కాంచీ శ్రీ వరదరాజ పెరుమాళ్ ఆలయం

కాంచీపురం భారతదేశంలోని సప్తమోక్షపురాలలో ఒకటి. ఈ పవిత్రక్షేత్రంలో వెలసిన శ్రీ వరదరాజ పెరుమాళ్ ఆలయం శ్రీవైష్ణవ సంప్రదాయంలో అత్యున్నత స్థానాన్ని పొందిన 108 దివ్యదేశాలలో ఒకటి. విష్ణుకాంచిగా ప్రసిద్ధి చెందిన ప్రాంతంలో హస్తిగిరి అనే పవిత్ర శిఖరంపై వెలసిన ఈ ఆలయం భగవాన్ శ్రీమహావిష్ణువు వరదరాజ స్వామిగా భక్తులకు అనుగ్రహం చేస్తున్న దివ్యక్షేత్రం. అమ్మవారు పెరుందేవి తాయార్ ప్రత్యేక ఆలయంలో కొలువై ఉంటారు. భక్తులకు వరాలను ప్రసాదించే దయామూర్తి కావడంతో స్వామికి వరదరాజుడు అనే నామం ఏర్పడింది. శ్రీవైష్ణవ ఆచార్యులు, ఆళ్వార్లు, వేదపండితులు శతాబ్దాలుగా ఆరాధించిన ఈ ఆలయం నేటికీ వైదిక సంప్రదాయానికి జీవంతమైన కేంద్రంగా నిలిచింది.

ఈ క్షేత్ర మహిమ పురాణకాలం నుండి ప్రసిద్ధి చెందింది. బ్రహ్మదేవుడు కాంచీపురంలో అశ్వమేధ యాగం నిర్వహించి శ్రీమహావిష్ణువును ప్రత్యక్షంగా దర్శించాలని సంకల్పించాడు. సరస్వతీదేవి యాగాన్ని భంగపరచడానికి వేగవతి నదిగా ప్రవహించినప్పుడు శ్రీమహావిష్ణువు ఆమె ప్రవాహాన్ని అడ్డుకొని యాగాన్ని రక్షించాడు. అనంతరం యజ్ఞకుండం నుండి దివ్యస్వరూపంతో ప్రత్యక్షమై బ్రహ్మదేవునికి దర్శనం ఇచ్చి వరాలను ప్రసాదించాడు. యజ్ఞం నుండి అవతరించి వరాలను అనుగ్రహించిన స్వామి కావడంతో వరదరాజ పెరుమాళ్ అనే నామం ప్రసిద్ధి చెందింది. హస్తిగిరి అనే పేరుకు కూడా విశేషమైన స్థలపురాణం ఉంది. బ్రహ్మదేవుని యజ్ఞానికి సహాయపడేందుకు ఇంద్రుడు గజరూపంలో ఈ పర్వతంగా అవతరించాడని సంప్రదాయం చెబుతుంది. అందువల్ల ఈ క్షేత్రాన్ని హస్తిగిరి క్షేత్రం అని కూడా పిలుస్తారు.

చారిత్రకంగా పరిశీలిస్తే, ఆలయ ప్రారంభ నిర్మాణం పల్లవుల కాలంలో ఏర్పడినట్లు భావిస్తారు. అనంతరం చోళులు ఆలయాన్ని విస్తరించి అనేక ప్రాకారాలు, మండపాలు నిర్మించారు. విజయనగర చక్రవర్తులు, ముఖ్యంగా శ్రీకృష్ణదేవరాయలు మరియు ఆయన తరువాతి రాజులు ఆలయానికి విశేష సేవలు అందించారు. వారు నిర్మించిన గోపురాలు, శతస్తంభ మండపం, కళ్యాణ మండపం, శిల్ప సంపద ఆలయ వైభవాన్ని మరింత పెంచాయి. అనేక శాసనాలు పల్లవ, చోళ, పాండ్య, హొయసల, విజయనగర రాజుల దానధర్మాలను తెలియజేస్తున్నాయి. శతాబ్దాలుగా రాజులు, ఆచార్యులు, భక్తులు కలిసి ఈ క్షేత్రాన్ని పరిరక్షిస్తూ వచ్చారు.

ద్రావిడ దేవాలయ నిర్మాణకళకు ఈ ఆలయం అత్యుత్తమ ఉదాహరణలలో ఒకటి. సుమారు ఇరవైమూడు ఎకరాల విస్తీర్ణంలో నిర్మించబడిన ఈ ఆలయం మూడు ప్రధాన ప్రాకారాలతో అలరారుతుంది. తూర్పు రాజగోపురం సుమారు తొంభై ఆరు అడుగుల ఎత్తుతో దూరం నుంచే దర్శనమిస్తుంది. పశ్చిమ దిశలో మరో గోపురం ఉంది. ఆలయంలోకి ప్రవేశించిన తరువాత విశాలమైన ప్రాకారాలు, శిలామండపాలు, వాహన మండపాలు, ఉత్సవ మండపాలు వరుసగా దర్శనమిస్తాయి. ప్రతి నిర్మాణంలో విజయనగర, చోళ శిల్పుల కళాత్మక నైపుణ్యం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.

ఆలయంలోని శతస్తంభ మండపం దక్షిణ భారత శిల్పకళలో అద్భుతమైన సృష్టిగా పరిగణించబడుతుంది. ప్రతి స్తంభంపైనా రామాయణం, మహాభారతం, భాగవతం, దశావతారాలు, యాళీలు, గుర్రాలపై స్వారులు, గంధర్వులు, నర్తకులు వంటి అనేక శిల్పాలు అద్భుతమైన సూక్ష్మతతో చెక్కబడ్డాయి. ఈ మండపం విజయనగర శిల్పుల కళానైపుణ్యానికి శాశ్వత సాక్ష్యంగా నిలిచింది. ఆలయంలోని అనేక స్తంభాలపై కనిపించే యాళి శిల్పాలు ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తాయి.

గర్భగృహం హస్తిగిరి శిఖరంపై నిర్మించబడింది. కొద్ది మెట్లు ఎక్కి స్వామివారి సన్నిధికి చేరుకోవడం ఈ ఆలయ ప్రత్యేకత. గర్భగృహంలో శ్రీ వరదరాజ పెరుమాళ్ నిలువెత్తు దివ్యమంగళ విగ్రహంతో తూర్పు ముఖంగా భక్తులకు దర్శనమిస్తారు. చతుర్భుజాలతో శంఖ, చక్రాలను ధరించి అభయ, వరద ముద్రలతో నిలిచిన స్వామివారి దివ్యస్వరూపం భక్తులను పరవశింపజేస్తుంది. స్వామివారి ఉత్సవమూర్తి దేవరాజ పెరుమాళ్ కూడా అత్యంత వైభవంగా ఆరాధించబడతారు.

పెరుందేవి తాయార్ ఆలయం ప్రధాన గర్భగృహానికి సమీపంలో ప్రత్యేకంగా నిర్మించబడింది. అమ్మవారిని మహాలక్ష్మీ స్వరూపిణిగా ఆరాధిస్తారు. శ్రీవైష్ణవ సంప్రదాయంలో స్వామివారి దర్శనంతో పాటు తాయార్ దర్శనానికి కూడా సమానమైన ప్రాధాన్యం ఉంది. తల్లిదేవి కరుణ ద్వారానే వరదరాజ స్వామి అనుగ్రహం సులభంగా లభిస్తుందని భక్తుల విశ్వాసం.

ఆలయ సముదాయంలో శ్రీ నరసింహస్వామి, ఆండాళ్, గరుడాళ్వార్, చక్రత్తాళ్వార్, విష్వక్సేనుడు, శ్రీరామానుజాచార్యులు, వేదాంత దేశికులు, మనవాళ మామునులు, ఆళ్వార్ల సన్నిధులు ఉన్నాయి. ఈ ఆలయం శ్రీవైష్ణవ సంప్రదాయానికి ప్రధాన కేంద్రంగా ఉండటంతో ఆచార్యుల విగ్రహాలకు విశేష గౌరవం ఇవ్వబడుతుంది. శ్రీరామానుజాచార్యులు ఈ క్షేత్రంలో దీర్ఘకాలం సేవలు అందించారని సంప్రదాయం చెబుతుంది. వేదాంత దేశికులు కూడా ఈ ఆలయంతో అత్యంత సన్నిహిత సంబంధం కలిగి ఉన్నారు.

ఈ ఆలయంలో అత్యంత ప్రసిద్ధి చెందిన విశేషం అత్తి వరదర్. అత్తి చెక్కతో రూపొందించిన ఈ ప్రాచీన మూలవిగ్రహాన్ని ఆనంద సరస్సులోని మండపంలో భద్రపరిచి ఉంచుతారు. ప్రతి నలభై సంవత్సరాలకు ఒకసారి నలభై ఎనిమిది రోజులపాటు భక్తుల దర్శనార్థం వెలికి తీసి ప్రత్యేక ఉత్సవాలు నిర్వహించడం ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రసిద్ధి చెందిన సంప్రదాయం. ఈ అరుదైన దర్శనం కోసం లక్షలాది మంది భక్తులు కాంచీపురానికి తరలివస్తారు.

ఆలయంలోని మరో విశేషం బంగారు, వెండి బల్లుల శిల్పాలు. పురాణగాథ ప్రకారం ఇద్దరు శిష్యులు గురువు శాపం వల్ల బల్లులుగా మారి, ఇక్కడ వరదరాజస్వామిని ఆరాధించి శాప విముక్తి పొందారు. ఈ బంగారు, వెండి బల్లులను స్పృశిస్తే సర్పదోషాలు, బల్లుల వల్ల కలిగే దోషాలు తొలగుతాయని భక్తుల విశ్వాసం. ఈ విశేషం కారణంగా అనేక మంది భక్తులు తప్పనిసరిగా ఈ శిల్పాలను దర్శిస్తారు.

ఆలయానికి సంబంధించిన పవిత్ర తీర్థాలలో ఆనంద సరస్సు ప్రధానమైనది. దీనిని అనంత సరస్సు అని కూడా పిలుస్తారు. అత్తి వరదర్ ఈ పవిత్ర సరస్సులోనే భద్రపరచబడి ఉంటారు. బ్రహ్మదేవుని యజ్ఞంతో ఈ తీర్థానికి సంబంధం ఉందని స్థలపురాణం వివరిస్తుంది. భక్తులు ఈ తీర్థాన్ని అత్యంత పవిత్రంగా భావించి దర్శించుకుంటారు. ఆలయ పరిసర ప్రాంతంలో ప్రవహించే వేగవతి నది కూడా ఈ క్షేత్ర మహిమతో ముడిపడి ఉంది.

ఈ క్షేత్రం ఆధ్యాత్మికంగా అత్యంత విశిష్టమైనది. భక్తుల కోరికలను నెరవేర్చే వరప్రదాతగా వరదరాజ స్వామి ఆరాధింపబడతారు. విద్య, ఐశ్వర్యం, సంతానం, ఆరోగ్యం, ఆధ్యాత్మిక పురోగతి కోరుకునే వారు విశేష భక్తితో ఈ క్షేత్రాన్ని సందర్శిస్తారు. శ్రీవైష్ణవ సంప్రదాయంలో ఈ ఆలయం విశిష్టాద్వైత సిద్ధాంత వికాసానికి కేంద్రంగా నిలిచింది. ఆళ్వార్ల దివ్యప్రబంధాలలో ఈ క్షేత్ర మహిమ గానమైంది. వేదపారాయణం, దివ్యప్రబంధ పారాయణం నేటికీ అత్యంత వైభవంగా కొనసాగుతున్నాయి.

ఆలయంలో ప్రతిరోజూ వైఖానస ఆగమ సంప్రదాయం ప్రకారం నిత్యారాధనలు జరుగుతాయి. సుప్రభాత సేవతో ప్రారంభమై తిరుమంజనం, అలంకారం, అర్చన, నైవేద్యం, ఉచ్చికాల సేవ, సాయంకాల దీపారాధన, ఏకాంత సేవ వరకు వివిధ కైంకర్యాలు నిర్వహించబడతాయి. స్వామివారికి తులసీదళాలతో అర్చన, వేదపారాయణం, దివ్యప్రబంధ సేవలు నిత్యకైంకర్యాలలో ప్రధానమైనవి. పెరుందేవి తాయార్‌కు కూడా ప్రత్యేక అలంకారాలు, అర్చనలు నిర్వహిస్తారు.

వైకాసి బ్రహ్మోత్సవం ఈ ఆలయంలో అత్యంత వైభవంగా జరిగే ఉత్సవం. గరుడసేవ సందర్భంగా లక్షలాది మంది భక్తులు స్వామివారి దర్శనం కోసం తరలివస్తారు. వైకుంఠ ఏకాదశి, పవిత్రోత్సవం, అధ్యయనోత్సవం, నవరాత్రులు, శ్రీరామనవమి, కృష్ణజయంతి వంటి ఉత్సవాలు కూడా అత్యంత వైభవంగా నిర్వహించబడతాయి. ప్రతి ఉత్సవంలో వేదఘోష, దివ్యప్రబంధ పారాయణం, నాదస్వర సేవ, వివిధ వాహనాలపై ఉత్సవమూర్తుల విహారం ఆలయాన్ని ఆధ్యాత్మిక ఆనందంతో నింపుతాయి.

కాంచీ శ్రీ వరదరాజ పెరుమాళ్ ఆలయం కేవలం ఒక దివ్యదేశం మాత్రమే కాదు. అది వేల సంవత్సరాల చరిత్రకు, శ్రీవైష్ణవ సంప్రదాయానికి, ద్రావిడ దేవాలయ నిర్మాణ వైభవానికి, వైదిక సంస్కృతికి జీవంతమైన ప్రతీక. హస్తిగిరిపై వెలసిన వరదరాజ స్వామి, పెరుందేవి తాయార్ కరుణ, ఆనంద సరస్సు మహిమ, అత్తి వరదర్ అరుదైన దర్శనం, శతస్తంభ మండపం, అద్భుత గోపురాలు, శిల్పకళా సంపద ఇవన్నీ కలిసి ఈ క్షేత్రాన్ని భారతదేశంలోని అత్యంత పవిత్రమైన వైష్ణవ తీర్థక్షేత్రాలలో ఒకటిగా నిలబెట్టాయి. నేటికీ లక్షలాది మంది భక్తులు ఈ దివ్యక్షేత్రాన్ని దర్శించి శ్రీ వరదరాజ స్వామి అనుగ్రహాన్ని జీవితంలో గొప్ప భాగ్యంగా భావిస్తున్నారు.