మా తెలుగు తల్లికి మల్లెపూదండ - ఈ పాటను అజరామరం చేసిన బహుముఖప్రజ్ఞాశాలి టంగుటూరి సూర్యకుమారి గారు. వికీ ప్రకారం గత సంవత్సరం ఈవిడ శతజయంతి, మరో మూలం ప్రకారం ఈ సంవత్సరం నవంబర్లో. విదేశాల్లో స్థిరపడ్డా భారతీయ కళలకు ఆఖరిరోజు వరకు సేవ చేసిన కళాకారిణి.
అప్పట్లో వీరి పెదనాన్న గారైన ప్రకాశం పంతులు గారు తమ ప్రతి ఒక్క రాజకీయ సభలోనూ సూర్యకుమారి గారి చేత ఈ పాట పాడించేవారట. వారి జీవిత విశేషాలు:
టంగుటూరి సూర్యకుమారి తెలుగు సినీరంగం, సంగీతం, నృత్యం, రంగస్థల కళలలో తనదైన ముద్ర వేసిన అరుదైన బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలి. ఆమె గాయని, నటి, నర్తకి మాత్రమే కాకుండా భారతీయ సంస్కృతిని ప్రపంచ వేదికలపై గౌరవప్రదంగా పరిచయం చేసిన సాంస్కృతిక రాయబారిగా కూడా విశేష గుర్తింపు పొందారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర గీతంగా ప్రసిద్ధి చెందిన మా తెలుగు తల్లికి మల్లెపూదండ గీతాన్ని ఆలపించడం ద్వారా ఆమె పేరు శాశ్వతంగా తెలుగు ప్రజల హృదయాల్లో నిలిచిపోయింది. కళ, సాహిత్యం, దేశభక్తి, సంస్కృతి పట్ల ఆమెకున్న అంకితభావం జీవితాంతం కొనసాగింది.
సూర్యకుమారి 1925 నవంబరు 13న అప్పటి మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీలోని రాజమహేంద్రవరంలో జన్మించారు. ఆమె ప్రముఖ స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, ఆంధ్రకేసరి తంగుటూరి ప్రకాశం పంతులుగారి సోదరుని కుమార్తె. దేశభక్తి, సామాజిక చైతన్యం, సాహిత్యాభిమానం కలిగిన కుటుంబ వాతావరణంలో పెరిగిన ఆమెకు చిన్ననాటి నుంచే సంగీతం, నాట్యం, నటనలపై ఆసక్తి ఏర్పడింది. సహజసిద్ధమైన మధుర స్వరం, అభినయ నైపుణ్యం, వేదికపై ఆత్మవిశ్వాసంతో కూడిన ప్రదర్శన ఆమెను బాల్యదశలోనే కళారంగంలోకి తీసుకువచ్చాయి.
కేవలం పన్నెండేళ్ల వయస్సులోనే విప్రనారాయణ చిత్రంలో నటించి సినీరంగ ప్రవేశం చేశారు. అనంతరం రైతుబిడ్డ, అదృష్టం, దేవత, చంద్రహాస, భక్త పోతన, కృష్ణ ప్రేమ, భాగ్యలక్ష్మి, గీతాంజలి, మరదలు పెళ్లి, రామదాసు వంటి అనేక చిత్రాల్లో నటించారు. తెలుగు మాత్రమే కాక తమిళం, కన్నడ, హిందీ భాషల చిత్రాల్లో కూడా తన ప్రతిభను చాటారు. ఆమె నటించిన దేవత, రైతుబిడ్డ చిత్రాలు తెలుగు చలనచిత్ర చరిత్రలో చిరస్థాయిగా నిలిచిన చిత్రాలుగా గుర్తింపు పొందాయి. కృష్ణ ప్రేమ చిత్రంలో నారదుడి పాత్రను పోషించడం విశేషం. తెలుగు సినీ చరిత్రలో ఒక మహిళ నారదుడి పాత్రను పోషించిన తొలి సందర్భంగా ఇది ప్రస్తావించబడుతుంది. ఈ పాత్రలో ఆమె నటనతో పాటు గాన ప్రతిభ కూడా ప్రేక్షకులను విశేషంగా ఆకట్టుకుంది.
సూర్యకుమారి నటిగా ఎంత ప్రతిభ కనబరిచారో, గాయనిగా కూడా అంతే కీర్తిని సంపాదించారు. ఆమె ఆలపించిన అనేక గ్రామోఫోన్ రికార్డులు విశేష ప్రజాదరణ పొందాయి. దేశభక్తి గీతాలు, భక్తి గీతాలు, జానపద గీతాలు, లలిత గీతాలు ఆమె స్వరంతో ప్రజల్లోకి విస్తృతంగా చేరాయి. శంకరంబాడి సుందరాచారిగారు రచించిన మా తెలుగు తల్లికి మల్లెపూదండ గీతాన్ని ఆమె ఆలపించడంతో ఆ గీతం అపూర్వ ప్రజాదరణ పొందింది. తరువాత అదే గీతం ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర గీతంగా అధికారిక గుర్తింపు పొందింది. ఈ గీతం ద్వారా తెలుగు భాష, తెలుగు సంస్కృతి పట్ల ఆమెకున్న అనుబంధం తరతరాలకు పరిచయమైంది.
సినీరంగ విజయాలతో పాటు సూర్యకుమారి నృత్యకళలో కూడా ఉన్నత శిక్షణ పొందారు. భారతీయ శాస్త్రీయ నృత్య సంప్రదాయాలను విదేశాల్లో పరిచయం చేయాలనే సంకల్పంతో 1950ల చివర్లో అమెరికాకు వెళ్లారు. అక్కడ భారతీయ సంగీతం, నృత్యం బోధిస్తూ భారతీయ కళలను పాశ్చాత్య ప్రపంచానికి పరిచయం చేశారు. అనంతరం న్యూయార్క్ రంగస్థలంపై రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ రచించిన ది కింగ్ ఆఫ్ ది డార్క్ ఛాంబర్ నాటకంలో రాణి సుదర్శన పాత్రను పోషించి విమర్శకుల ప్రశంసలు అందుకున్నారు. ఈ ప్రదర్శనకు ఆమెకు అవుటర్ క్రిటిక్స్ సర్కిల్ ఉత్తమ నటి పురస్కారం లభించింది. భారతీయ కళాకారిణిగా అంతర్జాతీయ రంగస్థలంపై ఈ స్థాయి గుర్తింపు పొందడం ఆ కాలంలో అరుదైన ఘనతగా నిలిచింది.
1965 ప్రాంతంలో ఆమె లండన్కు వెళ్లి అక్కడే స్థిరపడ్డారు. కవి, చిత్రకారుడు హారోల్డ్ ఎల్విన్ను వివాహం చేసుకున్న తరువాత భారతీయ కళల ప్రచారానికి మరింత కృషి చేశారు. ఇద్దరూ కలిసి ఇండియా పెర్ఫార్మింగ్ ఆర్ట్స్ అనే సంస్థను స్థాపించి భారతీయ సంగీతం, నృత్యం, నాటక కళలను యూరప్లోని అనేక వేదికలపై ప్రదర్శించారు. లండన్లో ప్రతి సంవత్సరం నిర్వహించిన సాంస్కృతిక కార్యక్రమాల ద్వారా భారతీయ కళాకారులకు అవకాశాలు కల్పించారు. మహాత్మా గాంధీ, రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్ వంటి మహనీయుల భావజాలాన్ని సంగీతం, నాట్యం, నాటకాల ద్వారా ప్రపంచానికి పరిచయం చేయడంలో ఆమె విశేష కృషి చేశారు.
సూర్యకుమారి అందాల పోటీలలో కూడా విశేష గుర్తింపు పొందారు. 1952లో మిస్ మద్రాస్ బిరుదును గెలుచుకుని, అదే సంవత్సరంలో జరిగిన మిస్ ఇండియా పోటీలలో రన్నరప్గా నిలిచారు. అయినప్పటికీ ఆమె తన జీవితాన్ని గ్లామర్ ప్రపంచానికే పరిమితం చేయకుండా భారతీయ కళాసంపదను ప్రపంచవ్యాప్తంగా వ్యాప్తి చేయడానికే అంకితం చేశారు. కళాకారిణిగా మాత్రమే కాక సాంస్కృతిక రాయబారిగా ఆమె చేసిన సేవలు మరింత విశిష్టమైనవి.
1975లో హైదరాబాద్లో జరిగిన తొలి ప్రపంచ తెలుగు మహాసభలకు లండన్ నుంచి ప్రత్యేకంగా వచ్చి మా తెలుగు తల్లికి మల్లెపూదండ గీతాన్ని ఆలపించారు. తెలుగు భాష, తెలుగు సంస్కృతిపై ఆమెకున్న ప్రేమకు ఇది ఒక చిరస్మరణీయ ఉదాహరణగా నిలిచింది. విదేశాల్లో నివసిస్తున్నప్పటికీ తెలుగు సంప్రదాయాల ప్రచారం, భారతీయ సంస్కృతి పరిరక్షణ, యువతకు శాస్త్రీయ కళల బోధన వంటి కార్యక్రమాలను జీవితాంతం కొనసాగించారు.
2005 ఏప్రిల్ 25న లండన్లో ఆమె పరమపదించారు. అయితే ఆమె స్వరం, ఆమె నటన, ఆమె నృత్య ప్రదర్శనలు, ముఖ్యంగా మా తెలుగు తల్లికి మల్లెపూదండ గీతం ద్వారా ఆమె జ్ఞాపకం తెలుగు ప్రజల హృదయాల్లో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయింది. తెలుగు సినీ చరిత్రలో తొలి తరం బహుముఖ ప్రజ్ఞాశాలులలో ఒకరిగా, భారతీయ కళలను ప్రపంచవ్యాప్తంగా గౌరవప్రదంగా ప్రతిష్ఠించిన సాంస్కృతిక దూతగా, తెలుగు భాషా గౌరవాన్ని అంతర్జాతీయ స్థాయికి తీసుకెళ్లిన మహనీయ కళాకారిణిగా టంగుటూరి సూర్యకుమారి చిరస్మరణీయ స్థానం సంపాదించారు.
