జగదేకవీరుని కథ 1961లో విజయా ప్రొడక్షన్స్ నిర్మించిన అద్భుత జానపద ఫాంటసీ చిత్రం. 1944లో వచ్చిన జగదల ప్రతాపన్కు మూలమైన జానపద కథాంశాన్ని తీసుకున్నప్పటికీ, పింగళి నాగేంద్రరావు, కె.వి.రెడ్డి దాన్ని అనుకరణగా కాకుండా కొత్త పాత్రలు, కొత్త సంఘటనలు, చమత్కార సంభాషణలు, సంగీత ప్రాధాన్యంతో పూర్తిగా పునఃసృష్టించారు. కె.వి.రెడ్డి స్వయంగా దర్శకత్వం, స్క్రీన్ప్లే, నిర్మాణ బాధ్యతలను చేపట్టి కథనానికి తనదైన క్రమశిక్షణను అందించారు. కథా నిర్మాణంలో పూర్తి స్వేచ్ఛ ఉండాలని, చక్రపాణి చిత్ర నిర్మాణంలో జోక్యం చేసుకోకూడదని ఆయన పెట్టిన షరతులు ఆ చిత్రంపై ఆయనకున్న సృజనాత్మక నమ్మకాన్ని తెలియజేస్తాయి. విజయా సంస్థలో నాగిరెడ్డి, చక్రపాణి పేర్లు నిర్మాతలుగా కనిపించని ఏకైక చిత్రంగా కూడా ఇది ప్రత్యేకతను సంతరించుకుంది.
చిత్ర నిర్మాణంలో అప్పటి తెలుగు సినిమా సాంకేతిక సామర్థ్యం అత్యున్నత స్థాయిలో కనిపిస్తుంది. మార్కస్ బార్ట్లే ఛాయాగ్రహణం, మాధవపెద్ది గోఖలే, కళాధర్ రూపొందించిన భారీ సెట్లు, కళాధర్ వస్త్రాలంకరణ, హర్బన్స్ సింగ్ ప్రత్యేక ప్రభావాలు కలిసి ఒక వైభవమైన ఫాంటసీ ప్రపంచాన్ని సృష్టించాయి. ముఖ్యంగా శివశంకరీ శివానందలహరి పాటలో ఒకే ఎన్.టి.రామారావును ఐదు రూపాల్లో చూపిస్తూ, ఒక్కొక్కరు ఒక్కో వాద్యాన్ని వాయిస్తున్నట్లుగా రూపొందించిన దృశ్యం ఆ కాలపు సాంకేతిక పరిమితులను అధిగమించిన అద్భుత ప్రయోగం. మార్కస్ బార్ట్లే కెమెరా నైపుణ్యం, హర్బన్స్ సింగ్ ప్రత్యేక ప్రభావాల సమన్వయం ఆ దృశ్యాన్ని సాధారణ పాట నుంచి ఒక దృశ్య వైభవంగా మార్చాయి.
నటీనటుల ప్రతిభ కూడా ఈ చిత్ర విజయానికి కీలకమైన బలం. ఎన్.టి.రామారావు ప్రతాప్ పాత్రలో సాహసం, హాస్యం, ప్రేమ, రాజసం, అమాయకత్వాన్ని సమతుల్యంగా ప్రదర్శించారు. అప్పటికే అగ్రతారగా ఉన్న బి.సరోజాదేవి జయంతిగా తన ఆకర్షణీయమైన హావభావాలతో పాత్రకు ప్రత్యేక శక్తిని ఇచ్చారు. ఎల్.విజయలక్ష్మి నాగకుమారిగా నటనతో పాటు నృత్యంలోనూ ఆకట్టుకోగా, జయంతి వరుణకుమారిగా, శాస్త్రీయ నృత్యంలో శిక్షణ పొందిన బాల అగ్నికుమారిగా ప్రత్యేక ముద్ర వేశారు. రాజనాల ప్రతినాయకత్వంలో కొత్త కోణాన్ని చూపించారు. రేలంగి, గిరిజల హాస్యం కథలోని ఫాంటసీ భారాన్ని తగ్గించి వినోదాన్ని పెంచింది. పింగళి సృష్టించిన హలా వంటి పదప్రయోగాలను సరోజాదేవి పలికించిన తీరు కూడా అప్పటి ప్రేక్షకుల్లో ప్రత్యేక ఆదరణ పొందింది.
ఈ చిత్రానికి అసలైన ప్రాణశక్తి పెండ్యాల నాగేశ్వరరావు సంగీతం. విజయా సంస్థకు ఆయన తొలిసారి సంగీతం అందించిన ఈ చిత్రంలో జానపద వైభవం, శాస్త్రీయ గాంభీర్యం, ప్రేమ సన్నివేశాల మాధుర్యం, దేవలోక వాతావరణం అన్నీ ఒకే సంగీత భాషలో కలిశాయి. శివశంకరీ శివానందలహరి ఇందుకు పరాకాష్ఠ. దర్బారీ కానడ రాగ ఛాయలతో రూపొందిన ఈ గీతంలో శాస్త్రీయ సంగీతంలోని గంభీరతను సినీ గీత నిర్మాణంతో సమన్వయపరచడం పెండ్యాల ప్రతిభకు నిదర్శనం. ఘంటసాల ఈ పాట కోసం వారం రోజులపాటు సాధన చేసి, చివరకు ఒక్క టేక్లో రికార్డు చేయడం విశేషం. సరైన లిప్సింక్ కోసం ఎన్.టి.రామారావు కూడా ఘంటసాలతో కలిసి సాధన చేయగా, చిత్రీకరణ సమయంలో పెండ్యాల స్వయంగా పర్యవేక్షించారు. ఐనదేదో ఐనది, జలకాలాటలలో, వరించి వచ్చిన మానవ వీరుడు వంటి పాటలు కూడా చిత్రానికి మాధుర్యాన్ని మాత్రమే కాకుండా కథనానికి భావోద్వేగ ప్రవాహాన్ని అందించాయి.
దర్శకుడిగా కె.వి.రెడ్డి చేసిన ప్రధాన విజయమేమిటంటే, అసంభవంగా కనిపించే ఫాంటసీని ప్రేక్షకుడికి సహజమైన అనుభవంగా మార్చడం. నాలుగు దేవకన్యలు, రాజభవనాలు, సాహస ఘట్టాలు, మాయాజాలం, హాస్యం, ప్రేమ, సంగీతం అన్నింటినీ వేర్వేరు ఆకర్షణలుగా కాకుండా ఒకే కథన ప్రవాహంలో మేళవించారు. నిర్మాణంలో ఆయన చూపిన సూక్ష్మ శ్రద్ధకు, చలికాలంలో చిత్రీకరించిన స్నాన దృశ్యాల కోసం చెరువులో గోరువెచ్చని నీరు అందుబాటులో ఉంచాలని ముందుగానే సూచించడం, జయంతి అనారోగ్యానికి గురైనప్పుడు లొకేషన్లోనే వైద్యులను ఏర్పాటు చేయడం వంటి విషయాలు ఉదాహరణలు. 1961 ఆగస్టు 9న విడుదలైన ఈ చిత్రం ఘన విజయం సాధించి తొలి ప్రదర్శనలో 18 కేంద్రాల్లో శతదినోత్సవం జరుపుకుంది; తరువాత మరికొన్ని కేంద్రాల్లోనూ వంద రోజులు పూర్తి చేసింది. తమిళం, కన్నడ, హిందీ, ఒడియా, బెంగాలీ భాషల్లోకి అనువదించబడి మంచి ఆదరణ పొందింది. సాంకేతిక నైపుణ్యం, సంగీత వైభవం, నటన, కథన క్రమశిక్షణ, దృశ్యకల్పన అన్నింటినీ ఒకే స్థాయిలో నిలబెట్టిన ఈ చిత్రం తెలుగు జానపద ఫాంటసీ సినిమాకు చిరస్థాయిగా నిలిచిన సాంకేతిక ప్రమాణం.
.jpeg)
