనిభిః సమస్తజగతాం మంజుత్వసంవర్ధనీం
విప్రప్రేంఖితవారివారితమహారక్షోగణాం మృణ్మయీం
జప్తుః పాపహరాం జపాకుసుమనిభాం హంసేన సంశోభితాం
గాయత్రీం హరివల్లభాం త్రినయనాం ధ్యాయామి పంచాననాం

కాంచీచేల విభూషితాం శివమయీం మాలార్ధమాలాదికాన్
బిభ్రాణాం పరమేశ్వరీం శరణదాం మోహాంధబుద్ధిచ్ఛిదాం
భూరాదిత్రిపురాం త్రిలోకజననీమధ్యాత్మశాఖానుతాం
గాయత్రీం హరివల్లభాం త్రినయనాం ధ్యాయామి పంచాననాం

ధ్యాతుర్గర్భకృశానుతాపహరణాం సామాత్మికాం సామగాం
సాయంకాల సుసేవితాం స్వరమాయీం దూర్వాదళశ్యామలాం
మాతుర్దాస్యవిలోచనైకమతిమత్ఖేటీంద్రసంరాజితాం
గాయత్రీం హరివల్లభాం త్రినయనాం ధ్యాయామి పంచాననాం

సంధ్యారాగవిచిత్రవస్త్రవిలసద్విప్రోత్తమైః సేవితాం
తారాహీరసుమాలికాం సువిలసద్రత్నేందుకుంభాంతరాం
రాకాచంద్రముఖీం రమాపతినుతాం శంఖాదిభాస్వత్కరాం
గాయత్రీం హరివల్లభాం త్రినయనాం ధ్యాయామి పంచాననాం

వేణీభూషితమాలకధ్వనికరైర్భృంగైః సదాశోభితాం
తత్వజ్ఞానరసాయనజ్ఞరసనాసౌధద్భ్రమద్భ్రామరీం
నాసాలంకృతమౌక్తికేందుకిరణైః సాయంతమశ్ఛేదినీం
గాయత్రీం హరివల్లభాం త్రినయనాం ధ్యాయామి పంచాననాం

పాదాబ్జాంతరరేణుకుంకుమలసత్ఫాలధ్యురామావృతాం
రంభానాట్యవిలోకనైకరసికాం వేదాంతబుద్ధిప్రదాం
వీణావేణుమృదంగకాహలరవాన్ దేవైః కృతాంఛృణ్వతీం
గాయత్రీం హరివల్లభాం త్రినయనాం ధ్యాయామి పంచాననాం


ఫలశ్రుతిః
 
హత్యాపానసువర్ణతస్కరగుర్వంగనాసంగమాన్
దోషాన్ఛైలసమాన్ పురందరసమాః సంచ్ఛింధ్య సూర్యోపమాః
గాయత్రీ శృతిమాతురేకమనసా సంధ్యాసు యే భూసురా
జప్త్వా యాంతి పరాం గతిం మునిమిమం దేవ్యాః పరం వైదికాః

ఇతి శ్రీమత్పరమహంసపరివ్రాజకాచార్య
శ్రీమచ్ఛంకరాచార్యవిరచితం గాయత్ర్యష్టకం సంపూర్ణం

తాత్పర్యం: 

విశ్వామిత్రుని తపఃఫలముగా వచ్చి, బ్రాహ్మణులు, ఋషులచే పూజింబడి, అనంతమైన, నిత్యమైన వివేకాన్ని ఇచ్చే, నెలవంకను ఆభరణముగా కలిగి శోభిల్లుతున్న, ఎర్రని వదనముతో భాసిల్లుతున్న, సూర్యుని మధ్యలో నివసిస్తున్న, శ్రీహరికి ప్రియమైనది యైన, మూడు నేత్రములు, ఐదు ముఖములతోనున్న గాయత్రీదేవిని ధ్యానిస్తున్నాను.

మల్లెలు, కలువలు, మొగలి పూలమాలలతో శోభిల్లు పాదములు కలిగిన, తత్వార్థజ్ఞానాన్ని సంకేతించే బీజాక్షరాలు కలిగినది, ఆత్మజ్ఞానాన్ని ప్రసాదించే, ప్రాణాయామములో నిష్ణాతులైన పండితులచే పూజించబడే, ఎల్లప్పుడు శుభాన్ని కలిగించే, శ్రీహరికి ప్రియమైనది యైన, మూడు నేత్రములు, ఐదు ముఖములతోనున్న గాయత్రీదేవిని ధ్యానిస్తున్నాను.

కాలియందెల మృదువైన ధ్వనితో సమస్త జగత్తులో మృదుత్వాన్ని పెంచే, బ్రాహ్మణుల అర్పించిన అర్ఘ్యాలు,తర్పణాలతో రాక్షసులను అణచే, జపం చేసే వారి పాపాలను తొలగించే, ఎర్రని శరీర ఛాయ కలిగి, హంసవాహినియై, శ్రీహరికి ప్రియమైనది యైన, మూడు నేత్రములు, ఐదు ముఖములతోనున్న గాయత్రీదేవిని ధ్యానిస్తున్నాను.

పట్టువస్త్రములు ధరించి,  పూల మాలలతో అలంకరించబడినదై, అనంతమైన శుభాన్ని కలిగించే, శరణును ప్రసాదించే, బుద్ధినుంచి మోహాన్ని విడగొట్టే, భూర్భువస్సువయై (దీని వివరణకు కింద గాయత్రీ మంత్రసారం చదవండి),  మూడులోకాలకు మాతయై, ఆధ్యాత్మికశాఖలచే నుతింపబడే, శ్రీహరికి ప్రియమైనది యైన, మూడు నేత్రములు, ఐదు ముఖములతోనున్న గాయత్రీదేవిని ధ్యానిస్తున్నాను.

తనను ధ్యానము చేసేవారి తాపాగ్ని నాశనము చేసే, ఎల్లప్పుడు సంయమనము కలిగి, శాంతమూర్తియై, సుస్వరయై, దూరముగా ఉన్న దర్భ (గడ్డిపోచ) వలె నల్లని ఛాయకలదై, శ్రీహరికి ప్రియమైనది యైన, మూడు నేత్రములు, ఐదు ముఖములతోనున్న గాయత్రీదేవిని ధ్యానిస్తున్నాను.

సాయంకాల సమయంలో కాషాయవస్త్రధారిణియై బ్రాహ్మణులచే పూజింబడి, నక్షత్రాలవలె మెరుస్తున్న వజ్రహారములు ధరించిన, స్తనముల మధ్య చంద్రునివలె ప్రకాశించుచున్న రత్నాభరణములు కలిగిన, పూర్ణచంద్రునివలె ప్రకాశిస్తున్న ముఖము కలదై, రామునిచే పూజింపబడి, శంఖము మొదలగు హస్తాలంకారములతో, శ్రీహరికి ప్రియమైనది యైన, మూడు నేత్రములు, ఐదు ముఖములతోనున్న గాయత్రీదేవిని ధ్యానిస్తున్నాను.

చుట్టూ భ్రమరములు తిరుగుతు ఉన్న పూలమాలలు కేశములలో అలంకరించబడినదై, భ్రమరము వలె ధ్వని చేయుచు, నాలుకయందు తత్వజ్ఞానమనే రసము కలిగి, నాసికాభరణమునుండి వెలువడే ప్రకాశముతో చీకటిని ఛేదించే, శ్రీహరికి ప్రియమైనది యైన, మూడు నేత్రములు, ఐదు ముఖములతోనున్న గాయత్రీదేవిని ధ్యానిస్తున్నాను.

పదకమలములయందు ఉన్న కుంకుమ, పుప్పొడి రేణువులనుండి వెలువడే కిరణాలతో ప్రకాశిస్తున్న, రంభ నృత్యాన్ని తిలకిస్తూ ఆనందించే, వేదాంతజ్ఞానాన్ని ప్రసాదిస్తూ, వీణ, వేణువు, మృదంగాది వాద్యముల నాదమును వింటూ, శ్రీహరికి ప్రియమైనది యైన, మూడు నేత్రములు, ఐదు ముఖములతోనున్న గాయత్రీదేవిని ధ్యానిస్తున్నాను.

ఫలశ్రుతి:
హత్య, మధిరాపానము, బంగారం దొంగిలించటం, గురుపత్నిని మోహించటం వంటి మహాపాపాలను నాశనం చేసే,  ఇంద్రుడు, సూర్యులకు సమమైన మంత్రమును సాయంకాల సమయమున బ్రాహ్మణులు జపించుటవలన వారి ఆత్మలకు అత్యుత్తమైన వైదిక గతి కలుగుతుంది.

గాయత్రీ మంత్రం:

ఓం భూర్భువస్సువః |

తత్ సవితుర్వరేణ్యం భర్గో దేవస్య ధీమహి |

ధియో యో నః ప్రచోదయాత్ |

తాత్పర్యం: ప్రణవ మంత్రంగా, భూః భువః సువః అనే మూడు వ్యాహృతులుగా ఉంటూ ఎవరు మన బుద్ధిని ప్రేరేపిస్తారో, సమస్తాన్ని సృష్టించే ఆ జ్యోతిర్మయ రూపాన్ని ధ్యానిద్దాం.

గాయత్రి మంత్రంలో ఉన్న మూడు భాగాలు:

1. మొదటి భాగం ప్రణవ మంత్రమైన ఓం.
2. రెండవ భాగం ప్రణవ మంత్రాన్ని విప్పి చెప్పే భూః, భువః, సువః అనే మూడు వ్యాహృతాలు. ఇవి స్థూల స్థితిలో భూమి, పితృలోకం, దేవలోకాన్ని సూచిస్తాయి. సూక్ష్మ స్థితిలో మన చేతన యొక్క మూడు స్థితులు - మనసు, శరీరం, ప్రాణం అనే మూడు స్థితులలోను పనిచేసి మన జీవితాన్ని పరిపోషణ గావిస్తాయి.
3. ఇక మూడో భాగం తత్...ప్రచోదయాత్ అనేది సావిత్రీ మంత్రంగా చెప్పబడింది.

మొత్తం మీద, ప్రణవం, వ్యాహృతి, సావిత్రి - ఈ మూడు కలిసిందే గాయత్రి. గాయాతం త్రాయతే ఇతి గాయత్రి - అంటే, జపించేవారిని తరింపజేస్తుంది కాబట్టి ఇది గాయత్రీ అని పేరు పొందింది. ఋగ్వేదంలో చెప్పబడింది.

దేవీ నవరత్నమాలికా స్తోత్రం

ఆదిశంకరులు ఆ పరదేవతయైన మహాకాళి, మహాలక్ష్మి, మహాసరస్వతి రూపిణియైన లలితా త్రిపురసుందరి రూపాన్ని దర్శించి తాదాత్యం చెందినప్పుడు,  ఆ శక్తి ఆయన వాక్కు రూపంలో ఇలా అద్భుతమైన ఛందంలో తొమ్మిది శ్లోకాలుగా వెలువడింది. పదాలు, వర్ణన అన్నీ ప్రతి శ్లోకంలో ఆయన పొందిన అనుభూతిలోని ఔన్నత్యాన్ని తెలుపుతాయి. బొంబాయి సోదరీమణులు సరోజ, లలిత చాలా శ్రావ్యంగా రాగమాలికగా ఆలపించారు ఈ నవరత్నమాలికా స్తోత్రాన్ని.  యూట్యూబ్ లంకె.

హారనూపుర కిరీటకుండల విభూషితావయవ శోభినీం
కారణేశవరమౌళి కోటిపరికల్ప్యమాన పదపీఠికాం
కాలకాలఫణిపాశబాణ ధనురంకుశామరుణమేఖలాం
ఫాలభూతిలకలోచనాం మనసి భావయామి పరదేవతాం

గంధసార ఘనసార చారు వననాగవల్లి రసవాసినీం
సాంధ్యరాగమధురాధరాభరణ సుందరాననశుచిస్మితాం
మంధరాయతవిలోచనామమలబాలచంద్రకృతశేఖరీం
ఇందిరారమణ సోదరీం మనసి భావయామి పరదేవతాం

స్మేరచారుముఖమండలాం విమలగండలంబిమణిమండలాం
హారదామపరిశోభమాన కుచభార భీరుతనుమధ్యమాం
వీరగర్వహరనూపురాం వివిధ కారణేశవరపీఠికాం
మారవైరి సహచారిణీం మనసి భావయామి పరదేవతాం

భూరిభారధరకుండలీంద్ర మణిబద్ధభూవలయ పీఠికాం
వారిరాశి మణిమేఖలావలయ వహ్నిమండల శరీరిణీం
వారిసారవహకుండలాం గగన శేఖరీం చ పరమాత్మికాం
చారుచంద్ర రవిలోచనాం మనసి భావయామి పరదేవతాం

కుండల త్రివిధకోణమండలవిహార షడ్దళసముల్లసత్
పుండరీక ముఖభేదినీం తరుణ చండభానుతటిదుజ్జ్వలాం
మండలేందుపరివాహితామృత తరంగిణీమరుణరూపిణీం
మండలాంతమణిదీపికాం మనసి భావయామి పరదేవతాం

వారణాననమయూరవాహముఖదాహవారణపయోధరాం
చారణాదిసురసుందరీచికురశేఖరీకృతపదాంబుజాం
కారణాధిపతి పంచకప్రకృతికారణ ప్రథమమాతృకాం
వారణాంతముఖపారణాం మనసి భావయామి పరదేవతాం

పద్మకాంతిపదపాణిపల్లవపయోధరాననసరోరుహాం
పద్మరాగ మణిమేఖలావలయనీవిశోభితనిలంబినీం
పద్మసంభవసదాశివాంతమయపంచరత్న పదపీఠికాం
పద్మినీం ప్రణవరూపిణీం మనసి భావయామి పరదేవతాం

ఆగమ ప్రణవపీఠికామమలవర్ణ మంగళ శరీరిణీం
ఆగమావయవశోభినీమఖిల వేదసార కృతశేఖరీం
మూలమంత్రముఖమండలాం ముదిత నాదబిందు నవయౌవనాం
మాతృకాం త్రిపురసుందరీం మనసి భావయామి పరదేవతాం

కాళికా తిమిరకుంతలాంతఘన భృంగమంగళ విరాజినీం
చూలికా శిఖరమాలికావలయ మల్లికా సురభిసౌరభాం
బాలికా మధురగండమండల మనోహరానన సరోరుహాం
కాళికామఖిల నాయికాం మనసి భావయామి పరదేవతాం

నిత్యమేవ నియమేన జల్పతాం
భుక్తిముక్తి ఫలదామభీష్టదాం
శంకరేణ రచితాం సదా జపేన్
నామరత్న నవరత్నమాలికాం

త్రిపురసుందరీ అష్టకం

శరన్నవరాత్రుల రెండవ రోజున (ఆశ్వయుజ శుద్ధ విదియ) నాడు బాలత్రిపుర సుందరీ అలంకారంలో కనిపించే ఆ దేవిని స్తుతిస్తూ ఆదిశంకరులు రచించిన త్రిపురసుందరీ అష్టకం. బొంబాయి సోదరీమణులు సరోజ, లలిత చాలా మనోజ్ఞంగా పాడారు. యూట్యూబ్ లంకె. 

బాలాత్రిపురసుందరి 

కదంబవనచారిణీం మునికదంబకాదంబినీం

నితంబజిత భూధరాం సురనితంబినీసేవితాం

నవాంబురుహలోచనాం అభినవాంబుధశ్యామలాం

త్రిలోచనకుటుంబినీం త్రిపురసుందరీమాశ్రయే

కదంబవనవాసినీం కనకవల్లకీ ధారిణీం

మహార్హమణిహారిణీం ముఖసముల్లసద్వారుణీం

దయావిభవకారిణీం విశదలోచనీం చారిణీం

త్రిలోచనకుటుంబినీం త్రిపురసుందరీమాశ్రయే

కదంబవనశాలయా కుచభరోల్లసన్మాలయా

కుచోపమితశైలయా గురుకృపాలసద్వేలయా

మదారుణకపోలయా మధురగీతవాచాలయా

కయాపి ఘననీలయా కవచితావయం లీలయా

కదంబవనమధ్యగాం కనకమండలోపస్థితాం

షడంబురుహవాసినీం సతతసిద్ధసౌదామినీం

విడంబితజపారుచిం వికచచంద్రచూడామణిం

త్రిలోచనకుటుంబినీం త్రిపురసుందరీమాశ్రయే

కుచాంచితవిపంచికాం కుటిలకుంతలాలంకృతాం

కుశేశయన వాసినీం కుటిలచిత్తవిద్వేషిణీం

మదారుణవిలోచనాం మనసిజారిసమ్మోహినీం

మతంగమునికన్యకాం మధురభాషిణీమాశ్రయే

స్మరప్రథమపుష్పిణీం రుధిరబిందునీలాంబరాం

గృహీతమధుపాత్రికాం మధువిధూర్ణనేత్రాంచలాం

ఘనస్తనభరోన్నతాం గలితచూలికాం శ్యామలాం

త్రిలోచనకుటుంబినీం త్రిపురసుందరీమాశ్రయే

సకుంకుమవిలేపనామలకచుంబికస్తూరికాం

సమందహసితేక్షణాం సశరచాపపాశాంకుశాం

అశేషజనమోహినీం అరుణమాల్య భూషాంబరాం

జపాకుసుమభాసురాం జపవిధౌ స్మరామ్యంబికాం

పురందరపురంధ్రికాం చికురబంధసైరంధ్రికాం

పితామహపతివ్రతాం పటుపటీరచర్చారతాం

ముకుందరమణీమణీలసదలంక్రియాకారిణీం

భజామి భువనాంబికాం సురవధూటికాచేటికాం

అన్నపూర్ణాష్టకం

రేపు శరన్నవరాత్రులు ఆరంభం. పాడ్యమి నాటి అన్నపూర్ణ అలంకరణకు ఆదిశంకరుల నోట వెలువడిన అన్నపూర్ణాష్టకం. సాహిత్యం రెండు మూడు రకాలుగా దొరికింది. ఏది సరైనది అన్నది నాకు అర్థం కాలేదు. అన్నీ ఛందస్సు, భక్తి పరంగా సరిగ్గానే ఉన్న, ఈ కింద ఉన్న ప్రచురణ నాకు నచ్చింది. యూట్యూబ్ లంకె.

నిత్యానందకరీ వరాభయకరీ సౌందర్యరత్నాకరీ
నిర్ధూతాఖిలఘోరపావనకరీ ప్రత్యక్షమాహేశ్వరీ
ప్రాలేయాచలవంశపావనకరీ కాశీపురాధీశ్వరీ
భిక్షాం దేహి కృపావలంబనకరీ మాతాన్నపూర్ణేశ్వరీ

నానారత్నవిచిత్రభూషణకరీ హేమాంబరాడంబరీ
ముక్తాహారవిలంబమాన విలసత్ వక్షోజకుంభాంతరీ
కాశ్మీరాగరువాసితా రుచికరీ కాశీపురాధీశ్వరీ
భిక్షాం దేహి కృపావలంబనకరీ మాతాన్నపూర్ణేశ్వరీ

యోగానందకరీ రిపుక్షయకరీ ధర్మార్థనిష్ఠాకరీ
చంద్రార్కానలభాసమానలహరీ త్రైలోక్యరక్షాకరీ
సర్వైశ్వర్య కరీ తపః ఫలకరీ  కాశీపురాధీశ్వరీ
భిక్షాం దేహి కృపావలంబనకరీ మాతాన్నపూర్ణేశ్వరీ

కైలాసాచలకంధరాలయకరీ గౌరీ ఉమా శాంకరీ
కౌమారీ నిగమార్థగోచరకరీ ఓంకారబీజాక్షరీ
మోక్షద్వారకవాటపాటనకరీ కాశీపురాధీశ్వరీ
భిక్షాం దేహి కృపావలంబనకరీ మాతాన్నపూర్ణేశ్వరీ

దృశ్యాదృశ్య విభూతి పావనకరీ బ్రహ్మాండభాండోదరీ
లీలానాటకసూత్ర ఖేలనకరీ విజ్ఞానదీపాంకురీ
శ్రీవిశ్వేశమనః ప్రసాదనకరీ కాశీపురాధీశ్వరీ
భిక్షాం దేహి కృపావలంబనకరీ మాతాన్నపూర్ణేశ్వరీ

ఉర్వీ సర్వజనేశ్వరీ భగవతీ మాత కృపాసాగరీ
వేణీనీలసమానకుంతలధరీ నిత్యాన్నదానేశ్వరీ
సర్వానందకరీ సదాశుభకరీ కాశీపురాధీశ్వరీ
భిక్షాం దేహి కృపావలంబనకరీ మాతాన్నపూర్ణేశ్వరీ

ఆదిక్షాన్తసమస్తవర్ణనకరీ శంభోస్త్రిభావాకరీ
కాశ్మీరా త్రిజలేశ్వరీ త్రిలహరీ నిత్యాంకురా శర్వరీ
కామాకాంక్షకరీ జనోదయకరీ కాశీపురాధీశ్వరీ
భిక్షాం దేహి కృపావలంబనకరీ మాతాన్నపూర్ణేశ్వరీ

దెవీ సర్వవిచిత్రరత్నరచితా దాక్షాయణీ సుందరీ
వామే స్వాదుపయోధరా ప్రియకరీ సౌభాగ్య మాహేశ్వరీ
భక్తాభీష్టకరీ సదాశుభకరీ కాశీపురాధీశ్వరీ
భిక్షాం దేహి కృపావలంబనకరీ మాతాన్నపూర్ణేశ్వరీ

చంద్రార్కానలకోటికోటిసదృశా చంద్రాంశుబింబాధరీ
చంద్రార్కాగ్నిసమానకుండలధరీ చంద్రార్కవర్ణేశ్వరీ
మాలాపుస్తకపాశాంకుశధరీ కాశీపురాధీశ్వరీ
భిక్షాం దేహి కృపావలంబనకరీ మాతాన్నపూర్ణేశ్వరీ

క్షత్రత్రాణకరీ మహాభయహరీ మాతా కృపాసాగరీ
సాక్షాన్మోక్షకరీ సదా శివకరీ విశ్వేశ్వరీ శ్రీధరీ
దక్షాక్రంధకరీ నిరామయకరీ కాశీపురాధీశ్వరీ
భిక్షాం దేహి కృపావలంబనకరీ మాతాన్నపూర్ణేశ్వరీ

అన్నపూర్ణే సదాపూర్ణే శంకరప్రాణవల్లభే
జ్ఞానవైరాగ్యసిద్ధ్యర్థం భిక్షాం దేహి చ పార్వతి

మాతా మే పార్వతీ దేవీ పితా దేవో మహేశ్వరః
బాంధవాః శివభక్తాశ్చ స్వదేశో భువనత్రయం