సత్యనారాయణ వ్రతం - మనకు ఉన్న సందేశం ఏమిటి?

యుగాల నాడు నైమిశారణ్యంలో ఋషులకు చెప్పబడిన సత్యనారాయణ వ్రత కథలు ఇప్పటి కాలానికి ఎలా అన్వయించుకోవాలి?   

శ్రీ సత్యనారాయణ వ్రతం మన జీవితానికి ఒక సులభమైన, కానీ అత్యంత లోతైన బోధను ఇస్తుంది. ఈ వ్రతం ద్వారా మనం భగవంతుని స్మరించడమే కాదు, జీవితం ఎలా గడపాలో కూడా నేర్చుకుంటాం. నారద మహర్షి చెప్పిన వ్రత విధానం, పేద బ్రాహ్మణుడు మరియు కట్టెలు కొట్టేవాడి కథ, సాదు–లీలావతి–కళావతి కథ, మరియు తుంగధ్వజ రాజు కథ అన్నీ కలిసి ఒకే విషయాన్ని చెబుతాయి. మనిషి సత్యంగా జీవించాలి, కృతజ్ఞతగా ఉండాలి, వినయంగా ఉండాలి, చేసిన సంకల్పాన్ని నిలబెట్టుకోవాలి, మరియు ఎప్పుడూ భగవంతుని స్మరణలో ఉండాలి.

మొదట నారద మహర్షి వ్రతాన్ని ఎలా, ఎప్పుడు, ఎలాంటి నియమాలతో చేయాలో చెబుతారు. దీని అర్థం మనం భక్తిని ఇష్టానుసారంగా కాకుండా, శ్రద్ధతో, క్రమంగా, సరైన విధానంలో ఆచరించాలి అనే విషయం. ఆధ్యాత్మికంగా ఇది భగవంతుని ఆరాధనకు శాస్త్రానుసరణ ఎంత ముఖ్యమో తెలియజేస్తుంది. లౌకిక జీవితంలో కూడా ఏ పని అయినా పద్ధతి, సమయం, క్రమశిక్షణతో చేయబడితేనే మంచి ఫలితం ఇస్తుంది. అందుకే ఈ ప్రారంభ భాగం పూజా విధానాన్ని మాత్రమే కాదు, జీవన విధానాన్ని కూడా మనకు నేర్పుతుంది.

తరువాత పేద బ్రాహ్మణుడు మరియు కట్టెలు కొట్టేవాడి కథ వస్తుంది. ఈ కథ యొక్క ప్రధాన సందేశం ఏమిటంటే, భగవంతుని అనుగ్రహం ధనవంతులకే కాదు, ఎవరికైనా లభించగలదని. పేదరికం భక్తికి అడ్డంకి కాదు; సాధారణ జీవితం భగవత్‌కృపకు అడ్డంకి కాదు. శ్రద్ధతో, నమ్మకంతో, వినయంతో వ్రతం చేస్తే ఫలితం తప్పకుండా లభిస్తుంది. ఆధ్యాత్మికంగా ఈ కథ మనసు పవిత్రంగా ఉంటే చాలని చెబుతుంది. లౌకికంగా చూస్తే, కష్టపడే వ్యక్తి కూడా ధర్మబద్ధంగా జీవిస్తే జీవనంలో స్థిరత్వం, గౌరవం, మరియు అభివృద్ధి పొందగలడు. ఏ స్థితిలో ఉన్నా కూడా మంచి ఫలితం పొందడానికి అవసరమైనవి ధనం కాదు; శ్రద్ధ, నమ్మకం, మరియు ధర్మమే.

సాధు, లీలావతి, కళావతి కథ మరింత లోతైనది. ఇందులో సాధు తన సంకల్పాన్ని మరచిపోవడం, తరువాత కష్టాలను ఎదుర్కోవడం, చివరికి తప్పును గ్రహించి మళ్లీ వ్రతాన్ని ఆచరించడం ప్రధానంగా కనిపిస్తుంది. ఈ కథ మనకు నేర్పే ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే, మనకు మంచి జరిగాక భగవంతుని మరచిపోకూడదు. సహాయం కోరినప్పుడు గుర్తు పెట్టుకుని, కోరిక నెరవేరిన తర్వాత మర్చిపోవడం ధర్మం కాదు. ఆధ్యాత్మికంగా ఇది కృతజ్ఞతను, నిలకడైన భక్తిని, మరియు సంకల్పాన్ని నిలబెట్టుకునే గుణాన్ని నేర్పుతుంది. లౌకికంగా చూస్తే, ఇచ్చిన మాట నిలబెట్టుకోవడం, కుటుంబం పట్ల బాధ్యతగా ఉండడం, నమ్మకాన్ని కాపాడుకోవడం చాలా ముఖ్యమని ఈ కథ తెలియజేస్తుంది. సంపద, కుటుంబం, పేరు, గౌరవం ఇవన్నీ ధర్మంతో పాటు ఉన్నప్పుడే నిలకడగా ఉంటాయి.

తుంగధ్వజ రాజు కథలో అధికారం ఉన్నవాడు కూడా వినయం లేకుండా ఉండకూడదని స్పష్టంగా చెబుతుంది. రాజు అయినా, నాయకుడు అయినా, విజయవంతుడైనా, భక్తిని తక్కువ చేసి చూడకూడదు. గర్వం మనిషిని ధర్మం నుండి దూరం చేస్తుంది. ఆధ్యాత్మికంగా ఇది అహంకారం ప్రమాదాన్ని చూపుతుంది. లౌకికంగా చూస్తే, అధికారం ఉన్నవారు వినయంగా, బాధ్యతగా, గౌరవంగా వ్యవహరించాలి. అప్పుడు మాత్రమే వారి స్థానం నిలుస్తుంది. వ్యక్తిగత జీవితంలో కూడా చిన్న విజయాలకే గర్వపడితే మనిషి స్థిరత్వాన్ని కోల్పోతాడు. కాబట్టి విజయం వచ్చినప్పుడు మరింత వినయం అవసరం.

ఐదు కథలుగా ఉన్న ఈ నాలుగు వృత్తాంతాలన్నిటా ఒకే సత్యం ప్రతిధ్వనిస్తుంది. సత్యం ఉన్న చోటే స్థిరత్వం ఉంటుంది. భక్తి ఉన్న చోటే శాంతి ఉంటుంది. కృతజ్ఞత ఉన్న చోటే అనుగ్రహం నిలుస్తుంది. వినయం ఉన్న చోటే గౌరవం ఉంటుంది. సంకల్పం నిలిచిన చోటే విశ్వాసం పెరుగుతుంది. అందుకే సత్యనారాయణ వ్రతం కేవలం కోరికలు నెరవేర్చుకునే మార్గం కాదు; అది జీవితం సరిగ్గా గడపడానికి ఒక దివ్యమైన మార్గదర్శకం.

ఆధ్యాత్మికంగా ఈ కథలు మన హృదయాన్ని శుద్ధి చేస్తాయి. మనస్సు, మాట, కర్మలలో సత్యం, భక్తి, మరియు వినయం ఉండాలని బోధిస్తాయి. లౌకికంగా ఇవి కుటుంబాన్ని నిలబెడతాయి, సంబంధాలలో నమ్మకాన్ని పెంచుతాయి, మనస్సుకు సమతుల్యత ఇస్తాయి, మరియు జీవితంలో ధర్మబద్ధమైన అభివృద్ధికి మార్గం చూపుతాయి. ఈ వ్రతం మనకు కోరుకున్నది పొందడం మాత్రమే కాదు, దాన్ని ధర్మంగా నిలబెట్టుకోవడం కూడా నేర్పుతుంది. ఇదే శ్రీ సత్యనారాయణ వ్రత మహిమ. ఇదే దాని జీవనార్థం. ఇదే సనాతన ధర్మ సారాంశం. 

వ్యాస పూర్ణిమ

ఆషాఢ శుద్ధ పౌర్ణమిని అనాది నుంచి వ్యాసపూర్ణిమగా, గురుపూర్ణిమగా పూజించడం భారతీయ సంప్రదాయంలో ఒక మహత్తర ఆచారం. ఆ రోజున గురుపూజ చేయడం పరిపాటి. ఈ తిథి కేవలం ఒక పండుగ మాత్రమే కాదు; గురుతత్త్వాన్ని, శిష్యభావాన్ని, జ్ఞానప్రసారాన్ని గుర్తుచేసే పవిత్రమైన సందర్భం. వ్యాసమహర్షి జన్మదినమైన ఈ పర్వదినం, భారతీయ ఆధ్యాత్మిక జీవితంలో అత్యంత విశిష్టమైనదిగా నిలిచిపోయింది. 

వారణాశిలో వేదనిధి అనే ఒక బ్రాహ్మణుడు, అతని భార్య వేదవతి చాలా పేదరికంలో, సంతానలేమి బాధతో జీవించేవారు. అనేక వ్రతాలు, పుణ్యకర్మలు చేసినప్పటికీ వారికి సంతానం కలగలేదు. అప్పుడు ఒకరోజు వేదనిధికి ప్రతి రోజు మధ్యాహ్న సమయంలో వ్యాసమహర్షి గంగానదికి రహస్యంగా వస్తారు అనే వార్త తెలిసింది. అది విని అతడు ఆనందంతో గంగాతీరానికి వెళ్లి, సరిగ్గా మధ్యాహ్నం సమయంలో వచ్చిన ఒక భిక్షుకరూప దివ్యపురుషుని గుర్తించి ఆయన పాదాలు పట్టుకున్నాడు. ఆ వ్యక్తి మొదట అసహనంగా ప్రవర్తించినా, వేదనిధి తన పట్టును విడువలేదు. చివరికి ఆయన వ్యాసమహర్షినే అని తెలుసుకుని ఆశ్రయించాడు. 

వేదనిధి తన తండ్రిగారి శ్రాద్ధానికి బ్రాహ్మణ భోజనం చేయమని వ్యాసమహర్షిని ఇంటికి ఆహ్వానించాడు. వ్యాసుడు అంగీకరించి వెళ్లిపోయారు. తరువాత వేదవతి శుచిగా వంటలు సిద్ధం చేసింది. భిక్షుకరూపంలో మళ్ళీ వచ్చిన వ్యాసమహర్షి స్నానం చేసి, ఆచమనం చేసి, పుష్పాలతో, తులసితో సాలగ్రామాన్ని పూజించారు. ఆ సాలగ్రామ దర్శనమే వ్యాసమహర్షికి ఎంతో ఆనందాన్ని ఇచ్చింది. తరువాత శ్రాద్ధకర్మలు పూర్తయ్యాక, వేదనిధి తనకు సంతానం కలగాలని కోరగా, వ్యాసుడు పదిమంది తేజోవంతులైన కుమారులు కలుగుతారని, జీవితంలో సకల ఐశ్వర్యాలు ఉంటాయని, చివరికి విష్ణులోక ప్రాప్తి కలుగుతుందని ఆశీర్వదించారు. 

ఇంకా ముఖ్యమైన బోధ ఏమిటంటే, వేదనిధి మిమ్మల్ని మళ్ళీ ఎప్పుడు చూడగలను? అని అడిగినప్పుడు వ్యాసమహర్షి ఇచ్చిన సమాధానం. 

శృణు విప్రరతేచ్ఛాతేత్ దర్శ్నార్థం తథా త్వయా
పూజనీయో విశేషేణ కాథావాచయితా స్వయం 

ఓ బ్రాహ్మణోత్తమా! నీవు నన్ను మరల మరల దర్శించాలని కుతూహలంగా ఉన్నావు గనుకు విను! నువ్వు ఎప్పుడైనా సరే నన్ను చూడాలనుకుంటే పురాణకథలను, వేదగాథల యొక్క రహస్యాలను వ్యాఖ్యానం చేస్తూ ఇతిహాసాల యొక్క గూడార్థాలను ఎవరైతే ఉపదేశిస్తుంటారో వారే నా నిజస్వరూపము. ఎందుకంటే వారి యొక్క జ్ఞానమందు నేను నివసించి ఉంటాను అని చెబుతారు వ్యాసమహర్షి. 

అప్పుడు వేదనిధి వ్యాసమహర్షిని "మహాత్మా! తమను ఏ విధంగా, ఏ రోజున పూజించాలి" అని అడిగాడు. అప్పుడు వ్యాసుడు - "ఓ బ్రాహ్మణోత్తమా! నేను జన్మించిన ఆషాడ శుక్లపక్ష పూర్ణిమ నాడు నన్ను పూజించాలి. వస్త్రాలు, ఆభరణాలు, గోవులు దానం చేసి, పరిపూర్ణమైన అర్ఘ్యపాద్యాలుతో నా రూపాన్ని పూజించి ధ్యానించవలసింది. అలా చేసిన వారికి నా రూపం సాక్షాత్కారమవుతుంది" అని వ్యాసమహర్షి చెప్పారు. 

అందుకే, వ్యాసదర్శనం అంటే కేవలం ఒక వ్యక్తిని చూడడం కాదు; ధర్మబోధను, జ్ఞానప్రకాశాన్ని, అంతరార్థాన్ని అనుభవించడం. పురాణాలలోని గూఢార్థాలు, గత కల్పాల చరిత్ర, సృష్టి రహస్యాలు, ఋషుల బోధలు ఇవన్నీ వ్యాసకృప లేకుండా అవగతం కావు. 

అందువల్ల ఆషాఢ శుద్ధ పౌర్ణమినాడు వ్యాసపూజ చేయడం, గురుపూజ ఆచరించడం పరమార్థవంతమైన కార్యంగా చెప్పబడింది. ఈ రోజున గురువును వస్త్రాలు, ఆభరణాలు, ధేనువు, దక్షిణ, పాద్యార్ఘ్యాదులతో పూజించి, వ్యాసస్వరూపంగా భావించాలి. ప్రత్యేకించి ఆషాఢ శుద్ధ పౌర్ణమి గురువారంతో కూడినప్పుడు ఈ పూజ మరింత విశేషమైనదిగా పరిగణించబడింది. ఈ విషయాన్ని వేదవాక్యాలు, పురాణశ్లోకాలు, తరువాతి సంప్రదాయగ్రంథాలైన బ్రహ్మాండపురాణం, స్వధర్మసింధు, నిర్ణయసింధు వంటి గ్రంథాలు కూడా సమర్థించాయని ఈ రచన సూచిస్తుంది. 

వ్యాసమహర్షి భారతదేశానికి కేవలం ఒక మహాకవి కాదు, గురుతత్త్వానికి ప్రత్యక్ష రూపం. ఆయన జన్మతిథి అయిన వ్యాసపూర్ణిమ, శిష్యుడు గురువును స్మరించుకునే రోజు; పురాణకథలను, ఇతిహాసబోధను, ధర్మజీవనాన్ని పునఃస్మరించుకునే రోజు; వ్యాసకృపను కోరుకునే రోజు. వ్యాసపూజలో ఉన్న అసలు ఉద్దేశం, జ్ఞానం కంటే ముందు వినయం, పూజ కంటే ముందు శరణాగతి, కథ కంటే ముందు దాని అంతరార్థాన్ని గ్రహించడం.    

కైవార నారాయణ యతీంద్రులు (కైవార తాతయ్య) – జీవితం, ఆధ్యాత్మిక ప్రస్థానం మరియు సాహిత్య వైభవం

 

దక్షిణ భారత భక్తి సాహిత్య చరిత్రలో భక్తి, జ్ఞానం, వైరాగ్యం, నామస్మరణలను సమన్వయపరచిన మహనీయులలో కైవార నారాయణ యంతీంద్రులు, భక్తులలో కైవార తాతయ్యగా ప్రసిద్ధి చెందిన యోగివరుడు, విశిష్ట స్థానం పొందారు. ఆయన జీవితం ఒక యోగి జీవితమే కాదు; భగవన్నామం మానవ జీవితాన్ని ఎలా పరిపూర్ణం చేస్తుందో చూపించిన ప్రత్యక్ష సాక్ష్యం. తెలుగు, కన్నడ భాషల్లో ఆయన రచించిన కీర్తనలు, శతకాలు, తాత్విక రచనలు నేటికీ భక్తులను, సంగీతాభిమానులను, వేదాంత జిజ్ఞాసువులను సమానంగా ఆకర్షిస్తున్నాయి.

కైవార నారాయణ యతీంద్రులు నారాయణప్ప అనే పేరుతో క్రీ.శ. 1726 ప్రాంతంలో నేటి కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని చిక్కబళ్లాపుర సమీపంలోని కైవార గ్రామంలో కొండప్ప, ముద్దమ్మ దంపతులకు జన్మించారు. ఆయన జన్మించిన కాలం దక్షిణ భారతదేశంలో రాజకీయ, సామాజిక మార్పులు చోటుచేసుకుంటున్న సమయం. ఒకవైపు విజయనగర సామ్రాజ్య పతనానంతర పరిస్థితులు, మరోవైపు స్థానిక పాలకుల ఆధీనంలో ప్రజల జీవనం కొనసాగుతున్న కాలంలో భక్తి ఉద్యమం ప్రజలకు ఆధ్యాత్మిక బలాన్ని అందించింది. అలాంటి నేపథ్యంలో జన్మించిన నారాయణప్ప చిన్ననాటి నుంచే అసాధారణమైన ఆధ్యాత్మిక ప్రవృత్తిని ప్రదర్శించారు.

ఇతర పిల్లలు ఆటపాటలలో కాలం గడిపినప్పుడు ఆయన ఆలయాలలో గడపడం, పురాణ కథలు వినడం, విష్ణునామ స్మరణ చేయడం, పెద్దలతో ధర్మశాస్త్రాల గురించి ప్రశ్నించడం ఇష్టపడేవారు. చిన్న వయస్సులోనే తెలుగు, కన్నడ, సంస్కృత భాషలను అభ్యసించి రామాయణం, మహాభారతం, భాగవతం, భగవద్గీత, ఉపనిషత్తులు వంటి మహాగ్రంథాలను అధ్యయనం చేశారు. ఈ అధ్యయనం వల్ల ఆయనలో భక్తితో పాటు వేదాంత జిజ్ఞాస కూడా పెరిగింది.

యౌవనానికి చేరుకున్న తరువాత ప్రపంచంలోని సుఖసంపదలు శాశ్వతం కావని ఆయన గ్రహించారు. మనిషి జననం, మరణం, సుఖం, దుఃఖం అన్నీ కాలచక్రంలో భాగాలని తెలుసుకొని వైరాగ్యాన్ని స్వీకరించారు. నిశ్శబ్దమైన ప్రదేశాలలో తపస్సు, యోగసాధన, ధ్యానం, నామజపం, గురుసేవల ద్వారా అంతర్ముఖ జీవితం ప్రారంభించారు. భక్తి లేకుండా జ్ఞానం అసంపూర్ణమని, జ్ఞానం లేకుండా భక్తి స్థిరపడదని ఆయన సాధన ద్వారా అనుభవించారు.

సంప్రదాయం ప్రకారం ఆయనకు అక్కడి దైవమైన అమర నారాయణ స్వామి ప్రత్యక్షానుభూతి కలిగింది. ఆ అనుభవం తరువాత ఆయన జీవితమంతా మారిపోయింది. దేవుని దర్శనం కన్నా దేవుని నామంలో లీనమవడమే పరమానందమని ఆయన గ్రహించారు. అందుకే ఆయన రచనలన్నింటిలోనూ నామస్మరణకు అత్యున్నత స్థానం కనిపిస్తుంది. ఆయనకు యోగసిద్ధులు ఉన్నాయని, అనేక అద్భుతాలు చేశారని స్థానిక సంప్రదాయాలు చెబుతున్నప్పటికీ, ఆయన తనను ఎప్పుడూ మహాయోగిగా ప్రకటించుకోలేదు. తాను భగవంతుని దాసుడనని మాత్రమే చెప్పుకున్నారు.

తపస్సు అనంతరం ఆయన కైవారలో స్థిరపడి ప్రజలకు ధర్మబోధ ప్రారంభించారు. గ్రామీణ ప్రజలకు క్లిష్టమైన వేదాంత విషయాలను అత్యంత సరళమైన భాషలో వివరించేవారు. కలియుగంలో నామస్మరణే మోక్షానికి సులభమైన మార్గమని, గురుభక్తి ఆధ్యాత్మిక జీవితానికి పునాదని, ప్రతి జీవిలోనూ నారాయణుడే ఉన్నాడని ఆయన బోధించారు. కుల, మత, ఆర్థిక భేదాలకు అతీతంగా అందరినీ సమానంగా ఆదరించారు. భగవంతుని సేవ అంటే మానవసేవేనని ఆయన జీవితం ద్వారా తెలియజేశారు.

కైవార తాతయ్య రచనలు భక్తి సాహిత్యంలో ప్రత్యేక స్థానం పొందాయి. అమర నారాయణ శతకం, నాదబ్రహ్మానంద శతకం, తారక బ్రహ్మానంద శతకం, వేదాంత సారావళి, కాలజ్ఞాన రచనలు, అనేక తెలుగు, కన్నడ కీర్తనలు ఆయన ఆధ్యాత్మిక సంపదకు నిదర్శనాలు. ఈ రచనలన్నింటిలోనూ భక్తి, జ్ఞానం, వైరాగ్యం, గురుభక్తి, నామమహిమ ప్రధానాంశాలుగా కనిపిస్తాయి.

ఆయన ప్రసిద్ధ కీర్తనలలో శ్రీకృష్ణాయను నామమంత్ర రుచి ఒక అద్భుతమైన నామసంకీర్తన. ఈ కీర్తన పల్లవి ఇలా ప్రారంభమవుతుంది.

శ్రీ కృష్ణాయను నామ మంత్ర రుచి సిద్ధించుట నాకెన్నటికో
శ్రీ గురుపాదాబ్జంబులు మదిలో స్థిరముగ నిలిచేదెన్నటికో

మరవక మాధవు మహిమలు పొగడే మర్మము తెలిసేదెన్నటికో
హరి హరి హరి హరి హరి నామామృత పానము చేసేదెన్నటికో

కమలాక్షుని నా కన్నులు చల్లగ గని సేవించేదెన్నటికో
లక్షణముగ శ్రీలక్ష్మీరమణుని దాసుడనయ్యేదెన్నటికో

పంచాక్షరీ మంత్రము మదిలో పఠియించుట ఇంకెన్నటికో
ఆదిమూర్తి శ్రీ అమరనారేయన భక్తుడనయ్యేదెన్నటికో

ఈ కృతి మొత్తంలో కైవార తాతయ్య ఆధ్యాత్మిక అనుభవం ప్రతిబింబిస్తుంది. సాధారణ భక్తుడు దేవుని వద్ద ఆరోగ్యం, సంపద, సంతానం, విజయాలు కోరుకుంటారు. కానీ కైవార తాతయ్య వాటిలో ఏదీ కోరలేదు. భగవంతుని నామంలో నిజమైన రుచి కలగాలని మాత్రమే ప్రార్థించారు. ఇక్కడ రుచి అనే పదం చాలా లోతైనది. నామాన్ని కేవలం ఉచ్చరించడం కాదు; ఆ నామమే జీవనాధారంగా, శ్వాసగా, ఆనందస్వరూపంగా మారే స్థితిని ఆయన కోరుకున్నారు.

ఈ కృతిలో తరువాత గురుపాద సేవలో స్థిరపడాలని, హరినామామృతాన్ని ఆస్వాదించాలని, కమలాక్షుని దర్శించాలనే తపన కలగాలని, లక్ష్మీరమణుని నిజమైన దాసుడిగా జీవించాలని కవి ప్రార్తించారు. ఈ క్రమంలో భక్తి యొక్క సంపూర్ణ సాధన కనిపిస్తుంది. ముందుగా గురుకృప, తరువాత నామస్మరణ, ఆ తరువాత మనోశుద్ధి, చివరకు భగవత్సాక్షాత్కారం అనే ఆధ్యాత్మిక పరిణామాన్ని ఈ కీర్తన ఎంతో సహజంగా ప్రతిపాదిస్తుంది. ఈ కీర్తనలో ఎక్కడా ఆర్భాటం లేదు. అనుభవం మాత్రమే ఉంది. 

మరో ప్రసిద్ధ కృతి వేంకటాచల రమణ. ఈ కీర్తన పల్లవి భక్తి, కవిత్వం, దైవసౌందర్యం మూడింటినీ సమన్వయపరుస్తుంది.

వేంకటాచల రమణ సామజ ప్రియ కరుణ
మకర కుండలాభరణ మారీచు మద హరణ

హర చాప కరఖండ అఖిలాండ రక్షకుండ
కృపజూడు నను నిండ కోదండ దోర్దండ 

వాల్మీకి భక్తపోష వైకుంఠ పురవాస
ఇనకోటి సంకాశ ఇందిరా హృదయేశ

శ్రీ రుక్మిణీ లోల ఆశ్రితజన పరిపాల
నమ్మితి నిను చాలా దాయజూడు గోపాలా 

నాల్గుయుగములందు నీ నామమే ముందు
ప్రియ భక్తులకు పొందు దురితములకు మందు

రాతి నాతిగా చేసి రవిసుతుని పగదీర్చి
కైవరాధిపుడైన శ్రీఅమరనారేయణ

ఈ కృతిలో కవి తన అనన్యమైన భక్తిని వ్యక్తపరచరారు. వేంకటాచల రమణ అని సంబోధించడం ద్వారా తిరుమల శ్రీనివాసుడిని సర్వలోక శరణ్యుడిగా దర్సించారు. సామవేదాన్ని ఆస్వాదించే స్వామి కరుణామూర్తి అని, మకరకుండలాభరణ అనే విశేషణం భగవంతుని దివ్యమంగళ విగ్రహాన్ని ధ్యానంలో నిలిపే చిత్రణ.

ఈ కృతి చరణాలలో శ్రీరాముని ధర్మపాలన, రావణ సంహారం, సీతారాముల ఆదర్శం, భక్తరక్షణ వంటి అనేక పురాణ ఘట్టాలను సంక్షిప్తంగా స్మరింపజేస్తుంది. రాముడు, కృష్ణుడు, నారాయణుడు, వేంకటేశ్వరుడు వేర్వేరు దేవతలు కాదని, పరబ్రహ్మ స్వరూపానికి వివిధ అవతారరూపాలని కవి సూచించారు. 

ఈ రెండు కీర్తనలను పరిశీలిస్తే కైవార తాతయ్య తత్వం స్పష్టమవుతుంది. ఒక కృతిలో నామమహిమను, మరొక కృతిలో శరణాగతి మహిమను ప్రతిపాదించారు. ఒకదానిలో అంతర్ముఖ భక్తి ఉంటే, మరొకదానిలో భగవంతుని సాకార సౌందర్యానుభూతి కనిపిస్తుంది. ఈ రెండింటి అంతిమ లక్ష్యం మాత్రం ఒక్కటే. భక్తుని హృదయాన్ని భగవంతునితో ఏకం చేయడం.

కైవార నారాయణ యతీంద్రుల జీవితంలో గొప్పతనం ఆయన యోగసిద్ధులలో కాదు; ఆయన వినయంలో ఉంది. ఆయన కీర్తనలు సంగీతరచనలు మాత్రమే కావు. అవి సాధకుని అంతర్ముఖ యాత్రకు మార్గదర్శకాలు. ప్రతి పదంలో అనుభవం, ప్రతి భావంలో భక్తి, ప్రతి సందేశంలో వేదాంతం ప్రతిధ్వనిస్తాయి. అందుకే రెండు శతాబ్దాలు గడిచినా ఆయన రచనలు నేటికీ సజీవంగా ఉన్నాయి.

 కైవార నారాయణ తాతయ్య సుమారు క్రీ.శ. 1836లో, దాదాపు 110 సంవత్సరాల వయస్సులో, తాను ముందుగానే నిర్ణయించిన రోజున యోగసమాధిని (ఇచ్ఛామరణం) స్వీకరించారు. ఆ రోజు కూడా ఆయన ఎప్పటిలాగే భక్తులకు ఉపదేశం చేసి, సాయంత్రం గాఢధ్యానంలో కూర్చొని, అర్థరాత్రి పరబ్రహ్మలో లీనమయ్యారని ఆయన శిష్యపరంపర వర్ణించింది. మరుసటి రోజు ఆయన పవిత్ర దేహాన్ని గ్రామ ప్రదక్షిణగా తీసుకువెళ్లి, ఆయన సూచించిన ప్రదేశంలో బృందావన సమాధిని నిర్మించారు. కాలక్రమేణా ఆ సమాధి చుట్టూ యోగి నారాయణ ఆశ్రమం, ప్రార్థనా మండపం, నిత్యపూజా వ్యవస్థలు ఏర్పడ్డాయి. ప్రస్తుతం సమాధి మందిరం భక్తులకు ప్రధాన దర్శనస్థలంగా ఉంది. ఈ ఆశ్రమ అభివృద్ధిలో స్థానిక భక్తులతో పాటు తరువాతి కాలంలో సేవా సంస్థలు, ముఖ్యంగా ఎం.ఎస్. రామయ్య ట్రస్ట్, ముఖ్యపాత్ర పోషించి, ఆలయ ప్రాంగణాన్ని విస్తరించడం, యాత్రికులకు వసతి, అన్నదానం వంటి సదుపాయాలను ఏర్పాటు చేశాయి. నేటికీ ప్రతి సంవత్సరం ఆయన ఆరాధనోత్సవం సందర్భంగా వేలాది మంది భక్తులు సమాధి వద్దకు చేరుకుని, కైవార తాతయ్యను యోగి, జ్ఞాని, భక్తకవిగా స్మరిస్తూ నివాళులర్పిస్తారు.  

తెలుగు నాట మంగళంపల్లి బాలమురళీకృష్ణ గారు కైవార నారాయణ యతీంద్రుల కృతులను ప్రాచుర్యంలోకి తీసుకు వచ్చారు. ఆయన తరువాత ప్రిన్స్ రామవర్మ గారు ఈ మహత్తరకార్యంలో అద్భుతమైన సేవ చేస్తున్నారు.  బాలమురళీకృష్ణ గారు ఆలపించిన శ్రీకృష్ణాయను నామమంత్ర రుచి, వేంకటాచలరమణ 

బెంగళూరు నాగరత్నమ్మ జీవిత విశేషాలు

బెంగళూరు నాగరత్నమ్మ భారతీయ కర్ణాటక సంగీత చరిత్రలో అపూర్వమైన స్థానం సంపాదించిన గాయని, సంస్కృత పండితురాలు, తెలుగు సాహిత్యాభిమాని, కళాపోషకురాలు మరియు సామాజిక చైతన్యవంతురాలు. త్యాగరాజ స్వామి సమాధిని పునరుద్ధరించి, నేటి ప్రపంచవ్యాప్తంగా జరిగే త్యాగరాజ ఆరాధనకు శాశ్వత రూపాన్ని కల్పించిన మహనీయురాలిగా ఆమె చిరస్మరణీయురాలు. సంగీతం, సాహిత్యం, భక్తి, దాతృత్వం, స్త్రీ సాధికారత వంటి అనేక రంగాలలో ఆమె చేసిన సేవలు భారతీయ సాంస్కృతిక చరిత్రలో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయాయి.

నాగరత్నమ్మ 1878 నవంబర్ 3న అప్పటి మైసూరు సంస్థానంలోని నంజనగూడులో జన్మించారు. ఆమె తల్లి పుట్టు లక్ష్మమ్మ దేవదాసీ సంప్రదాయానికి చెందిన ప్రసిద్ధ కళాకారిణి. తండ్రి వకీల్ సుబ్బారావుతో కుటుంబ జీవితం ఎక్కువకాలం కొనసాగకపోవడంతో, చిన్ననాటి నుంచే నాగరత్నమ్మ అనేక కష్టాలను ఎదుర్కొన్నారు. అయినప్పటికీ ఆమె విద్యాభ్యాసం ఆగలేదు. సంస్కృతం, తెలుగు, కన్నడ భాషలలో మంచి పాండిత్యం సంపాదించడమే కాక, సంగీతం, వీణ, వయోలిన్, నృత్యం, హరికథ వంటి కళల్లోనూ శిక్షణ పొందారు. త్యాగరాజ శిష్యపరంపరకు చెందిన సంగీత విద్వాంసుల వద్ద శాస్త్రీయ సంగీతాన్ని అభ్యసించి, గానంలో విశిష్ట ప్రతిభను కనబరిచారు.

పదిహేనేళ్ల వయస్సులోనే ప్రజల ముందర గాయనిగా, వయోలిన్ విద్వాంసురాలిగా, నర్తకిగా తన తొలి ప్రదర్శన ఇచ్చి విశేష ప్రశంసలు అందుకున్నారు. యవ్వనంలోనే బెంగళూరుకు వెళ్లి సంగీత కచేరీలు ప్రారంభించడంతో “బెంగళూరు నాగరత్నమ్మ” అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందారు. తరువాత మద్రాసును తన కళా కార్యకలాపాలకు కేంద్రంగా మార్చుకుని దక్షిణ భారతదేశంలోని ప్రముఖ సంగీత విద్వాంసులలో ఒకరిగా ఎదిగారు. ఆమె గాత్ర మాధుర్యం, రాగాలాపన, సాహిత్యోచ్చారణ, భావవ్యక్తీకరణకు విశేషమైన ఆదరణ లభించింది. కన్నడ, తెలుగు, సంస్కృత భాషలలో సమాన ప్రావీణ్యంతో కచేరీలు నిర్వహించి, ముఖ్యంగా త్యాగరాజ కృతులను అత్యంత భావపూర్వకంగా ఆలపించే గాయనిగా గొప్ప పేరు సంపాదించారు. యదుకులకాంభోజి రాగంపై ఆమెకు అపారమైన అభిమానం ఉండేది. ఆ రాగంలో ఆమె ఆలపించిన “శ్రీ రామ జయరామ” వంటి కీర్తనలు శ్రోతలను పరవశింపజేసేవని సమకాలీన సంగీత విద్వాంసులు ప్రశంసించారు. హరికథా గానంలోనూ ఆమెకు విశేష నైపుణ్యం ఉండేది. వీణ, వయోలిన్, నృత్యం, అభినయంలో కూడా ఆమె సమాన ప్రతిభ కనబరిచారు. దక్షిణ భారతదేశంలోని అనేక పట్టణాలు, నగరాలలో వెయ్యికి పైగా సంగీత కచేరీలు నిర్వహించి, తన కాలంలోనే అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన మహిళా కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసులలో ఒకరిగా నిలిచారు. ఇరవయ్యవ శతాబ్దం ప్రారంభంలో గ్రామోఫోన్ కంపెనీ రికార్డు చేసిన తొలి దక్షిణ భారతీయ మహిళా గాయనులలో ఆమె ఒకరు. సంగీతం ద్వారా ఆర్థిక స్వాతంత్ర్యాన్ని సంపాదించి, కళాకారిణిగా స్వీయ గౌరవంతో జీవించిన అరుదైన మహిళగా కూడా ఆమె గుర్తింపు పొందారు.

ఆమె సంగీత ప్రతిభ అనేక సంస్థానాధీశుల ఆదరణను పొందింది. మైసూరు రాజాస్థానంలో తన ప్రతిభను ప్రదర్శించి విశేష గౌరవం అందుకున్నారు. అనంతరం దక్షిణ భారతదేశంలోని పలు సంస్థానాల నుండి ఆహ్వానాలు అందుకుని రాజాస్థాన గాయనిగా సత్కారాలు పొందారు. ప్రస్తుత ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని విజయనగరం సంస్థానం, బొబ్బిలి సంస్థానాల పాలకులు ఆమెను విశేషంగా ఆదరించి సంగీత కచేరీలకు ఆహ్వానించేవారు. అప్పట్లో ఈ సంస్థానాలు కర్ణాటక సంగీతానికి ప్రధాన కేంద్రాలుగా ప్రసిద్ధి చెందగా, నాగరత్నమ్మ అక్కడి సంగీత సభల్లో గానం చేసి విశేష కీర్తి సంపాదించారు. తిరువాంకూరు వంటి ఇతర దక్షిణ భారత రాజాస్థానాల నుండి కూడా ఆమెకు గౌరవం లభించింది. మైసూరు హైకోర్టు న్యాయమూర్తి నరహరి రావు ప్రోత్సాహంతో మద్రాసుకు వెళ్లిన ఆమె, అక్కడి సంగీత ప్రపంచంలో మరింత ఉన్నత స్థానాన్ని సంపాదించారు.

నాగరత్నమ్మకు తెలుగు సాహిత్యంపై అపారమైన మక్కువ ఉండేది. ముఖ్యంగా తంజావూరు ఆస్థాన కవయిత్రి ముద్దుపాళని రచించిన “రాధికా సాంత్వనము” అనే ప్రాచీన తెలుగు కావ్యాన్ని ఆమె శోధించి, మూలపాఠానికి దగ్గరగా సవరించి ముద్రింపజేశారు. అప్పటి సామాజిక పరిస్థితులలో ఈ గ్రంథం అసభ్యమని కొందరు విమర్శించగా, నాగరత్నమ్మ మాత్రం అది గొప్ప సాహిత్య సంపద అని సమర్థించారు. ఈ ప్రచురణపై తీవ్రమైన వివాదాలు చెలరేగాయి. బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం పుస్తకాన్ని నిషేధించినప్పటికీ, సాహిత్య స్వేచ్ఛను కాపాడేందుకు ఆమె ధైర్యంగా పోరాటం చేశారు. తరువాత ప్రముఖ న్యాయవాది, స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు టంగుటూరి ప్రకాశం పంతులు వంటి ప్రముఖులు ఈ నిషేధాన్ని వ్యతిరేకించి సాహిత్య స్వేచ్ఛకు మద్దతు తెలిపారు. ఈ సంఘటన భారతీయ సాహిత్య చరిత్రలో ఒక ముఖ్యమైన మైలురాయిగా పరిగణించబడుతుంది.

ఎమ్మెస్‌ సుబ్బులక్ష్మికి 19ఏళ్ల వయసున్నప్పుడు ఆమెను కలిసి తెలుగు భాషా ఉచ్చారణ దోషాలను సరిదిద్ది త్యాగరాజస్వామి కీర్తనల భావాన్ని వివరించింది. అదే నాగరత్నమ్మ ఎమ్మెస్ సుబ్బులక్ష్మి తిరువాయూరు వచ్చి త్యాగరాజస్వామి ఆరాధనోత్సవాలలో కచేరీ చేసినప్పుడు "సుబ్బలక్ష్మీ! ఇప్పుడు నీ పాటలో ఉచ్చారణ దోషాలు లేవు. సరిగ్గా పాడావు, అంతా బాగా పాడవు" అని చెప్పింది. ఆ ఆరాధనోత్సవాలలో సుబ్బులక్ష్మి కచేరీకి మిగిలిన వారి కన్నా ఎక్కువ టికేట్లు అమ్ముడు పోయాయి. నాగరత్నమ్మ పుణ్యమా అని ఎమ్మెస్ సుబ్బులక్ష్మి గాత్రంలో మిగిలిన తమిళ కళాకారుల కన్నా తెలుగు భాషా దోషాలు తక్కువే ఉంటాయి.

నాగరత్నమ్మ జీవితంలో అత్యంత గొప్ప అధ్యాయం తిరువయ్యారులోని శ్రీ త్యాగరాజ స్వామి సమాధితో ముడిపడి ఉంది. ఒక సందర్భంలో త్యాగరాజ స్వామి సమాధి నిర్లక్ష్య స్థితిలో ఉందని తెలుసుకుని ఆమె తీవ్రంగా కలత చెందారు. త్యాగరాజ మహర్షి పట్ల అపారమైన భక్తితో తన సంపాదనలో పెద్ద భాగాన్ని ఖర్చు చేసి సమాధిపై గౌరవప్రదమైన మందిరాన్ని నిర్మింపజేశారు. ఈ సేవను ఆమె జీవిత ధ్యేయంగా భావించారు. తరువాత ప్రతి సంవత్సరం త్యాగరాజ ఆరాధనను సక్రమంగా నిర్వహించేందుకు విశేష కృషి చేశారు. అప్పటివరకు వేర్వేరు వర్గాల ఆధ్వర్యంలో విడివిడిగా జరుగుతున్న ఆరాధనలను ఒకే వేదికపై నిర్వహించే దిశగా ఆమె చేసిన కృషి క్రమంగా ఫలించింది. నేడు ప్రపంచవ్యాప్తంగా వేలాది మంది సంగీత విద్వాంసులు కలిసి పంచరత్న కీర్తనలను ఆలపించే త్యాగరాజ ఆరాధనకు ఆమె వేసిన పునాదులే కారణమని సంగీత చరిత్రకారులు పేర్కొంటారు.

ఆ కాలంలో మహిళలకు త్యాగరాజ ఆరాధనలో గానం చేసే అవకాశం కల్పించడాన్ని కొందరు వ్యతిరేకించారు. నాగరత్నమ్మ మాత్రం మహిళా సంగీత విద్వాంసులకు కూడా సమాన హక్కులు ఉండాలని పట్టుదలగా వాదించారు. మొదట్లో తీవ్ర ప్రతిఘటన ఎదురైనా, ఆమె పట్టుదల వల్ల తరువాత మహిళలు కూడా ఆరాధనలో భాగస్వాములయ్యారు. అందువల్ల ఆమెను భారతీయ సంగీత రంగంలో స్త్రీ సాధికారతకు మార్గదర్శకురాలిగా కూడా గౌరవిస్తారు.

నాగరత్నమ్మకు త్యాగరాజ శిష్యపరంపరకు చెందిన ప్రముఖ సంగీత విద్వాంసులతో సన్నిహిత పరిచయాలు ఉండేవి. ముఖ్యంగా ఉమయాళపురం కృష్ణ భాగవతార్ వంటి త్యాగరాజ ప్రత్యక్ష శిష్యుల ద్వారా ఆమె త్యాగరాజ మహర్షి జీవితం, సంగీత సంప్రదాయం, ఆరాధన విధానాల గురించి విశ్వసనీయ సమాచారాన్ని తెలుసుకున్నారు. ఈ అనుభవాలే త్యాగరాజ సమాధి పరిరక్షణకు ఆమెను ప్రేరేపించాయి. అలాగే తిరువయ్యారు సంగీత సంప్రదాయానికి చెందిన అనేక మంది భాగవతులు, పండితులు ఆమె ప్రయత్నాలకు సహకరించారు. సంగీత ప్రపంచంలో ఆమెకు లభించిన గౌరవం కారణంగా దేశం నలుమూలల నుండి ప్రముఖ విద్వాంసులు తిరువయ్యారు ఆరాధనలో పాల్గొనే సంప్రదాయం క్రమంగా బలపడింది.

సాహిత్యరంగంలో ఆమెకు అనేక మంది పండితులతో పరిచయాలు ఉండేవి. ముఖ్యంగా “రాధికా సాంత్వనము” ప్రచురణ సందర్భంగా సంఘసంస్కర్త కందుకూరి వీరేశలింగం వంటి ప్రముఖులతో భావపరమైన విభేదాలు వెలుగుచూశాయి. అయితే అవి వ్యక్తిగత విభేదాలు కాక, సాహిత్య దృక్పథాలకు సంబంధించినవే. నాగరత్నమ్మ ప్రాచీన తెలుగు సాహిత్యాన్ని పరిరక్షించాల్సిన అవసరాన్ని నొక్కిచెప్పగా, సమకాలీన సంస్కరణవాదులు వేరే అభిప్రాయాన్ని వ్యక్తం చేశారు. ఈ చర్చలు తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో విశేష ప్రాధాన్యం పొందాయి.

నాగరత్నమ్మ గొప్ప దాత కూడా. సంగీత విద్వాంసులను ప్రోత్సహించడం, పండితులకు ఆర్థిక సహాయం చేయడం, గ్రంథాల ప్రచురణకు సహకరించడం, ధార్మిక కార్యక్రమాలకు విరాళాలు అందించడం వంటి అనేక సేవా కార్యక్రమాలు నిర్వహించారు. ఆమెకు సంగీతం కేవలం వృత్తి కాదు; అది భగవంతుని ఆరాధన. తాను సంపాదించిన సంపదలో గణనీయమైన భాగాన్ని త్యాగరాజస్వామి సేవకే అంకితం చేశారు. వ్యక్తిగత సౌఖ్యాల కంటే కళా సంరక్షణ, గురుభక్తి, ధార్మిక సేవలకే ఆమె అధిక ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు.

జీవిత చరమాంకంలో తిరువయ్యారులోనే ఎక్కువకాలం గడుపుతూ త్యాగరాజ ఆరాధన నిర్వహణలో పూర్తిగా నిమగ్నమయ్యారు. 1952 మే 19న ఆమె పరమపదించారు. ఆమె కోరిక మేరకు త్యాగరాజస్వామి సమాధికి సమీపంలోనే ఆమెకు సమాధి నిర్మించబడింది. గురుభక్తికి ఇది అపూర్వమైన చిహ్నంగా నేటికీ నిలిచివుంది. ప్రతి సంవత్సరం త్యాగరాజ ఆరాధన సందర్భంగా వేలాది మంది సంగీత విద్వాంసులు త్యాగరాజ స్వామితో పాటు నాగరత్నమ్మకు కూడా నివాళులర్పించడం ఆనవాయితీగా కొనసాగుతోంది.

బెంగళూరు నాగరత్నమ్మ వారసత్వం బహుముఖమైనది. ఆమె ఒక అసాధారణ గాయనిగా, తెలుగు సాహిత్య పరిరక్షకురాలిగా, స్త్రీ సాధికారతకు ప్రతీకగా, కళాపోషకురాలిగా భారతీయ చరిత్రలో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోయారు. నేటి తిరువయ్యారులో జరిగే త్యాగరాజ ఆరాధన ప్రపంచ కర్ణాటక సంగీతానికి ప్రతీకగా నిలవడానికి, మహిళా సంగీత విద్వాంసులకు సమాన గౌరవం లభించడానికి, త్యాగరాజస్వామి స్మృతి శాశ్వతంగా నిలవడానికి బెంగళూరు నాగరత్నమ్మ చేసిన త్యాగం, దూరదృష్టి, అంకితభావం ప్రధాన కారణాలుగా చరిత్ర ఆమెను స్మరిస్తోంది.

భావస్వరాల పల్లకి శిష్ట్లా జానకి - భాగం 3

ఒక స్త్రీ ఎన్నని ఆటుపోట్లను తట్టుకోగలదు? జానకి గారు 59 ఏళ్ల వయసులో అమితంగా ప్రేమించే భర్త రాం ప్రసాద్ గారు హఠాత్తుగా చనిపోయారు. ఏదో విశ్రాంతిగా వృద్ధాప్యం గడుపుదామనుకుంటే కొడుకు, కోడలు విడాకులు తీసుకున్నారు, 2023లో మనవరాలు అమృతవర్షిణి మరణించింది, ఈ ఏడాది జనవరిలో ఒక్కగానొక కొడుకు మరణించాడు...ధైర్యానికి, మనసు దిటవు చేసుకోవటానికి కూడా ఒక పరిధి ఉంటుంది, ఎందుకు ఇంక జీవించటం అన్న భావన కలిగి తీరుతుంది. ఎంతటి సకారాత్మక ధోరణి ఉన్నా ఇన్ని ఎదురుదెబ్బలు తట్టుకొని నిలబడటం చాలా కష్టం. మూడు తరాల వారు - తనకు నిరంతరం వెన్నుదన్నుగా నిలిచి అద్భుతమైన గాయనిగా విజయం సాదించటంలో ప్రధాన పాత్ర పోషించిన భర్త, తను కన్నబిడ్డ, తను అమితంగా ప్రేమించే మనవరాలు తన ముందు దాటిపోవటం చాలా బాధాకరం. విధి చాలా కర్కశమైనది.

అయినా కూడా చివరి వరకూ నవ్వుతూ, సంగీతాన్ని ఆస్వాదిస్తూ జానకమ్మ జీవించారు. బాధ మనకు కనబడదు, ఎందుకంటే ఆవిడ ఆధ్యాత్మికతను ఒంటబట్టించుకున్నారు. ఆవిడ నలుగురి ముందు బాధపడితే అభిమానులు ఆస్వాదించలేరు కూడా. అందుకే పోరాటంలా కాకుండా సుఖదుఃఖాలను సమదృష్టితో చూడటం అలవరచుకున్నారు.

ప్రజాజీవితంలో ఉండటం వల్ల వ్యక్తిగత జీవితంలో ప్రతిదీ మీడియాలో చెప్పుకోనక్కర్లేదు అన్నది జానకి గారి సిద్ధాంతం. జానకమ్మ వ్యక్తిత్వంలోని ఈ కోణాన్ని అర్థం చేసుకుంటే ఆవిడ ఎందుకు గొప్ప మహిళో అర్థమవుతుంది. మహిళలందు పుణ్యమహిళలు వేరయా!

కళ్లలో ఉన్నదేదో కన్నులకే తెలుసు
రాళ్లలో ఉన్న నీరు కళ్లకెలా తెలుసు
నాలో ఉన్న మనసు నాకు గాక ఇంకెవరికి తెలుసు

తానే మంటై వెలుగిచ్చు దీపం
చెప్పదు తనలో చెలరేగు తాపం
నే వెళ్లు దారి ఓ ముళ్ల దారి
రాలేరు ఎవరూ నాతో చేరి

వేసవిలోనూ వానలు రావా
కోవెల శిలకూ జీవం రాదా
జరిగే నాడే జరుగును అన్నీ
జరిగిన నాడే తెలియును కొన్ని

నరవరా ఓ కురువరా - జానకమ్మ స్వరలహరి

జానకమ్మ గాత్రం సౌరభం ఎంత మనోజ్ఞమైనదో తెలిపే ఓ అద్భుతమైన నృత్యప్రధాన గీతం ఇంద్రసభలో ఊర్వశి అర్జునుని ఎదుట నాట్యం చేసే సన్నివేశంలో. పద్మిని ప్రియదర్శిని అనే గొప్ప నర్తకిపై ఈ గీతాన్ని నర్తనశాల (1963) చిత్రంలో చిత్రీకరించారు. భీం పలాస్ రాగంలో సుసర్ల దక్షిణామూర్తి గారు స్వరపరచగా, సముద్రాల వారి సాహిత్యాన్ని అతిమధురమైన గమకాలతో, నృత్యశైలికి తగిన గాత్రధర్మంతో ఆలపించారు జానకమ్మ. ముఖ్యంగా రెండు చరణాలలోని ఆఖరి పంక్తులు నిజంగా సురలోకాన్ని తలపిస్తాయి. గీతం పల్లవిలో, చరణాల్లో షడ్జమం తారాస్థాయిని దాటినా శృతి తప్పకుండా ఆలపించారు. ఇది మరెవ్వరికీ సాధ్యం కాని ప్రక్రియ. ఆవిడకు గాత్రంపై ఉన్న పట్టు దైవదత్తం. 

పద్మిని ప్రియదర్శిని గారు నటి కన్నా ముందు గొప్ప నర్తకి. వళవూరు రామయ్య పిళ్లై గారి వద్ద శాస్త్రీయ నృత్యాన్ని నేర్చుకుని ఎన్నో తమిళ సినిమాల్లో నటించారు. తెలుగులో కూడా కొన్ని సినిమాల్లో నటించారు. తరువాత బెంగళూరులో నాట్యప్రియ అనే నృత్య శిక్షణాలయాన్ని స్థాపించారు.

పాటకు తిరిగి వస్తే, జానకమ్మను ఎక్ప్రెషన్ క్వీన్ అని ఊరికే అనలేదు మరి. వీడియోలో పద్మిని ప్రియదర్శింగి గారి మెరుపు నృత్యం, నటన చూస్తూ, సాహిత్యాన్ని అర్థం చేసుకోండి, జానకమ్మ మనకు అందించిన స్వరామృతాన్ని ఆస్వాదించండి. పాటలో ఎన్ని హోయలున్నాయో, నృత్యంలో కూడా అన్నే హోయలను ప్రదర్శించారు పద్మిని గారు. అందుకే ఈ గీతం, చిత్రం అజరామరం అయ్యాయి. 

నరవరా ఓ కురువరా.. నరవరా ఓ కురువరా

వీరుల నీకు సరి లేరని

సరసులలో జాణవని

విన్నారా కన్నారా కనులారా

సురపతి నెదిరించి రణాన పశుపతి మురిపించి బలాన

సాటి లేని వీరుండన్న యశమును గన్నా

అర్జున ఫల్గుణ పార్థ కిరీటి బిరుదు గొన్న విజయా 

నిను గని తల ఊచే ఉలూచి కొనుమని చేయి సాచే సుభద్ర

నీదు వన్నె చిన్నె గన్న చెలువల మిన్న

అలరుల విలుతుని ములుకుల గురియై వలపులమ్ముకొనురా

https://www.youtube.com/watch?v=s7aHgIiG8NI

తొలిసారి మిమ్మల్ని చూసింది మొదలు - జానకమ్మ ఇంద్రజాలం

శ్రీవారికి ప్రేమలేఖ తెలుగు సినీ చరిత్రలో ఒక ప్రత్యేక స్థానం ఏర్పరచుకున్న వినోదాత్మక ప్రేమకథా చిత్రం. నరేష్, పూర్ణిమల సినీ ప్రస్థానంలో అత్యంత విజయవంతమైన చిత్రం కూడా. రామోజీరావు గారి నిర్మాణంలో జంధ్యాల దర్శకత్వం వహించిన ఈ చిత్రానికి నేపథ్యం స్వర్ణ ఆనందరావుకు రాసే ప్రేమలేఖ. ఇంతకీ ఆ ఆనందరావెవరో తెలియదు, ఆ ప్రేమలేఖ వారిద్దరినీ ఒకరికొకరు తెలియకుండా ఒకే వీథిలో నివసించేలా మలుపులు తిప్పుతుంది. పొత్తూరి విజయలక్ష్మి గారి కథ సినిమాకు బలమైతే, ప్రేమలేఖ ఆవిష్కరణ, పాట రూపంలో జానకమ్మ దాన్ని ఆలపించిన రీతి, సినిమాకు హైలైట్. జానకమ్మ వాయిస్ మాడ్యులేషన్ గురించి ఎంత చెప్పుకున్నా తక్కువే, విరహ శృంగార భావనలను వ్యక్త పరచే ఊర్పులు, నిట్టూర్పులతో, అణువణువునా జానకమ్మ వేటూరి సాహిత్యానికి, రమేష్ నాయుడు గారి సంగీతానికి జీవం పోశారు.

ఈ సినిమా తెలుగు చిత్రాల గమనాన్ని మార్చింది. జంధ్యాల గారిని హాస్య వినోద కుటుంబ కథల దర్శకేంద్రునిగా నిలిపింది. జానకమ్మ శృంగార గీతాలకు మహారాణిగా శాశ్వతకీర్తిని తెచ్చిపెట్టింది. ఇదిగో ఆ ప్రేమలేఖ, వీడియో.

శ్రీమన్ మహారాజ మార్తాండ తేజా

ప్రియానంద భోజా

మీ శ్రీచరణాంభోజములకు

ప్రేమతో నమస్కరించి

మిము వరించి

మీ గురించి

ఎన్నో కలలు గన్న కన్నె బంగారూ

భయముతో భక్తితో అనురక్తితో

శాయంగల విన్నపములూ

సంధ్యా రాగం చంద్ర హారతి పడుతున్న వేళ

మసక చీకటి మధ్యమావతి పాడుతున్న వేళ

ఓ శుభ ముహూర్తాన

తొలిసారి మిమ్మల్ని చూసింది మొదలు

కదిలాయి మదిలోన ఎన్నెన్నో కధలు ఎన్నెన్నో కధలు

జో అచ్యుతానంద జో జో ముకుందా

లాలి పరమానంద రామ గోవిందా జో జో

నిదుర పోని కనుపాపలకు జోల పాడలేక

ఈల వేసి చంపుతున్న ఈడునాపలేక

ఇన్నాళ్ళకు రాస్తున్నా హూహు హూహు ప్రేమ లేఖ

ఏ తల్లి కుమారులో తెలియదు గాని

ఎంతటి సుకుమారులో తెలుసు నాకు

ఎంతటి మగ ధీరులో తెలియలేదు గాని

నా మనసును దోచిన చోరులు మీరు

వలచి వచ్చిన వనితను చులకన చేయక

తప్పులుంటే మన్నించి ఒప్పులుగా భావించి

చప్పున బదులివ్వండి చప్పున బదులివ్వండి

తలలోన తురుముకున్న తుంటరి మల్లె

తలపులలో ఎన్నెన్నో మంటలు రేపే

ఆహ్ అబ్బా

సూర్యుడి చుట్టూ తిరిగే భూమికి మల్లే

నా ఊర్ర్పుల నిట్టూర్పుకు జాబిలి వాడే

ఆహ్ ఆహ్

మీ జతనే కోరుకుని లతలాగా అల్లుకునే

నాకు మీరు మనసిస్తే ఇచ్చినట్టు మాటిస్తే

ఇప్పుడే బదులివ్వండి ఇప్పుడే బదులివ్వండి

https://www.youtube.com/watch?v=I7-aGw7rBmo