శరన్నవరాత్రులలో దుర్గాష్టమి అత్యంత పవిత్రమైన పర్వదినం. విజయవాడ ఇంద్రకీలాద్రిపై కొలువై ఉన్న శ్రీ కనకదుర్గమ్మ దుర్గాదేవి స్వరూపంలో దర్శనమివ్వడం భక్తులకు విశేషమైన ఆధ్యాత్మిక సందేశాన్ని అందిస్తుంది. నవరాత్రులలో జగన్మాతను వివిధ రూపాలలో ఆరాధించినప్పటికీ, దుర్గారూపం ఆమె సర్వరక్షకత్వాన్ని, అజేయమైన శక్తిని, అనంతమైన కరుణను ఏకకాలంలో వెల్లడిస్తుంది. దుర్గాదేవి అంటే కేవలం దుష్టశక్తులను సంహరించే యుద్ధదేవత మాత్రమే కాదు. జీవులను సంసారబంధాల నుంచి విముక్తులను చేసి, అజ్ఞానాంధకారాన్ని తొలగించి, ధర్మమార్గంలో నడిపించే పరమేశ్వరి. అందువల్ల దుర్గాష్టమి ఆరాధనలో బాహ్యమైన శత్రువులపై విజయం కంటే అంతరంగంలోని దుర్గుణాలపై విజయం సాధించడం ప్రధానమైన ఆధ్యాత్మిక లక్ష్యం.
దుర్గా అనే నామానికి అనేక ఆధ్యాత్మిక వ్యాఖ్యానాలు ఉన్నాయి. దుర్గమమైన కష్టాలను దాటించేది, దుఃఖాలను తొలగించేది, సులభంగా అధిగమించలేని అడ్డంకుల నుంచి రక్షించేది దుర్గాదేవి. దుర్గం అంటే దాటడానికి కష్టమైన ప్రదేశం లేదా దుర్భేద్యమైన కోట అనే అర్థాలు కూడా ఉన్నాయి. మనిషి జీవితంలో అజ్ఞానం, అహంకారం, భయం, మోహం, అసూయ, క్రోధం వంటి దుర్గమమైన అడ్డంకులు ఎదురవుతుంటాయి. వీటిని కేవలం బాహ్యబలంతో జయించడం సాధ్యం కాదు. వివేకం, ఆత్మవిశ్వాసం, ధర్మనిష్ఠ, దైవానుగ్రహం అవసరం. ఈ అంతర్గత శక్తులను మేల్కొలిపే జగన్మాతే దుర్గాదేవి. ఆమెను ఆశ్రయించడం అంటే జీవితంలోని కష్టాల నుంచి తప్పించుకోవడం మాత్రమే కాకుండా, వాటిని ధైర్యంగా ఎదుర్కొనే ఆధ్యాత్మిక సామర్థ్యాన్ని పొందడం.
దేవీమాహాత్మ్యంలో దుర్గాదేవిని సమస్త దేవతల తేజస్సుల సమాహారంగా వర్ణిస్తారు. ఈ వర్ణనలో గొప్ప తాత్త్విక భావం ఉంది. సృష్టిలోని జ్ఞానం, బలం, ఐశ్వర్యం, ధైర్యం, కరుణ, సృజనాత్మకత వంటి శక్తులన్నింటికీ మూలం ఒకే పరాశక్తి. దేవతలందరి శక్తులు ఆమెలో ఏకమవడం ద్వారా భిన్నత్వంలో ఏకత్వం అనే సత్యం వ్యక్తమవుతుంది. మనిషిలో కూడా ఆలోచన, సంకల్పం, కార్యశక్తి పరస్పరం సమన్వయంతో పనిచేసినప్పుడే ధర్మవిజయం సాధ్యమవుతుంది. దుర్గాదేవి ఈ సమన్వయానికి దివ్యప్రతీక. ఆమె ధరించే ఆయుధాలు విధ్వంసానికి మాత్రమే సంకేతాలు కావు. అవి అజ్ఞానాన్ని ఛేదించే జ్ఞానానికి, అధర్మాన్ని నిరోధించే ధైర్యానికి, మనస్సును నియంత్రించే వివేకానికి, సత్యాన్ని నిలబెట్టే సంకల్పానికి ప్రతీకలు.
దేవీమాహాత్మ్యంలో మహిషాసురుడు, శుంభనిశుంభులు, రక్తబీజుడు వంటి అసురుల సంహారగాథలను ఆధ్యాత్మిక దృష్టితో పరిశీలించినప్పుడు అవి మానవుని అంతరంగంలో జరిగే సంఘర్షణలను కూడా గుర్తుచేస్తాయి. మహిషాసురుని అహంకారానికి, శుంభనిశుంభులను స్వార్థపూరితమైన ఆధిపత్యభావాలకు, రక్తబీజుని పదేపదే పుట్టుకొచ్చే దురాలోచనలకు ప్రతీకలుగా భావించవచ్చు. ఒక దురాలోచనను అణచివేసినంత మాత్రాన అది పూర్తిగా నశించకపోవచ్చు. దానికి మూలమైన అజ్ఞానాన్ని తొలగించినప్పుడే నిజమైన మార్పు కలుగుతుంది. దుర్గాదేవి అసురసంహారం ద్వారా తెలియజేసే అంతరార్థం ఇదే. మనస్సులోని దుర్గుణాలను జయించకుండా బాహ్యప్రపంచంలో సాధించే విజయాలు శాశ్వతమైన శాంతిని ప్రసాదించలేవు.
దుర్గాదేవి సింహవాహనంపై విరాజిల్లడం కూడా విశేషమైన ఆధ్యాత్మిక సందేశాన్ని అందిస్తుంది. సింహం శౌర్యానికి, శక్తికి, నిర్భయత్వానికి ప్రతీక. అత్యంత బలమైన సింహాన్ని తన వాహనంగా చేసుకున్న అమ్మవారి రూపం, అదుపులేని శక్తిని ధర్మానికి లోబరచుకోవాలని బోధిస్తుంది. అమ్మవారి ముఖంలో కనిపించే ప్రశాంతత, చేతులలోని ఆయుధాలు పరస్పర విరుద్ధమైనవి కావు. దుష్టశిక్షణలో కఠినత్వం, శిష్టరక్షణలో కరుణ ఒకే దైవస్వరూపంలో ఎలా సమన్వయమవుతాయో అవి తెలియజేస్తాయి. నిజమైన ఆధ్యాత్మిక శక్తి క్రోధంలో కాకుండా, క్రోధాన్ని నియంత్రించగల స్థిరత్వంలో ఉందని ఈ రూపం గుర్తుచేస్తుంది.
వేదసంప్రదాయంలోని దుర్గాసూక్తం అమ్మవారి ఆరాధనకు మరింత లోతైన అర్థాన్ని అందిస్తుంది. అందులో అగ్నిస్వరూపమైన దైవశక్తిని ఆశ్రయించి సమస్త దుర్గాలను దాటించమని ప్రార్థిస్తారు. సముద్రాన్ని నావ ద్వారా దాటినట్లుగా జీవితంలోని కష్టాలను దాటించమనే భావన ఆ సూక్తంలో వ్యక్తమవుతుంది. అగ్ని తనను ఆశ్రయించిన పదార్థంలోని మలినాలను తొలగించినట్లే, దైవానుగ్రహం సాధకుని అంతరంగంలోని అజ్ఞానాన్ని, దుర్వాసనలను తొలగిస్తుందని భావించవచ్చు. అందువల్ల దుర్గాదేవిని అగ్నివర్ణగా, తపస్సుతో ప్రకాశించే శక్తిగా ఆరాధిస్తారు. ఇక్కడ తపస్సు అంటే కేవలం శారీరక కష్టాలను అనుభవించడం కాదు. మనస్సును శుద్ధి చేసుకుని, ఇంద్రియాలను నియంత్రించి, సత్యనిష్ఠతో జీవించడం.
దేవీమాహాత్మ్యంలోని నారాయణీస్తుతిలో జగన్మాతను సమస్త జీవులలో వివిధ శక్తులుగా వ్యాపించి ఉన్న పరమేశ్వరిగా కీర్తిస్తారు. జీవులలో బుద్ధిగా, శక్తిగా, క్షాంతిగా, దయగా, శాంతిగా ప్రకాశించేది ఆమెయేననే భావన శాక్తతత్త్వంలోని అత్యున్నతమైన బోధ. ఈ దృష్టి కలిగిన భక్తుడు దేవిని ఆలయంలో మాత్రమే కాకుండా ప్రతి జీవిలోనూ దర్శించడానికి ప్రయత్నిస్తాడు. ఇతరుల బాధను తన బాధగా భావించడం, బలహీనులను రక్షించడం, అన్యాయాన్ని ఎదిరించడం, స్త్రీలను గౌరవించడం, సమస్త జీవుల పట్ల దయతో వ్యవహరించడం నిజమైన దుర్గారాధనలో భాగాలవుతాయి. భక్తి కేవలం పూజామందిరానికి పరిమితం కాకుండా నిత్యజీవితంలోని ఆచరణగా మారినప్పుడే దాని ఆధ్యాత్మిక ప్రయోజనం నెరవేరుతుంది.
ఇంద్రకీలాద్రి క్షేత్రపురాణం ప్రకారం కీలుడు అనే భక్తుడు తన హృదయంలో అమ్మవారు శాశ్వతంగా నివసించాలని కోరుకుని తపస్సు చేశాడు. అతని భక్తికి మెచ్చిన జగన్మాత ఆ పర్వతంపై స్వయంభువుగా వెలసిందని స్థలపురాణం తెలియజేస్తుంది. ఈ గాథలో అంతర్లీనమైన సందేశం ఎంతో విశిష్టమైనది. భగవంతుని అనుగ్రహం కోసం భక్తుడు బాహ్యప్రపంచంలో వెదకడమే కాకుండా తన హృదయాన్ని దైవనివాసానికి తగిన పవిత్రస్థానంగా తీర్చిదిద్దుకోవాలి. కీలుడు పర్వతంగా మారడం అచంచలమైన భక్తికి ప్రతీకగా భావించవచ్చు. ఎన్ని కష్టాలు ఎదురైనా దైవవిశ్వాసంలో స్థిరంగా నిలిచే హృదయమే నిజమైన ఇంద్రకీలాద్రి.
ఈ క్షేత్రంలో దుర్గమ్మను కనకదుర్గగా ఆరాధించడంలోనూ ఒక విశేషమైన భావన ఉంది. కనకం అంటే బంగారం. బంగారం అగ్నిలో శుద్ధి చేయబడినప్పుడు దాని స్వచ్ఛత మరింత స్పష్టమవుతుంది. అదేవిధంగా జీవితంలోని కష్టాలు, పరీక్షలు మనిషిలోని సద్గుణాలను వికసింపజేసే అవకాశాలుగా మారవచ్చు. ఆధ్యాత్మిక దృష్టిలో నిజమైన కనకసంపద అంటే కేవలం ధనం కాదు. నిర్మలమైన మనస్సు, ధర్మబుద్ధి, ఆత్మవిశ్వాసం, కరుణ, జ్ఞానం వంటి అంతరంగ ఐశ్వర్యాలు. అమ్మవారి అనుగ్రహంతో ఈ సంపదలను పొందడమే కనకదుర్గారాధనలోని ఉన్నతమైన ప్రయోజనం.
అష్టమి తిథికి శక్తి ఉపాసనలో ప్రత్యేకమైన ప్రాధాన్యం ఉంది. ఈ రోజున చేసే దేవీపూజ, స్తోత్రపారాయణం, ధ్యానం, కుమారీపూజ వంటి ఆచారాలు జగన్మాతను సర్వవ్యాపకమైన మాతృశక్తిగా దర్శించే భావనను పెంపొందిస్తాయి. ముఖ్యంగా బాలికలను దేవీస్వరూపాలుగా గౌరవించే కుమారీపూజ, పవిత్రతకు, నిర్మలత్వానికి, మాతృశక్తి పట్ల గౌరవానికి సంకేతం. అయితే ఈ ఆరాధన యొక్క నిజమైన సార్థకత సమాజంలో స్త్రీల పట్ల గౌరవం, రక్షణ, సమానమైన మానవగౌరవం ఆచరణలో వ్యక్తమైనప్పుడే కలుగుతుంది.
దుర్గాష్టమినాడు శ్రీ కనకదుర్గమ్మ దర్శనం భక్తునికి ఒక గొప్ప ఆత్మపరిశీలనకు అవకాశాన్ని కల్పిస్తుంది. మనలోని భయాన్ని ధైర్యంగా, అజ్ఞానాన్ని జ్ఞానంగా, క్రోధాన్ని సహనంగా, స్వార్థాన్ని సేవాభావంగా మార్చుకోవడమే దుర్గాదేవికి సమర్పించగల ఉత్తమమైన పూజ. అమ్మవారి చేతులలోని ఆయుధాలు మన దుర్గుణాలను తొలగించే శక్తులుగా, ఆమె సింహవాహనం ధర్మసాహసానికి ప్రతీకగా, ఆమె కరుణామయమైన ముఖం అంతరంగశాంతికి నిలయంగా భావించాలి. జీవితంలోని దుర్గమమైన మార్గాలను దాటించి, భక్తుని హృదయంలో జ్ఞానజ్యోతిని వెలిగించి, ధర్మమార్గంలో స్థిరంగా నిలబెట్టే జగజ్జనని శ్రీ దుర్గాదేవి. ఆమె అనుగ్రహంతో బాహ్యమైన కష్టాలను అధిగమించడమే కాకుండా, అంతరంగంలోని అజ్ఞానాన్ని జయించి, నిర్భయమైన, నిర్మలమైన, సార్థకమైన జీవితాన్ని గడపడమే దుర్గాష్టమి పర్వదినపు పరమార్థం.
కామెంట్‌లు లేవు:
కామెంట్‌ను పోస్ట్ చేయండి