శ్రీమధురాపురి విహారిణి - ముత్తుస్వామి దీక్షితుల వారి కృతి

శ్రీమధురాపురి విహారిణి శ్రీరాజమాతంగి మాం పాహి

పామర జన పాలినీ కామదహన మోహినీ

నామరూప విమర్శినీ నటేశ్వరీ జగజ్జననీ

పాండ్యరాజ పూజితాబ్జ పాద యుగళే

ఓఢ్యాణ పీఠ స్థిత సకల కళే

పాటలీ కుసుమ ప్రియే పద్మరాగ సమ ప్రభే

సోమసుందరేశ్వర ప్రియే గురుగుహ సముద్భవే

కృతి భావం:

ఓ మధురాపురిలో విహరించే శ్రీరాజమాతంగీ దేవీ! జగన్మాతా! నన్ను ఎల్లప్పుడూ రక్షించుమా! సామాన్యులైన ప్రజలను సైతం కరుణతో కాపాడే తల్లీ! మన్మథుని దహించిన పరమశివుని సైతం తన సౌందర్యంతో మోహింపజేసే మహేశ్వరీ! నామరూపాలకు అతీతమైన పరమసత్యాన్ని తెలియజేసే జ్ఞానస్వరూపిణీ! సమస్త జగత్తుకూ జననివైన నటేశ్వరీ! పాండ్య మహారాజులు భక్తితో పూజించిన నీ కమలాలవంటి పాదయుగళాలకు నమస్కరిస్తున్నాను. పవిత్రమైన ఓఢ్యాణ పీఠంలో కొలువై, సమస్త కళలకు ఆధారమైన తల్లీ! పాటలీ పుష్పాలను (గులాబీ పుష్పాలు) ఇష్టపడే దేవీ! పద్మరాగమణివంటి అరుణకాంతులతో ప్రకాశించే దివ్యస్వరూపిణీ! మధురానగరాధీశ్వరుడైన సోమసుందరేశ్వరుని ప్రియసఖివీ! గురుగుహుడైన సుబ్రహ్మణ్యస్వామికి జననివీ! నీ దివ్యచరణాలను ఆశ్రయించిన నన్ను అనుగ్రహించి, అజ్ఞానాన్ని తొలగించి, జ్ఞానాన్ని, భక్తిని, మోక్షమార్గాన్ని ప్రసాదించుమని ముత్తుస్వామి దీక్షితులు జగన్మాతను ప్రార్థిస్తున్నారు.

ఆధ్యాత్మిక విశిష్టత – క్షేత్ర ప్రాశస్త్యం:

ఈ కృతిలో దీక్షితులు మధురై క్షేత్రంలో వెలసిన శ్రీమీనాక్షీ అమ్మవారిని రాజమాతంగీ స్వరూపంగా స్తుతిస్తున్నారు. శ్రీవిద్యా సంప్రదాయంలో రాజమాతంగి దశమహావిద్యలలోని మాతంగీ దేవితో సంబంధం కలిగిన వాగ్విద్యా, సంగీత, లలితకళల అధిష్ఠాన దేవతగా భావించబడుతుంది. మధురైలో మీనాక్షీదేవి సర్వాధికారిణిగా, సోమసుందరేశ్వరుడు ఆమె దివ్యసహచరునిగా ఆరాధింపబడటం ఈ క్షేత్రానికి ప్రత్యేకత. పాండ్యరాజుల రాజధానిగా ప్రసిద్ధి చెందిన మధురైలో మీనాక్షీ అమ్మవారి అవతారం, మలయధ్వజ పాండ్యుని కుమార్తెగా ఆమె జననం, శివునితో దివ్యకల్యాణం స్థలపురాణంలో ప్రధానమైన అంశాలు. కృతిలోని 'ఓఢ్యాణ పీఠ స్థిత సకల కళే' అనే సంబోధన ఓడిషాలోని జాజిపూర్‌లో విరజాదేవిగా వెలసిన అష్టాదశశక్తిపీఠంలోని అమ్మవారి ప్రస్తావన. 'నామరూప విమర్శినీ' అనే పదం ఈ కృతిలో అత్యంత లోతైన ఆధ్యాత్మిక భావాన్ని కలిగి ఉంది. ప్రపంచంలో కనిపించే నామరూపాలన్నీ మార్పులకు లోనవుతాయని, వాటికి ఆధారమైన చైతన్యమే శాశ్వతమని గ్రహించే వివేకాన్ని అమ్మవారు ప్రసాదిస్తారని దీని అంతరార్థం. 'కామదహన మోహినీ' అనే విశేషణం ఇంద్రియకామాన్ని జయించిన శివునితో పరాశక్తికి గల అవినాభావ సంబంధాన్ని సూచిస్తుంది. 'సకల కళే' అనే సంబోధన ద్వారా సంగీతం, సాహిత్యం, నృత్యం, వాక్కు, జ్ఞానం అన్నీ పరాశక్తి అనుగ్రహంతోనే వికసిస్తాయని దీక్షితులు తెలియజేస్తున్నారు. ఈ విధంగా మధురై మీనాక్షీ క్షేత్రంలోని చారిత్రక వైభవాన్ని, శివశక్తుల అభేద తత్త్వాన్ని, శ్రీవిద్యా రహస్యాన్ని, కళల ద్వారా పరమాత్మను చేరుకునే ఉపాసనా మార్గాన్ని ఈ కృతి మనోహరంగా ఆవిష్కరిస్తుంది.

బిలహరి రాగంలో స్వరపరచబడిన ఈ ముత్తుస్వామి దీక్షితుల వారి కృతిని మహారాజపురం సంతానం గారు ఆలపించారు.